VDE 0660

VDE 0660 standart grubu: alçak gerilim şalt cihazları ve kumanda düzenleri

VDE 0660 Nedir? Şalt Cihazları ve Panolar İçin Ne Anlama Gelir?

VDE 0660, alçak gerilim şalt ve kumanda cihazları ile şalt ve kumanda düzenlerine ilişkin çeşitli standartların Alman VDE sınıflandırmasındaki ortak numara grubudur. Bir katalogda yalnızca “VDE 0660” yazılması, ürünün hangi teknik gerekliliklere göre değerlendirildiğini tam olarak açıklamaz. Bunun için bölüm numarası, karşılık gelen DIN EN veya DIN EN IEC standardı ve yayın tarihi birlikte okunmalıdır.

Bu grupta, tekil cihazlarla ilgili IEC 60947 standart ailesinin Alman karşılıkları önemli yer tutar. Örneğin DIN EN IEC 60947-1 (VDE 0660-100), alçak gerilim şalt ve kumanda cihazlarının genel kurallarını ele alır. Tamamlanmış panoların değerlendirilmesinde ise başka bölümler devreye girer.

VDE 0660-100 Hangi Konuları Kapsar?

IEC 60947-1 genel kuralları; tanımlar, cihaz karakteristikleri, üreticinin vermesi gereken bilgiler, çalışma koşulları, yapısal gereklilikler ve performansın doğrulanması için ortak bir temel oluşturur. İlgili ürün standardının atıfta bulunduğu ölçüde uygulanır; cihazın kendi ürün bölümünün yerine geçmez.

IEC 60947-1 kapsamındaki devreler için genel gerilim sınırı 1.000 V AC veya 1.500 V DC değerini aşmaz. Ancak bu kapsam, her cihazın bu gerilimlerde kullanılabileceği anlamına gelmez. Ürünün izin verilen çalışma gerilimi ve AC/DC kullanım koşulları kendi teknik verilerinden belirlenir.

Başlıca VDE 0660 Bölümleri

Yaygın bölüm eşleşmeleri ve uygulama alanları
VDE numarası İlgili IEC bölümü Temel kapsam
VDE 0660-100 IEC 60947-1 Şalt ve kumanda cihazları için genel kurallar
VDE 0660-101 IEC 60947-2 Devre kesiciler
VDE 0660-107 IEC 60947-3 Anahtarlar, ayırıcılar, yük ayırıcılar ve sigortalı birleşik cihazlar
VDE 0660-102 IEC 60947-4-1 Elektromekanik kontaktörler ve motor yol vericileri
VDE 0660-200 IEC 60947-5-1 Elektromekanik kumanda devresi cihazları ve anahtarlama elemanları
VDE 0660-208 IEC 60947-5-2 Yaklaşım anahtarları
VDE 0660-600-1 IEC 61439-1 Alçak gerilim şalt ve kumanda düzenleri için genel kurallar

Tablo bölüm ilişkilerini gösterir. Projede kullanılacak baskı, değişiklikler ve düzeltmeler ayrıca kontrol edilmelidir. Örneğin DIN EN IEC 60947-1 (VDE 0660-100):2022-03 yayınına ait 2023 ve 2024 tarihli düzeltmeler bulunmaktadır. Yalnızca standardın ana numarasını kaydetmek, belge takibi için yeterli değildir.

Aynı Panodaki Cihazlar Neden Farklı Bölümlere Tabidir?

Bir motor çıkışında kontaktör yükü anahtarlar, termik aşırı yük rölesi motorun aşırı yüklenmesini izler, uygun devre kesici ise kendi özelliklerine göre koruma sağlar. Aynı hatta bulunmaları, görevlerinin veya test koşullarının aynı olduğu anlamına gelmez.

Devre kesiciler için IEC 60947-2, yük ayırıcılar ve ilgili birleşik cihazlar için IEC 60947-3, elektromekanik motor yol vericileri için IEC 60947-4-1 ilgili başvuru noktalarıdır.

