IP20 koruma sınıfı, elektrikli ve elektronik ekipmanların muhafazalarının katı yabancı cisimlere ve tehlikeli bölümlere erişime karşı sağladığı koruma seviyelerinden biridir. IP20 ayrı bir standart değildir; IEC 60529 kapsamında tanımlanan bir IP koruma derecesidir. İlk rakam katı yabancı cisimlere ve tehlikeli bölümlere erişim korumasını, ikinci rakam ise suya karşı korumayı belirtir.

En basit haliyle… IP20, muhafazanın parmağın tehlikeli bölümlere ulaşmasını ve yaklaşık 12,5 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlerin girişini sınırlandırdığını, ancak suya karşı herhangi bir IP koruması sağlamadığını anlatır. İnce tel, küçük talaş, toz ve su için özel koruma sınıfı değildir; bu nedenle çoğunlukla başka bir pano veya muhafaza içerisinde kullanılan endüstriyel elektroniklerde karşımıza çıkar.

IP20 kodundaki ilk 2 ne anlama gelir?

IP20'nin ilk rakamı olan 2, muhafazanın yaklaşık 12,5 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma sağladığını belirtir. Aynı seviye, standart deney parmağının tehlikeli elektriksel veya mekanik bölümlere ulaşamamasıyla da ilişkilidir.

Bu nedenle IP20 için kullanılan en anlaşılır ifadelerden biri “parmak erişimine karşı koruma”dır. Buradaki amaç parmağın muhafaza içerisine hiç girmemesi değil, standart deney koşullarında tehlikeli bölümlere ulaşamamasıdır.

IP20'nin eski açıklamalarında görülen “parmak uçlarından büyük cisimlerin girmesine izin verir” ifadesi doğru değildir. Tam tersine, belirtilen büyüklükteki yabancı cisimlerin ve standart test parmağının tehlikeli bölgelere erişimi sınırlandırılır.

IP20 toza karşı korumalı mıdır?

Hayır. IP20'nin ilk rakamı 2 olduğu için ince toza karşı tanımlanmış bir koruma seviyesi bulunmaz. Toz parçacıkları 12,5 mm'den çok daha küçüktür ve IP20 kodundan toz girişinin sınırlandırıldığı sonucu çıkarılamaz.

Toza karşı özel IP koruması ilk rakamın 5 olduğu IP5X seviyesinde başlar. Örneğin IP50 toza karşı korumalıdır; ancak tamamen toz geçirmez değildir. Tam toz geçirmezlik ilk rakamın 6 olduğu IP6X sınıflarında tanımlanır.

IP20 kodundaki ikinci 0 ne anlama gelir?

İkinci rakam olan 0, IEC 60529 kapsamında suya karşı koruma bulunmadığını belirtir.

Bu nedenle IP20 bir cihazın yağmur, damlayan su, su sıçraması, hortum suyu veya suya daldırmaya karşı korumalı olduğu söylenemez. İlk rakamın 2 olması yalnız katı yabancı cisim ve erişim korumasıyla ilgilidir.

IP20 = parmak/12,5 mm sınıfı katı cisim koruması + suya karşı koruma yok.

IP20 ile IP2X aynı şey midir?

Hayır. IP20'de ikinci rakam 0'dır ve bu, suya karşı koruma olmadığını açıkça ifade eder. IP2X işaretinde ise X, su koruma derecesinin o kod içerisinde belirtilmediğini gösterir.

Dolayısıyla 0 ile X aynı anlama gelmez. IP20 için su korumasının olmadığı bilinir; IP2X ifadesinde ise yalnız katı cisim/erişim tarafı açıklanmıştır ve su tarafı bu işaretlemeden öğrenilemez.

IP20 su geçirmez midir?

Hayır. IP20'nin ikinci rakamı 0 olduğu için suya karşı standartlaştırılmış bir IP koruması bulunmaz. Bu nedenle “su geçirmez”, “suya dayanıklı”, “yağmura dayanıklı” veya “sıçramaya dayanıklı” ifadeleri IP20 sınıfından çıkarılamaz.

Bu, bir IP20 cihaza tek damla su değdiğinde mutlaka arızalanacağı anlamına gelmez. Teknik olarak söylenebilecek şey, IP20 sınıflandırmasının suya karşı herhangi bir koruma beyanı içermediğidir.

IP20 ile IP21 arasındaki fark nedir?

IP20 ile IP21 arasındaki fark yalnız ikinci rakamdadır. İkisinin de ilk rakamı 2 olduğu için parmak erişimi ve 12,5 mm sınıfındaki katı yabancı cisimlere karşı temel korumaları aynıdır.

