IP50 koruma sınıfı, elektrikli ve elektronik ekipmanların muhafazalarının katı yabancı cisimlere ve toza karşı sağladığı koruma seviyelerinden biridir. Teknik olarak IP50 ayrı bir standart değildir; IEC 60529 kapsamında tanımlanan bir IP koruma derecesidir. IP kodundaki ilk rakam katı yabancı cisimler ve tozla, ikinci rakam ise suyla ilgilidir.

En basit haliyle… IP50, cihazın toza karşı korumalı olduğunu fakat tamamen toz geçirmez olmadığını ve suya karşı herhangi bir IP koruması belirtilmediğini anlatır. Bir miktar toz içeri girebilir; ancak bu tozun cihazın güvenli ve düzgün çalışmasını bozacak seviyede olmaması gerekir. Buna karşılık IP50 bir cihazı su sıçramasına, yağmura, hortum suyuna veya suya daldırmaya karşı korumalı kabul edemeyiz.

IP50 kodundaki ilk 5 ne anlama gelir?

IP50'nin ilk rakamı olan 5, muhafazanın toza karşı korumalı olduğunu belirtir. Bu seviyede toz girişinin tamamen engellenmesi şart değildir. Sınırlı miktarda toz muhafaza içerisine girebilir; ancak bu giriş ekipmanın tatmin edici çalışmasını veya güvenliğini olumsuz etkileyecek miktarda ya da konumda olmamalıdır.

Bu nedenle IP50 için “toz geçirmez” ifadesi teknik olarak doğru değildir. Tam toz geçirmezlik, ilk rakamın 6 olduğu IP6X sınıflarında tanımlanır. IP50'nin doğru ifadesi toza karşı korumalı veya İngilizce teknik kullanımda dust-protected şeklindedir.

IP50, ilk rakamı 4 olan IP40 koruma sınıfından daha ileri bir katı yabancı cisim ve toz koruması ifade eder. IP40 esas olarak 1 mm ve üzerindeki yabancı cisimlere karşı koruma seviyesiyken IP50 artık doğrudan toz girişinin etkisini değerlendirir.

IP50 kodundaki ikinci 0 ne anlama gelir?

İkinci rakam olan 0, muhafaza için IEC 60529 kapsamında suya karşı koruma bulunmadığını ifade eder. Bu nokta IP50'nin doğru anlaşılması açısından çok önemlidir.

IP50 bir muhafaza tozlu bir ortama belirli ölçüde uygun olabilirken, üzerine su damlaması, sıçraması veya püskürtülmesi beklenen bir uygulama için yalnız IP50 derecesine güvenilemez. Su bulunan ortamda ikinci rakamı 1 veya daha yüksek olan uygun bir IP sınıfı değerlendirilmelidir.

IP50 = toz koruması var, su koruması yoktur. İlk rakamın yüksek olması ikinci rakamın anlamını değiştirmez.

IP50 ile IP40 arasındaki fark nedir?

IP40 ve IP50'nin su koruması aynıdır: her ikisinin de ikinci rakamı 0 olduğu için IEC 60529 kapsamında suya karşı koruma belirtilmez.

Fark ilk rakamdadır. IP40, 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma seviyesidir. IP50 ise bundan daha ileri giderek muhafazayı toza karşı korumalı olarak sınıflandırır. Sınırlı miktarda toz girebilir fakat zararlı seviyeye ulaşmamalıdır.

Bu nedenle kuru fakat tozlu bir endüstriyel ortamda IP50, IP40'a göre daha anlamlı bir muhafaza koruması sağlayabilir. Ancak ortamda su riski varsa iki sınıf da yalnız başına yeterli değildir.

IP50 ile IP54 arasındaki fark nedir?

IP50 ile IP54 aynı toz koruma seviyesine sahiptir. Her ikisinin de ilk rakamı 5'tir; yani toza karşı korumalıdır ancak tamamen toz geçirmez değildir.

Fark tamamen su tarafındadır. IP50'nin ikinci rakamı 0 olduğu için suya karşı koruması belirtilmemiştir. IP54'ün ikinci rakamı 4 olduğu için her yönden gelen su sıçramalarına karşı koruma sağlar.

IP50 = toza karşı korumalı + su koruması yok.
IP54 = toza karşı korumalı + su sıçramalarına karşı korumalı.

IP50 ile IP55 arasındaki fark nedir?

IP50 ile IP55 arasında da toz koruması bakımından fark yoktur. Her iki sınıfın ilk rakamı 5'tir.

Su tarafında ise önemli fark vardır. IP50 suya karşı koruma belirtmezken IP55, IEC 60529 kapsamında su jetlerine karşı koruma seviyesini ifade eder.

