PELV (ekstra düşük voltaj koruması) Nedir?
Koruma yalnızca voltajı düşürmekle tamamlanmaz
PELV — Protective Extra-Low Voltage, Türkçede koruyucu çok düşük gerilim olarak açıklanabilir. Elektrik çarpması riskini azaltmak için gerilim sınırlandırılır ve devre, daha yüksek gerilimli devrelerden koruyucu ayırmayla ayrılır. PELV’de toprak bağlantısına izin verilir. Yalnızca çıkışında 24 V yazan bir adaptör, kurulan devrenin PELV olduğunu kanıtlamaz.
Endüstriyel PLC, sensör, enkoder ve röle devrelerinde 24 V DC yaygın bir örnektir. Gerilim, kaynağın güvenlik özellikleri ve bütün devrenin bağlantıları birlikte değerlendirilir. PELV, FELV’nin başka adı değildir.
Gerilim sınırı hangi uygulama için?
PELV’yi “42–60 V arası” diye tanımlamak doğru değildir. IEC standartlarının kapsamı, ortam ve temas koşulları sınırları değiştirir. AC değerler etkin değerdir; DC sınırlarında belirtilen dalgacıksız DC koşulu dikkate alınır.
| Kapsam / koşul | AC üst sınırı | DC üst sınırı |
|---|---|---|
| Genel SELV/PELV çerçevesi; IEC 60364-4-41 | 50 V | 120 V, dalgacıksız |
| IEC 60204-1 makine PELV devresi: normalde kuru yer, canlı kısımlarla geniş yüzeyli vücut teması beklenmiyor | 25 V | 60 V, dalgacıksız |
| IEC 60204-1’in bu PELV maddesinde diğer durumlar | 6 V | 15 V, dalgacıksız |
50 V / 120 V genel sınırları, her makinede veya ıslak ortamda bu değerlere kadar açık canlı kısımlara dokunulabileceği anlamına gelmez. Banyolar, havuzlar ve iletken ortamlar için özel kurallar bulunur. 24 V kullanmak, tek başına bütün ortam koşullarını karşılamaz.
SELV, PELV ve FELV arasındaki fark
| Sistem | Koruma düzeni | Toprakla ilişki |
|---|---|---|
| SELV | Gerilim sınırı ve yüksek gerilimli devrelerden koruyucu ayırma sağlanır. | SELV devresi kasıtlı olarak PE/toprağa bağlanmaz. |
| PELV | Gerilim sınırı ve koruyucu ayırma sağlanır. | Toprak bağlantısı mümkündür; makine PELV devresinde bir taraf/nokta koruyucu eşpotansiyel bağlantıya bağlanır. |
| FELV | İşlev için çok düşük gerilim kullanılır, ancak SELV/PELV şartlarının tamamı sağlanmaz. | Düşük gerilim tek başına koruma sayılmaz; uygun temel koruma ve hata koruması gerekir. |
SELV çıkışlı bir kaynağın şebeke tarafındaki metal gövdesi PE’ye bağlanabilir. Bu, SELV sekonder devresinin kasıtlı olarak topraklanmasıyla aynı şey değildir; hangi bölümün bağlandığı önemlidir.
24 V DC kontrol devresinde koruma nerede oluşur?
Aşağıdaki örnekte şebeke ile çıkış arasında koruyucu ayırma bulunur; kontrol devresi sürekli 24 V DC ile beslenir. Projede belirlenen 0 V noktası PE bağlantısına alınmıştır. Sistem insan dokununca gerilimi düşürmez; koruma, önceden kurulmuş besleme ve ayırma düzeninden gelir.
Şema bir ilke örneğidir; tüm koruma aygıtlarını göstermez. 0 V, şebeke nötrü değildir. Nötr ve PE birbirinin yerine kullanılmaz. Normal yük akımı +24 V ve 0 V iletkenleri üzerinden döner; PE yük akımının dönüş iletkeni olarak kullanılmaz.
Hangi kaynak PELV için uygundur?
Uygun bir güvenlik ayırma transformatörü, eşdeğer güvenliği sağlayan anahtarlamalı güç kaynağı veya uygulama şartlarını sağlayan bağımsız kaynak kullanılabilir. IEC 61558 ailesi ilgili transformatör ve kaynak gereksinimlerini içerir. Ototransformatörün gerilimi düşürmesi, koruyucu ayırma sağladığı anlamına gelmez.
Multimetreyle 24 V ölçmek yalnızca ölçüm anındaki gerilimi gösterir. Koruyucu ayırma ve arıza koşullarındaki uygunluk, kaynak dokümanı ve devrenin doğrulanmasıyla değerlendirilir. Uzun kablolardaki gerilim düşümü ise ayrı bir işletme konusudur.
PELV bir parazit filtresi midir?
Hayır. Toprak referansı bazı devrelerde parazit yönetimine yardımcı olabilir; ancak PELV, daha düşük EMC emisyonu garantisi değildir. EMC filtre, EMI filtre, ekranlama ve kablo yerleşimi gerektiğinde ayrıca değerlendirilir.
İlgili konular
Kaynaklar
IEC 60204-1: Makinelerin elektrik donanımı; ABB: SELV, PELV ve FELV; Schneider Electric: Çok düşük gerilimle koruma; Phoenix Contact: 24 V kaynak ve koruyucu ayırma; Delta: SELV/PELV ve ürün standartları.