IP20 su koruması sağlamaz. IP21 ise belirlenen deney koşullarında düşey olarak damlayan suya karşı koruma sağlar.

IP20 = parmak koruması + su koruması yok.
IP21 = parmak koruması + düşey damlayan suya karşı koruma.

IP20 ile IP30 arasındaki fark nedir?

IP20 ile IP30 arasında katı yabancı cisimlere karşı koruma seviyesi farklıdır. Her iki sınıfın da ikinci rakamı 0 olduğu için su koruması yoktur.

IP20 yaklaşık 12,5 mm ve üzerindeki cisimlere ve parmak erişimine karşı koruma sağlarken IP30, yaklaşık 2,5 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere ve aletle erişime karşı daha yüksek koruma sağlar.

Ancak IP30 da ince toza karşı özel bir koruma sınıfı değildir.

IP20 ile IP40 arasındaki fark nedir?

IP40, yaklaşık 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere ve telle tehlikeli bölümlere erişime karşı koruma sağlar.

IP20 ise 12,5 mm sınıfında ve parmak erişimi seviyesindedir. Bu nedenle IP40, küçük tel ve benzeri cisimlere karşı IP20'den daha yüksek koruma sağlar.

Her iki sınıfın da ikinci rakamı 0'dır; yani IP20 ve IP40 suya karşı koruma sağlamaz.

IP20 ile IP50 arasındaki fark nedir?

IP20 ile IP50 arasında önemli fark, ilk rakam 5 seviyesine gelindiğinde toz korumasının tanımlanmaya başlamasıdır.

IP20 parmak erişimi ve 12,5 mm sınıfındaki yabancı cisimlere karşı koruma sağlarken IP50 toza karşı korumalıdır. IP50'de sınırlı toz girişi mümkün olabilir ancak ekipmanın güvenli ve tatmin edici çalışmasını bozacak miktarda olmamalıdır.

Buna karşılık her iki sınıfın da ikinci rakamı 0 olduğu için su koruması belirtilmez.

IP20 ile IP54 arasındaki fark nedir?

IP20 ile IP54 farklı çevresel koşullar için tasarlanmış koruma seviyeleridir.

IP20 toz koruması sağlamaz ve su koruması yoktur. IP54 ise toza karşı korumalıdır ve her yönden gelen su sıçramalarına karşı koruma sağlar.

Bu nedenle pano içinde kullanılan IP20 bir elektronik cihaz ile doğrudan makine ortamında bulunan IP54 bir muhafazanın görevleri birbirinden farklı olabilir.

IP20 dış ortam için uygun mudur?

IP20 işaretine dayanarak bir cihazın açık dış ortam kullanımına uygun olduğu söylenemez. Su koruması bulunmadığı gibi ince toza karşı da tanımlanmış koruması yoktur.

Dış ortamda ayrıca UV ışınımı, sıcaklık değişimleri, yoğuşma, donma, korozyon, tuzlu atmosfer ve kimyasal etkiler gibi IP20'nin tanımlamadığı başka çevresel koşullar bulunur.

IP20 daha çok kuru, korunaklı iç ortamlarda veya daha yüksek koruma sağlayan bir pano içerisinde kullanılan ekipmanlarda görülür.

IP20 yalnız ev tipi cihazlar için midir?

Hayır. IP20'nin “ev tipi cihaz sınıfı” olarak tanımlanması doğru değildir. Endüstriyel otomasyonda çok sayıda PLC, güç kaynağı, sürücü, röle ve kontrol ekipmanı IP20 veya benzeri koruma seviyelerine sahip olabilir.

Bu cihazların düşük IP derecesine sahip olması kalitesiz oldukları anlamına gelmez. Tasarımın amacı çoğu zaman cihazın koruyucu bir elektrik panosu içerisinde çalışmasıdır. Dış çevreye karşı asıl korumayı cihazın yerleştirildiği pano sağlar.

Endüstriyel otomasyonda neden bu kadar çok IP20 cihaz vardır?

Endüstriyel kontrol ekipmanları çoğu zaman doğrudan yağmur veya proses ortamına değil, koruyucu pano içerisine monte edilir. Bu sayede elektronik cihazın gövdesini ağır şekilde kapatmadan soğutma, kablolama ve bakım kolaylığı sağlanabilir.

