Sigortalar İçin VDE Standartları: Hangi Üründe Hangi Standart Aranır?
Sigortalar için doğru VDE standardı, korunacak devreye ve kullanılan sigorta türüne göre belirlenir. Bir endüstriyel panodaki NH sigorta, elektronik cihaz içindeki minyatür sigorta ve ev panosundaki otomatik sigorta aynı ürün grubu değildir. Bu nedenle katalogdaki “VDE’ye uygun” ifadesi, tek başına ürün seçmek için yeterli bilgi vermez.
VDE, elektrik, elektronik ve bilgi teknolojileri alanındaki Alman kuruluşudur. Almanya’daki elektroteknik standardizasyon çalışmaları DIN ve VDE bünyesindeki DKE tarafından yürütülür. VDE test ve sertifikalandırma faaliyetleri ise ürünün değerlendirilmesiyle ilgilidir. Standart hazırlama, standarda uygunluk beyanı ve ürün sertifikası farklı kavramlardır.
Önce Sigorta Türünü Doğru Tanımlayın
Eriyen telli sigorta, içindeki sigorta elemanının çalışmasıyla devreyi keser; açtıktan sonra sigorta elemanı değiştirilir. Günlük dilde “otomatik sigorta” denilen cihaz ise yeniden kurulabilen bir devre kesicidir. Bu ayrım, sigorta standartlarını araştırırken yanlış belgeye yönelmeyi önler.
| Ürün veya konu | Başlıca referans | Kapsamın anlamı |
|---|---|---|
| Alçak gerilim eriyen telli sigortalar | VDE 0636 / IEC 60269 ailesi | Genel gereklilikler ve uygulamaya özgü sigorta bölümleri |
| Minyatür cihaz sigortaları | VDE 0820 / IEC 60127 ailesi | Elektrikli ve elektronik cihazların korunmasına yönelik sigortalar |
| Ev ve benzeri uygulamalarda AC otomatik sigortalar | VDE 0641-11 / EN 60898-1 | Kapsamına giren AC minyatür devre kesiciler |
| Endüstriyel devre kesiciler | VDE 0660-101 / EN IEC 60947-2 | İlgili endüstriyel devre kesici gereklilikleri |
| Sigortalı anahtarlama ve ayırma cihazları | VDE 0660-107 / EN IEC 60947-3 | Anahtar, ayırıcı ve sigortalı birleşik cihazın özellikleri |
| Eski kataloglardaki radyo girişimi referansları | VDE 0871 | Tarihsel EMC konusu; sigortanın koruma karakteristiğini tanımlamaz |
Bu tablo temel yönlendirme içindir. Ürünün tam standardı, ilgili bölümü, baskısı ve varsa değişiklikleri teknik dosyadan kontrol edilmelidir.
VDE 0636: Alçak Gerilim Sigortalarının Temel Grubu
VDE 0636, IEC 60269 ailesiyle bağlantılı genel ve özel uygulama gerekliliklerini içerir. Burada yalnızca sigortanın kaç amper olduğu değil; çalışma karakteristiği, kesme kapasitesi, işaretleme ve ilgili deneyler de önemlidir.
Genel gereklilikler: VDE 0636-1 ile ilişkili IEC 60269-1, diğer ürün bölümlerinin üzerine kurulduğu ortak teknik çerçeveyi sağlar.
Endüstriyel kullanım: VDE 0636-2 ve IEC 60269-2, elektrik uzmanları veya elektrik konusunda eğitilmiş kişiler tarafından kullanılan sigorta sistemleriyle ilgilidir. Ayrım yalnızca “daha yüksek amper” şeklinde yapılmaz.
Uzman olmayan kullanıcılar için sistemler: VDE 0636-3 ve IEC 60269-3, bu kullanıcı grubuna yönelik sigorta sistemlerinin ek gerekliliklerini ele alır. Bu kapsam, enerjili elektrik tesisatına müdahale izni olarak yorumlanmamalıdır.
Yarı iletken koruması: VDE 0636-4 ile ilişkili IEC 60269-4, güç yarı iletkenlerini korumaya yönelik sigorta elemanlarına odaklanır. Fotovoltaik ve batarya uygulamaları için de serinin ayrı ürün bölümleri bulunur.
