VDE nedir? VDE, tam adıyla Verband der Elektrotechnik Elektronik Informationstechnik e.V., Almanya merkezli elektrik, elektronik ve bilgi teknolojileri alanında faaliyet gösteren teknik ve bilimsel bir kuruluştur. Kökeni 1893 yılına uzanan VDE; elektroteknik standardizasyon, test ve sertifikasyon, teknik araştırma, bilgi paylaşımı ve mesleki gelişim gibi alanlarda faaliyet gösterir.

Endüstriyel otomasyonda VDE adı özellikle elektrik güvenliği, alçak gerilim ekipmanları, elektrik tesisleri, EMC, makine ekipmanları ve ürün sertifikasyonu konularında karşımıza çıkar. Ancak “VDE standardı” ifadesini tek başına kullanmak bazen yanıltıcı olabilir. Almanya'daki elektroteknik standardizasyon yapısında VDE, DKE ve DIN'in görevleri birbirinden ayrılmalıdır.

VDE, DKE ve DIN Arasındaki İlişki Nedir?

Almanya'da elektroteknik, elektronik ve bilgi teknolojileri alanındaki standardizasyon çalışmalarında DKE – Deutsche Kommission Elektrotechnik Elektronik Informationstechnik temel kurumlardan biridir. DKE, DIN bünyesinde bir organ ve aynı zamanda VDE bünyesinde bir çalışma alanı olarak faaliyet gösterir.

DKE, Almanya'nın elektroteknik alanındaki teknik uzmanlığını Avrupa ve uluslararası standardizasyon çalışmalarına taşır. Bu çalışmalar özellikle IEC ve Avrupa elektroteknik standardizasyon sistemi içerisinde CENELEC ile ilişkilidir. Böylece uluslararası bir IEC standardının Avrupa ve ardından Alman standart sisteminde karşılık bulması mümkün olur.

DIN VDE Standardı Ne Anlama Gelir?

Bir standart numarasında DIN VDE ifadesinin görülmesi, belgenin Alman standart sistemindeki elektroteknik sınıflandırmasıyla ilişkili olduğunu gösterir. Özellikle elektrik güvenliği ve elektromanyetik uyumlulukla ilgili birçok elektroteknik standart, Alman standart sisteminde bir VDE sınıflandırma numarası ile birlikte yayımlanabilir.

Örneğin bir cihaz dokümanında DIN EN IEC 60947-1 (VDE 0660-100) şeklinde bir ifade görülebilir. Burada IEC numarası standardın uluslararası kökenini, EN ifadesi Avrupa'daki kabulünü, DIN ifadesi Almanya'daki ulusal yayını ve VDE numarası ise Alman elektroteknik standart sistemindeki sınıflandırmayı gösterir.

Bu nedenle IEC, EN, DIN ve VDE numaraları her zaman birbirinden bağımsız dört farklı teknik gereklilik anlamına gelmez. Aynı teknik standardın uluslararası, Avrupa ve ulusal düzeylerdeki farklı yayın veya sınıflandırma biçimleriyle karşılaşılabilir. Avrupa standardizasyon yapısını ayrıca EN standartları bölümünde inceleyebilirsiniz.

VDE Standartları Endüstriyel Otomasyonda Nerede Karşımıza Çıkar?

VDE sınıflandırmalı standartlar; kontaktör, devre kesici, röle, anahtar, güç kaynağı, elektrik motoru, kontrol ekipmanı, kablo, pano bileşeni ve benzeri çok sayıda elektrikli cihazın dokümanında görülebilir. Özellikle IEC 60947 alçak gerilim anahtarlama ve kontrol cihazları ailesi, endüstriyel otomasyon ve pano uygulamalarında sık karşılaşılan örneklerden biridir.

Bir kontaktörün veya motor koruma şalterinin üzerinde VDE ile ilişkili bir standart numarası bulunması, cihazın yalnızca “Alman malı” olduğu anlamına gelmez. Asıl önemli olan ürünün hangi standarda göre tasarlandığı, test edildiği veya sertifikalandırıldığıdır. Aynı uluslararası standarda farklı ülkelerde farklı ulusal ön eklerle rastlanabilir.

Makine içindeki elektrik ekipmanında ise yalnızca ürün standardına bakmak yeterli olmayabilir. Makinenin elektrik donanımı, acil durdurma devreleri, güvenlikle ilgili kumanda sistemi ve diğer risk azaltma tedbirleri ayrıca değerlendirilmelidir. Bu konular için makine güvenliği standartları bölümüne bakabilirsiniz.

VDE Test ve Sertifikasyonu Nedir?

Standardizasyon çalışmalarından ayrı olarak VDE Testing and Certification Institute, elektrikli ve elektronik ürün, bileşen ve sistemler üzerinde test ve sertifikasyon hizmetleri yürütür. Ürünün ilgili sertifikasyon programının şartlarını karşılaması halinde üreticiye belirlenen VDE sertifikasyon işaretini kullanma hakkı verilebilir.

Testler yalnızca ürünün üzerinde yazan marka veya teknik özelliklere bakılarak yapılmaz. Uygulanacak programa göre elektriksel güvenlik, malzeme özellikleri, sıcaklık davranışı, yalıtım, mekanik yapı, EMC veya başka teknik özellikler değerlendirilebilir. Sertifikasyon sürecinde üretim tesislerinin kontrolü ve düzenli üretim gözetimi de söz konusu olabilir.