Örneğin PLC ve aksesuarları, DIN ray güç kaynakları, röleler ve diğer kontrol ekipmanları elektrik panosu içerisinde kullanılabilir. Tamamlanmış panonun IP sınıfı, içindeki cihazların kendi IP derecelerinden farklı olabilir.

IP20 hız kontrol cihazı ne anlama gelir?

Birçok hız kontrol cihazı ve VFD, pano içine montaja yönelik IP20 gövde seçeneğiyle üretilir. IP20 burada sürücünün parmak erişimine karşı temel koruma sağladığını ancak su ve ince toz için saha tipi koruma sunmadığını gösterir.

Bu nedenle IP20 bir VFD'nin mermer tozu, ahşap tozu, su sıçraması veya yıkama yapılan makine ortamına doğrudan açık bırakılması doğru bir yaklaşım olmayabilir. Uygun bir pano veya daha yüksek muhafaza korumasına sahip sürücü seçeneği değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte sürücüyü daha yüksek IP sınıflı kapalı bir panoya koyarken ısı yönetimi unutulmamalıdır. VFD'nin güç kaybı, pano içi sıcaklık, montaj mesafeleri, hava dolaşımı ve üreticinin güç düşürme şartları birlikte değerlendirilmelidir.

IP20 PLC için yeterli midir?

Bir PLC için IP20'nin yeterli olup olmadığı doğrudan kullanım ortamına bağlıdır. PLC kuru ve temiz bir elektrik panosu içerisinde bulunuyorsa IP20 cihaz gövdesi olağan ve uygun bir tasarım olabilir.

Ancak pano içerisine ince toz, metal talaşı, nem veya sıvı girebiliyorsa yalnız PLC'nin IP20 gövdesine güvenilmemelidir. Korumanın büyük bölümü doğru seçilmiş ve doğru monte edilmiş dış pano tarafından sağlanmalıdır.

IP20 güç kaynakları nasıl kullanılmalıdır?

DIN ray tipi endüstriyel güç kaynaklarında IP20 sık karşılaşılan bir koruma seviyesidir. Bu ürünler çoğunlukla koruyucu elektrik panosu içerisinde çalışmak üzere tasarlanır.

Cihazın ön veya klemens bölgelerinde parmakla tehlikeli bölümlere erişim sınırlandırılmış olabilir; fakat ince tel, toz veya sıvıya karşı korumanın dış pano tarafından sağlanması gerekebilir.

HMI ekranlarda IP20 ne anlama gelir?

Bir HMI operatör panelinin tamamı aynı IP sınıfına sahip olmak zorunda değildir. Örneğin operatöre bakan ön yüz yüksek IP korumasına sahipken pano içinde kalan arka elektronik bölüm IP20 olabilir.

Bu durumda katalogda belirtilen yüksek ön yüz IP derecesini cihazın arka tarafı için de geçerli kabul etmek yanlış olur. Üreticinin hangi IP değerini hangi yüz ve montaj koşulu için verdiği kontrol edilmelidir.

IP20 ve elektrik panosu arasındaki ilişki nedir?

IP20 bir cihaz daha yüksek koruma sağlayan bir pano içerisine yerleştirilebilir. Ancak tamamlanmış panonun IP derecesi yalnız boş metal veya plastik kabinin etiketine bağlı değildir.

Kapı contaları, kablo rakorları, fanlar, filtreler, butonlar, ekranlar ve diğer pano malzemeleri tamamlanmış sistemin çevresel korumasını etkiler.

Örneğin yüksek IP sınıfındaki boş bir panoya koruması uygun olmayan büyük bir fan açıklığı açılması, nihai panonun aynı IP sınıfında kaldığı anlamına gelmez.

IP20 elektrik çarpmasına karşı tam koruma sağlar mı?

Hayır. IP20'de parmakla tehlikeli bölümlere erişim sınırlandırılır; ancak bu kod tek başına cihazın bütün elektriksel güvenlik şartlarını karşıladığını kanıtlamaz.

Elektrik çarpmasına karşı koruma; yalıtım, koruyucu topraklama, güvenli gerilim seviyeleri, devre tasarımı, kurulum kuralları ve ürün için geçerli diğer güvenlik standartlarıyla birlikte değerlendirilir.

Dolayısıyla IP20 = elektriksel olarak tamamen güvenli şeklinde bir sonuç çıkarılmamalıdır.

IP20 nemden etkilenmez anlamına gelir mi?

Hayır. Eski metindeki “IP20 cihazlar nemden etkilenmez” ifadesi doğru değildir. IP20 kodu bağıl nem dayanımı veya yoğuşma sınırı hakkında bilgi vermez.