VDE 0820: Elektronik Cihaz İçindeki Sigortalar
VDE 0820 / IEC 60127 ailesi, minyatür cihaz sigortaları için ayrı bir başvuru alanıdır. Örneğin DIN EN IEC 60127-1, VDE 0820-1 numarasıyla yayımlanır. Bir cihazın içindeki küçük sigortayı yalnızca gövdesi cam veya seramik olduğu için sınıflandırmak yeterli değildir.
Ürünün boyutu, gerilim değeri, kesme kapasitesi ve hızlı veya gecikmeli çalışma karakteristiği birlikte kontrol edilir. Aynı ölçüdeki iki minyatür sigorta, farklı koruma davranışlarına sahip olabilir.
VDE 0641 ve VDE 0660 Neden Ayrı Değerlendirilir?
Ev panosunda kullanılan bir AC minyatür devre kesicide IEC 60898 ailesi ve ilgili VDE 0641 bölümü gündeme gelir. Bu cihaz, içinde değiştirilebilir eriyen tel bulunan bir sigortayla aynı ürün değildir.
VDE 0660 ise şalt ve kumanda cihazlarını, ilgili bölümlerinde de şalt ve kumanda düzenlerini kapsayan geniş bir gruptur. Örneğin sigortalı bir yük ayırıcı için IEC 60947-3 değerlendirmesi yapılırken, içine takılan sigorta elemanı IEC 60269 kapsamında olabilir. Taşıyıcı cihaz ile sigorta elemanının standartları farklı olabilir.
VDE 0871 Sigorta Standardı mı?
Hayır. VDE 0871, eski belgelerde karşılaşılan radyo girişimi ve EMC referanslarıyla ilgilidir. Örneğin 1978 tarihli ana belge geri çekilmiştir. Sigortanın amper değerini, kesme kapasitesini veya aşırı akım koruma sınıfını belirleyen bir ürün standardı olarak kullanılamaz.
Standart Numarası Ürün Seçiminde Nasıl Kullanılır?
Önce ürün ailesi belirlenir, ardından anma akımı, çalışma gerilimi, AC/DC uygunluğu, kesme kapasitesi ve zaman-akım karakteristiği karşılaştırılır. DC sigortalarda üreticinin DC devre koşulları için verdiği değerler özellikle önemlidir.
Endüstriyel sigortalarda gG, aM, aR veya gR gibi sınıflar da kontrol edilir. Örneğin aM ve aR kısmi aralıklı sınıflardır; yalnızca amperleri eşit olduğu için tam aralıklı bir sigortanın yerine kullanılamazlar.
Yarı iletken koruma sigortalarında I²t ve üreticinin koordinasyon verileri ayrıca değerlendirilir. Bir hız kontrol cihazı için “daha hızlı sigorta daha iyidir” genellemesi yapılamaz; cihaz kılavuzunda belirtilen koruma düzeni esas alınır.
VDE Standardına Uygunluk ile VDE Sertifikası Aynı mı?
Bir standarda atıf yapılması, VDE sertifikası bulunduğunu tek başına göstermez. Üreticinin uygunluk beyanı, deney raporu ve VDE tarafından verilmiş işaret kullanım onayı ayrı belgeler olabilir. Sertifika isteniyorsa belgenin ürünün tam modelini ve ilgili özelliklerini kapsadığı doğrulanmalıdır.
Belge numarası ve ürün bilgileri, VDE’nin resmî sertifika arama sayfasından kontrol edilebilir. Aynı markanın başka bir ürününe ait sertifika, incelenen model için kanıt sayılmaz.
İki Farklı Markanın Sigortası Birbirinin Yerine Kullanılabilir mi?
Standartlaştırılmış boyutlar ve karakteristikler karşılaştırmayı kolaylaştırır; ancak otomatik eşdeğerlik oluşturmaz. Eşdeğer sigorta seçimi sırasında elektriksel değerler, kullanım sınıfı, sigorta yuvası uyumu, kayıp güç ve gerekli koordinasyon birlikte değerlendirilir.
Sigorta değişimi öncesinde arızanın nedeni belirlenmeli, devre güvenle enerjisiz bırakılmalı ve gerilimsizlik doğrulanmalıdır. Daha yüksek amper takmak, arızayı gidermenin bir yöntemi değildir.