Kumanda tarafında da benzer bir ayrım vardır. PLC girişine bilgi veren mekanik bir anahtar için IEC 60947-5-1 gündeme gelebilirken, kapsamına giren bir yaklaşım anahtarı IEC 60947-5-2 altında değerlendirilir. Her sensörün aynı ürün standardına tabi olduğu varsayılmamalıdır.

Kontaktör Seçiminde Amper Değeri Neden Tek Başına Yetmez?

Bir elektrik motorunu anahtarlamakla rezistif bir ısıtıcıyı anahtarlamak, kontakları aynı şekilde zorlamaz. Bu nedenle kontaktörün akım değeri, çalışma gerilimi ve kullanım kategorisiyle birlikte okunmalıdır.

AC-1: Endüktif olmayan veya hafif endüktif yüklerle ilgilidir. Uygun rezistif ısıtma yükleri tipik örneklerdendir.

AC-3: Sincap kafesli motorun yol alması ve normal çalışırken devreden çıkarılması gibi görevlerle ilgilidir.

AC-4: Sık darbeli çalıştırma ve ters akımla frenleme gibi daha ağır anahtarlama görevlerini kapsar.

AC-1 için verilen akım değeri, aynı kontaktörün AC-3 veya AC-4 motor akımı olarak kullanılamaz. Çalıştırma sıklığı, ortam sıcaklığı ve üreticinin yük tabloları da seçime dahil edilmelidir.

Kısa Devre Kapasitesi ve Koordinasyon

Devre kesici belgelerinde Icu, beyan edilen nihai kısa devre kesme kapasitesini; Ics ise işletme kısa devre kesme kapasitesini ifade eder. Bunlar normal çalışma akımından farklı büyüklüklerdir ve belirtilen gerilimde değerlendirilir. Üzerinde yalnızca “63 A” yazan bir cihazın kısa devre performansı bu bilgiden anlaşılamaz.

Tip 1 koordinasyonda kısa devre sonrasında kontaktör veya yol vericide onarım ya da parça değişimi gerekebilir. Tip 2 koordinasyonda ise kombinasyonun sonraki kullanıma uygunluğu hedeflenir; izin verilen kontak yapışması durumlarında üreticinin kontrol ve bakım talimatları geçerlidir. Her iki tipte de tanımlanan deney koşullarında kişilere ve tesise tehlike oluşmaması esastır.

Koordinasyon, koruma cihazı ile kontaktörün amperlerini eşitleyerek belirlenmez. Üreticinin belirli cihaz kombinasyonu, çalışma gerilimi ve beklenen kısa devre akımı için yayımladığı koordinasyon tablosu esas alınmalıdır.

Cihaz Uygunluğu ile Pano Uygunluğu Arasındaki Ayrım

Panodaki cihazların kendi standartlarına uygun olması, tamamlanmış panonun uygunluğunu tek başına göstermez. IEC 61439 standart ailesi, cihazların bir araya getirilmesiyle oluşan düzeni ele alır. Genel kurallar bölümü, ilgili pano türüne ait ürün bölümüyle birlikte kullanılır.

Tasarım doğrulaması tasarımın gereklilikleri karşıladığını gösterirken, rutin doğrulama üretilen her düzen üzerinde uygulanır. Sıcaklık artışı, yalıtım, koruyucu devreler ve bağlantılar bu bütünün değerlendirilmesinde önem taşır.

Örneğin bir panoya hız kontrol cihazı eklenmesi, pano içindeki ısı kayıplarını ve yerleşim gereksinimlerini değiştirebilir. Kablo girişleri ve havalandırma açıklıkları da hedeflenen IP koruma derecesi açısından değerlendirilmelidir.

VDE 0660 Bir Sigorta Standardı mı?

VDE 0660 grubunda sigortalı anahtarlama cihazlarıyla ilgili bölümler bulunması, tüm sigortaların bu gruba göre değerlendirildiği anlamına gelmez. Alçak gerilim eriyen telli sigortalar için IEC 60269 standart ailesi ayrı bir başvuru alanıdır. Sigortalı yük ayırıcı ile içine takılan sigorta elemanının standart kapsamları farklı olabilir.