Dolayısıyla yalnızca kuru tozun bulunduğu bir ortam ile temizlik sırasında hortum suyu kullanılan bir ortam aynı IP sınıfıyla değerlendirilmemelidir.

IP50 ile IP65 arasındaki fark nedir?

IP50 ile IP65 hem toz hem de su bakımından farklı sınıflardır.

IP50'nin ilk rakamı 5 olduğu için toza karşı korumalıdır; IP65'in ilk rakamı 6 olduğu için toz geçirmez. Su tarafında IP50'nin ikinci rakamı 0 olduğundan koruma belirtilmezken IP65'in ikinci rakamı 5 olduğu için su jetlerine karşı koruma vardır.

IP50 = dust-protected + su koruması yok.
IP65 = dust-tight + su jetlerine karşı korumalı.

Bu nedenle IP65'i sadece “IP50'nin biraz daha iyisi” şeklinde görmek doğru değildir. İki sınıf farklı çevresel koşullara yönelik önemli ölçüde farklı koruma sunar.

IP50 su geçirmez midir?

Hayır. IP50'nin ikinci rakamı 0 olduğu için su girişine karşı bir IP koruması belirtilmemiştir. Bu nedenle IP50 muhafazayı “su geçirmez”, “yağmura dayanıklı” veya “sıçramaya dayanıklı” olarak tanımlamak doğru değildir.

Bu, muhafazaya tek bir su damlası değdiğinde mutlaka arızalanacağı anlamına da gelmez. IP kodu, ürünün hangi standart koruma seviyesine göre sınıflandırıldığını söyler. IP50 işaretinden hareketle herhangi bir su koruması iddiası yapılamaz.

IP50 dış ortam için uygun mudur?

IP50 yalnız başına genel dış ortam kullanımı için uygun bir sınıf olarak kabul edilmemelidir. İkinci rakamın 0 olması nedeniyle yağmur ve diğer su maruziyetlerine karşı koruma belirtilmemiştir.

Dış ortamda sadece yağmur da söz konusu değildir. UV ışınımı, sıcaklık değişimi, yoğuşma, donma, tuzlu atmosfer, korozyon ve kimyasallar gibi başka çevresel etkiler de vardır. IP kodu bunların tamamını tek başına açıklamaz.

IP50 daha çok kuru fakat toz riski bulunan korunaklı ortamların değerlendirilmesinde anlamlıdır. Gerçek uygulamada yine ürün üreticisinin çevresel çalışma koşulları kontrol edilmelidir.

IP50 hangi endüstriyel ortamlarda kullanılabilir?

IP50, su maruziyeti beklenmeyen fakat havada toz bulunabilen kapalı endüstriyel alanlarda değerlendirilebilir. Elektrik ve elektronik muhafazaları, kontrol kutuları ve bazı kuru proses alanları buna örnek olabilir.

Ancak “tozlu ortam” ifadesi tek başına yeterli değildir. Çok ince, iletken, aşındırıcı veya yoğun proses tozunun bulunduğu uygulamalarda sınırlı toz girişine izin veren IP5X seviyesi yeterli olmayabilir. Bu durumda ilk rakamı 6 olan toz geçirmez bir muhafaza gerekebilir.

Örneğin PLC ve aksesuarları, hız kontrol cihazları veya güç kaynakları çoğu uygulamada ayrı bir pano içerisinde çalışır. Burada cihazın kendi IP derecesi ile dış muhafazanın IP derecesi birbirinden farklı olabilir.

IP50 elektrik panosu için yeterli midir?

Bu, panonun bulunduğu ortama bağlıdır. Kuru bir elektrik odasında temel sorun havadaki toz ise IP50 belirli uygulamalarda değerlendirilebilir. Ancak zeminin yıkanması, tavandan damlama, proses sıvısı, yoğunlaşma veya su sıçraması ihtimali varsa ikinci rakamı 0 olan IP50 yeterli kabul edilmemelidir.

Tamamlanmış bir panonun koruma seviyesi yalnız boş kabine bağlı değildir. Kablo rakorları, kapı contaları, butonlar, ekranlar, fanlar, filtreler ve diğer pano malzemeleri muhafazanın gerçek IP korumasını etkiler.

Alçak gerilim panolarında muhafaza koruması, komple pano tasarımının yalnız bir bölümüdür. Doğrulama, sıcaklık artışı, yalıtım, kısa devre dayanımı ve diğer tasarım gerekleri de ilgili IEC 61439 pano standartları kapsamında ayrıca değerlendirilir.

IP50 ve pano havalandırması

Toz koruması ile soğutma ihtiyacı bazen birbiriyle çelişebilir. Özellikle VFD, güç kaynağı ve diğer güç elektroniği cihazları çalışırken ısı üretir. Muhafazayı daha kapalı hale getirmek toz girişini azaltabilir fakat doğal hava dolaşımını da azaltabilir.