VDE Markası Ne Anlama Gelir?

VDE Mark, belirli bir ürünün VDE Institute tarafından ilgili sertifikasyon kapsamına göre test edilip sertifikalandırıldığını gösteren bir işarettir. Hangi standartların veya teknik şartların uygulandığı ise ürünün sertifikasına göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle bir üründe VDE işareti görülmesi, cihazın dünyadaki bütün elektrik standartlarını karşıladığı veya her uygulamada kullanılabileceği anlamına gelmez. Sertifikanın ürün tipi, model numarası, teknik kapsamı ve geçerliliği önemlidir.

VDE Markası ile CE İşareti Aynı Şey midir?

Hayır. VDE sertifikasyon işareti ile CE işareti farklı sistemlerin parçalarıdır. CE işareti, uygulanabilir Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında ürünün uygunluk süreciyle ilişkilidir. VDE Mark ise VDE Institute tarafından yürütülen belirli bir test ve sertifikasyon programının sonucudur.

Bu nedenle üzerinde CE işareti bulunan her ürünün VDE sertifikalı olması gerekmez; aynı şekilde bir VDE sertifikasının varlığı da ürün için uygulanabilir Avrupa mevzuatındaki diğer yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. Farklı ülke ve bölgelerde kullanılan uygunluk sistemleri için global standartlar ve uygunluk işaretleri bölümüne bakabilirsiniz.

VDE Standartları Zorunlu mudur?

Teknik standartların uygulanması genel olarak her durumda kendiliğinden yasal zorunluluk anlamına gelmez. Ancak bir standardın kullanılması; kanun, yönetmelik, sözleşme, teknik şartname, müşteri gereksinimi veya belirli bir uygunluk süreci nedeniyle gerekli hale gelebilir.

Ayrıca elektrik güvenliği gibi alanlarda DIN veya DIN VDE standartları, Almanya'da kabul görmüş teknik kuralların değerlendirilmesinde önemli bir referans oluşturabilir. Bu nedenle “standart gönüllüdür” ifadesi, teknik sorumluluğun veya yürürlükteki yasal gerekliliklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Eski Endüstriyel Cihazlarda VDE Numaraları

Eski PLC, sürücü, kontaktör, güç kaynağı ve kontrol cihazlarının etiketlerinde veya kullanım kılavuzlarında eski DIN VDE numaralarına rastlamak mümkündür. Bir cihazın üzerinde eski bir VDE numarasının bulunması, standardın bugün de aynı baskı ve aynı numarayla yürürlükte olduğu anlamına gelmez.

Standartlar zaman içerisinde revize edilebilir, başka bir Avrupa veya IEC standardıyla uyumlaştırılabilir ya da geri çekilebilir. Bu nedenle özellikle yeni makine ve pano tasarımında eski bir cihaz kataloğundaki standart listesi doğrudan güncel proje şartnamesine aktarılmamalıdır.

Bir Ürünün VDE Sertifikası Nasıl Kontrol Edilir?

Bir ürün üzerinde VDE işareti görülüyorsa yalnızca logoya bakmak yerine sertifika numarası, üretici, ürün tipi ve model bilgisi kontrol edilmelidir. VDE Institute sertifikalı ürünler için sertifika sorgulama sistemleri sunmaktadır. Özellikle ikinci el veya eski endüstriyel cihazlarda cihaz etiketi ile sertifikadaki model bilgisinin aynı olduğunun doğrulanması önemlidir.

VDE'nin Endüstriyel Otomasyon İçin Önemi

Endüstriyel otomasyon sistemleri çok sayıda elektrikli ve elektronik bileşenin birlikte çalışmasına dayanır. PLC, sensör, kontaktör, röle, sürücü, motor, güç kaynağı ve pano bileşenlerinin yalnızca fonksiyonlarını yerine getirmeleri değil; elektriksel güvenlik, çevresel koşullar ve ilgili ürün standartları bakımından da doğru seçilmeleri gerekir.

VDE ve DIN VDE dokümanları bu nedenle özellikle Alman ve Avrupa kökenli endüstriyel cihazların teknik kataloglarında sık görülür. Ancak doğru yaklaşım yalnızca etiketteki “VDE” ifadesini aramak değil; hangi standardın, hangi baskısının ve hangi ürün kapsamının söz konusu olduğunu belirlemektir.

Bir cihazın standardını değerlendirirken ayrıca uluslararası IEC standartları, Avrupa EN standartları, ürünün bağlı olduğu cihaz standartları ve makine veya pano seviyesindeki gereklilikler birlikte değerlendirilmelidir.

Önemli: “VDE onaylı”, “VDE standardına uygun” ve “DIN VDE standardında belirtilen gerekliliklere göre tasarlanmış” ifadeleri aynı anlama gelmeyebilir. Gerçek sertifikasyon iddialarında ürünün güncel sertifika kaydı ve kapsamı kontrol edilmelidir.

İlgili Standartlar ve Otomasyon Rehberleri

Endüstriyel Standartlar  •  IEC Standartları  •  EN Standartları  •  DIN Standartları  •  Global Standartlar  •  Cihaz Standartları

Endüstriyel Otomasyon  •  Otomasyon Nedir?  •  PLC ve HMI  •  Makine Güvenliği

• VDE 0160