Bir IP20 cihazın izin verilen bağıl nem oranı ve yoğuşma koşulları üreticinin teknik dokümanında ayrıca belirtilir. Özellikle pano içerisinde yoğuşma oluşması, ikinci rakamı 0 olan bir ekipman açısından önemli bir risk oluşturabilir.

IP20 yoğuşmaya karşı korur mu?

Hayır. Yoğuşma, havadaki nemin sıcaklık değişimi sonucunda cihaz veya pano yüzeylerinde sıvı hale gelmesidir. Bu durum dışarıdan yağmur veya su sıçramasından farklıdır.

Özellikle soğuyan panolarda veya gece-gündüz sıcaklık farklarının yüksek olduğu ortamlarda yoğuşma meydana gelebilir. Gerektiğinde pano ısıtıcısı, uygun havalandırma veya başka nem kontrol yöntemleri değerlendirilmelidir.

IP20 koruması montajdan sonra azalabilir mi?

Evet. IP derecesi cihazın üretici tarafından belirtilen muhafaza parçaları ve montaj koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

Klemens kapağının çıkarılması, koruyucu kapağın takılmaması, gövdenin kırılması veya üreticinin öngörmediği montaj değişiklikleri erişim korumasını azaltabilir.

Bu nedenle cihaz üzerinde IP20 yazması, eksik kapaklarla çalıştırılan bir cihazın hâlâ aynı korumaya sahip olduğu anlamına gelmez.

Daha yüksek IP sınıfı her zaman daha iyi midir?

Hayır. IP kodu genel kalite puanı değildir. Doğru koruma sınıfı, cihazın gerçek çalışma ortamına göre seçilir.

Örneğin kuru ve temiz bir pano içinde çalışan bir VFD için IP20 uygun olabilir. Aynı sürücünün gereksiz yere çok sıkı kapatılmış bir kutuya yerleştirilmesi ise soğutmayı zorlaştırabilir ve pano sıcaklığını yükseltebilir.

Koruma seviyesi ile havalandırma, ısı yönetimi, bakım ve kullanım ortamı birlikte düşünülmelidir.

IP20 hangi özellikleri garanti etmez?

IP20; parmak erişimine ve belirli büyüklükteki katı yabancı cisimlere karşı muhafaza korumasını belirtir. İnce toz veya su için koruma sağlamaz.

Ayrıca çalışma sıcaklığı, bağıl nem, yoğuşma, UV dayanımı, korozyon, kimyasal dayanım, mekanik darbe veya elektromanyetik uyumluluk IP20 kodundan öğrenilemez.

IP20 işaretlemesi ürünün patlayıcı ortamda kullanılabileceğini, bütün elektriksel güvenlik şartlarını karşıladığını veya belirli bir ürün sertifikasına sahip olduğunu da göstermez. Bunlar ilgili endüstriyel standartlar ve ürün gereklilikleri kapsamında ayrıca değerlendirilir.

IP20 seçerken nelere dikkat edilmelidir?

Öncelikle cihazın gerçekten kuru ve temiz bir alanda mı yoksa tozlu, nemli veya sıvı bulunan bir makine ortamında mı çalışacağı belirlenmelidir.

İkinci olarak IP20 cihazın doğrudan sahaya mı, yoksa daha yüksek koruma sağlayan bir elektrik panosu içerisine mi monte edileceği değerlendirilmelidir.

Son olarak ürünün izin verilen sıcaklık, nem, montaj mesafesi, soğutma ve muhafaza şartları üreticinin kendi teknik dokümanından kontrol edilmelidir. IP20 tek başına cihazın bütün çevre koşullarına uygunluğunu göstermez.

IP20 için kısa sonuç

IP20 = parmak erişimine ve yaklaşık 12,5 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma + suya karşı koruma yok. İnce toz için özel koruma sağlamaz ve nem dayanımı hakkında bilgi vermez. Endüstriyel otomasyonda IP20 çok yaygındır; özellikle PLC, VFD, güç kaynağı ve benzeri ekipmanlar koruyucu elektrik panoları içerisinde bu sınıfta kullanılabilir.

İlgili IP koruma sınıfları

IP koruma sınıfları ve IEC 60529 rehberi | IP21 | IP30 | IP40 | IP50 | IP54

İlgili standartlar: Endüstriyel standartlar | IEC standartları

İlgili otomasyon ekipmanları: PLC ve aksesuarları | Hız kontrol cihazları | Güç kaynakları | HMI ve operatör panelleri | Pano malzemeleri