Bu nedenle bir VFD'nin veya başka bir ısı üreten cihazın pano içerisinde kullanılması sırasında yalnız IP derecesi dikkate alınmamalıdır. Pano içi sıcaklık, cihaz kayıpları, montaj aralıkları, üreticinin sıcaklık sınırları ve gerekiyorsa filtreli havalandırma veya başka soğutma yöntemleri birlikte değerlendirilmelidir.

Sonradan açılan havalandırma delikleri veya uygun olmayan fan ve filtreler, panonun başlangıçtaki IP koruma seviyesini değiştirebilir.

IP50 yoğuşmaya karşı koruma sağlar mı?

Hayır. IP50'nin su rakamı 0'dır ve ayrıca IP koruması ile muhafaza içerisinde oluşan yoğuşma farklı konulardır. Kapalı bir panoya dışarıdan su girmese bile sıcaklık ve bağıl nem değişimleri nedeniyle içeride yoğuşma meydana gelebilir.

Özellikle gece-gündüz sıcaklık farkı bulunan veya zaman zaman enerjisi kesilen tesislerde yoğuşma ayrıca değerlendirilmelidir. Pano ısıtıcısı, uygun havalandırma veya diğer nem kontrol yöntemleri kullanılıyorsa bunların muhafazanın koruma seviyesine etkisi de hesaba katılmalıdır.

IP50 koruması montajdan sonra bozulabilir mi?

Evet. Bir muhafazanın fabrika çıkışında belirli bir IP sınıfına sahip olması, yapılan bütün değişikliklerden sonra aynı koruma seviyesinin otomatik olarak devam edeceği anlamına gelmez.

Uygun olmayan kablo rakorları, açık bırakılan delikler, eksik kör tapalar, bozulmuş contalar, yanlış takılan kapaklar veya sonradan eklenen havalandırma parçaları gerçek toz korumasını azaltabilir.

Bu nedenle pano ve muhafaza bakımında yalnız elektrik bağlantıları değil, conta, kapak, rakor ve diğer sızdırmazlık elemanlarının durumu da kontrol edilmelidir.

IP50 hangi özellikleri garanti etmez?

IP50 esas olarak muhafazanın katı yabancı cisimlere ve toza karşı korumasını ifade eder ve su için koruma belirtmez. Bunun dışında UV dayanımı, korozyon dayanımı, kimyasal dayanım, mekanik darbe dayanımı, çalışma sıcaklığı veya elektromanyetik uyumluluk hakkında tek başına bilgi vermez.

IP50 aynı zamanda ürünün patlayıcı ortam için uygun olduğunu, elektriksel güvenlik şartlarının tamamını karşıladığını veya belirli bir ürün sertifikasına sahip olduğunu göstermez. Bunlar ilgili endüstriyel standartlar ve uygunluk gerekleri kapsamında ayrıca değerlendirilir.

IP50 seçerken nelere dikkat edilmelidir?

Önce ortamın gerçekten kuru olup olmadığı belirlenmelidir. Yalnız havadaki toz düşünülerek IP50 seçilip daha sonra panonun temizlik suyu, tavandan damlama veya proses sıvısıyla karşılaşması önemli bir seçim hatası olabilir.

Tozun türü de önemlidir. Normal ortam tozu ile iletken metal tozu, karbon tozu, mermer tozu veya aşındırıcı proses partikülleri aynı risk seviyesinde değildir. IP5X sınıfının sınırlı toz girişine izin verdiği unutulmamalıdır.

Son olarak ürünün tam modeline ait üretici dokümanı, montaj pozisyonu, kapak ve bağlantı şartları incelenmelidir. IP50 etiketi tek başına bütün tesis koşullarına uygunluk anlamına gelmez.

IP50 için kısa sonuç

IP50 = toza karşı korumalı + suya karşı koruma belirtilmemiş. Muhafaza tamamen toz geçirmez değildir; sınırlı toz girişi kabul edilebilir ancak zararlı olmamalıdır. İkinci rakam 0 olduğu için su sıçraması, yağmur, su jeti veya daldırma koruması iddia edilemez. IP50 özellikle kuru ve toz riski bulunan korunaklı ortamların değerlendirilmesinde anlamlıdır.

İlgili IP koruma sınıfları

IP koruma sınıfları ve IEC 60529 rehberi | IP20 | IP40 | IP54 | IP55 | IP65 ve IP66

İlgili standartlar: Endüstriyel standartlar | IEC standartları | IEC 61439 pano standartları

İlgili otomasyon ekipmanları: Pano malzemeleri | PLC ve aksesuarları | Hız kontrol cihazları | Güç kaynakları