Analog sinyal nerelerde kullanılır?

Analog sinyallerin ölçüm, motor kontrolü ve endüstriyel uygulamalarda kullanımı

Analog sinyal nerelerde kullanılır?

Analog sinyaller; sıcaklık, basınç, seviye, kuvvet ve ses gibi büyüklüklerin ölçülmesinde, cihazlara oransal komut gönderilmesinde ve ölçüm sonuçlarının kaydedilmesinde kullanılır. Bir analog sinyal, yalnızca “var/yok” bilgisini değil, ölçülen veya istenen değerin ne kadar olduğunu taşır.

Otomasyonda en sık karşılaşılan örnekler 0–10 V gerilim ve 4–20 mA akım sinyalleridir. Ancak her analog sensör bu standart çıkışlardan birini vermez: bazıları milivolt üretir, bazıları direnç değişimiyle çalışır ve uygun ölçüm devresi gerektirir.

PLC sinyali nasıl kullanır?

Ölçüm yönünde, sensörün elektriksel sinyali analog girişe gelir. Giriş devresindeki ADC bu sinyali sayısal bir değere çevirir; PLC programı da değeri bar, °C veya metre gibi birime ölçekleyip değerlendirir. Analog sinyalin okunması ile kontrol kararı verilmesi ayrı işlemlerdir.

Komut yönünde, programın hesapladığı çıkış değeri DAC ve çıkış devresi üzerinden analog gerilim veya akıma dönüştürülebilir. Bu sinyal sürücüye, vana konumlayıcısına veya başka bir alıcıya gönderilir. Analog giriş/çıkış kullanılması, PLC’nin programı analog devrelerle çalıştırdığı anlamına gelmez.

Motor hızı ve oransal hareket komutları

Bir hız kontrol cihazına analog sinyalle hız referansı verilebilir. Örneğin giriş 0–10 V = 0–50 Hz olarak ayarlanmışsa 6 V, 30 Hz frekans komutu anlamına gelir. Referans, potansiyometreden veya PLC’nin analog çıkışından gelebilir.

Hız komutu, gerçek motor devrinin ölçümü değildir. Motorun gerçek davranışı yük, kontrol yöntemi ve sürücü ayarlarıyla birlikte değerlendirilir. Benzer biçimde bir vanaya verilen %60 açılma komutu, uygun konum geri beslemesi olmadan vananın gerçekten %60 açık olduğunu kanıtlamaz.

Basınç, tank seviyesi ve akış ölçümü

Basınç transmitter’i, ölçtüğü basıncı bir analog sinyale çevirebilir. Kontrol cihazı bu değeri hedefle karşılaştırıp pompanın hızını veya vanayı ayarlar. PID ile basınç kontrolünde sinyal, yalnızca göstergede sayı oluşturmaz; geri besleme bilgisini de taşır.

Tankta 0–5 metre = 4–20 mA doğrusal seviye ölçümü varsa 12 mA, 2,5 metre seviyeyi temsil eder. Bu bilgi taşma alarmı, dolum kontrolü veya pompa yönetimi için kullanılabilir. Ancak 2,5 metreyi litreye çevirmek için tankın geometrisi bilinmelidir; özellikle yatay silindirik tankta seviye ile hacim doğrusal değildir.

Uygun bir debi transmitter’i de anlık akışı analog çıkışla iletebilir. Anlık debi ile toplam geçen miktar farklı değerlerdir. Toplam miktar hesabı için zamana göre toplama veya cihazın uygun toplamlandırma çıkışı gerekir. Saha ölçümleri, uzak I/O üzerinden de ana kontrol sistemine alınabilir.

Fırın, soğutma ve iklimlendirme

Sıcaklık ölçümünde Pt100 direnç değişimiyle, termokupl ise küçük bir gerilimle bilgi sağlar. Pt100 ve termokupl aynı giriş tipine bağlanmaz; uygun sıcaklık girişi veya transmitter seçilir. Sıcaklık kontrol cihazı ya da PLC, ölçümü hedef sıcaklıkla karşılaştırır.

PID ile sıcaklık kontrolünde ısıtıcı gücü, sisteme göre analog komutla veya röle/SSR üzerinden zaman oranlı anahtarlamayla ayarlanabilir. Sürekli bir sıcaklığı kontrol etmek için çıkışın mutlaka analog olması gerekmez. Nem sensörleri de uygun çıkış türüyle kurutma, nemlendirme ve havalandırma sistemlerine ölçüm bilgisi verir.

Tartım, kuvvet ve makine testleri

Load cell ile kuvvet ve tartım ölçümü yapılabilir. Strain gauge köprülü modellerde sık kullanılan mV/V çıkış, besleme gerilimine bağlı küçük bir diferansiyel sinyaldir; doğrudan standart 0–10 V çıkışla aynı değildir. Uygun köprü girişi, yükselteç veya tartım transmitter’i gerekir.

Makine ve taşıt testlerinde titreşim, basınç, kuvvet, akım ve gerilim analog ölçüm kanallarıyla izlenebilir. Sonuçlar sayısal kaydedilse bile ilk ölçüm aşaması analog olabilir. Sensörün fiziksel çalışma prensibi, dışarı verdiği sinyalin türünü tek başına belirlemez.

Ses, titreşim ve analog görüntü bağlantıları

Mikrofon ve uygun titreşim sensörlerinden gelen analog sinyaller, ses kaydı veya makine durum izlemesinde kullanılır. Burada dalga biçimi ve frekans içeriği önemlidir; yalnızca ortalama değeri okumak yeterli olmayabilir. Sesin daha sonra sayısal dosyaya kaydedilmesi, girişteki analog ölçüm aşamasını ortadan kaldırmaz.

Analog video bağlantısı kullanan sistemlerde görüntü bilgisi de gerilim dalga biçimiyle taşınır. Ancak her kamera, televizyon veya araç hız ölçümü analog sinyal kullanır denemez. Dijital haberleşme, darbe çıkışı ve analog arayüz farklı seçeneklerdir; kullanılan cihazın çıkış türü esas alınır.

Hangi analog arayüz seçilir?

0–10 V çıkış ile 4–20 mA çıkış arasında seçim yaparken alıcı uyumu, kablo mesafesi, parazit ortamı ve besleme değerlendirilir. Akım döngüsü uzun saha bağlantılarında sık tercih edilir; yine de yük sınırı, döngü beslemesi ve doğru bağlantı önemlidir. Analog sinyal de parazitten etkilenebilir.

Giriş ve çıkış türleri uyuşmuyorsa uygun sinyal dönüştürücü kullanılabilir. Devreye almada alt, orta ve üst değerleri gerçek alıcı bağlıyken kontrol edin. Multimetre ile elektriksel değeri, kontrol cihazından da ölçeklenmiş ölçümü karşılaştırın; hızlı dalga biçimleri için uygun kayıt veya osiloskop gerekir.