IP65 ve IP65 koruma standardı nedir?

IP65 ve IP66 koruma sınıfları, elektrikli ve elektronik ekipman muhafazalarının toz ve su girişine karşı sağladığı koruma dereceleridir. Bunlar ayrı birer standart değil, IEC standartları arasında yer alan IEC 60529 kapsamında tanımlanan IP koruma sınıflarıdır. İlk rakam katı yabancı cisimler ve tozla, ikinci rakam ise suyla ilgilidir.
En basit haliyle… IP65 ve IP66'nın ikisi de toz geçirmezdir. Aralarındaki fark su korumasındadır: IP65 standart su jetlerine, IP66 ise daha güçlü su jetlerine karşı koruma sağlar. Ancak bu sınıfların hiçbiri tek başına cihazın suya daldırılabileceğini, her basınçlı yıkama makinesiyle temizlenebileceğini veya bütün dış ortam koşullarında sorunsuz çalışacağını garanti etmez.
IP65 ve IP66 kodundaki ilk 6 ne anlama gelir?
Her iki sınıfın ilk rakamı da 6'dır. Bu, muhafazanın IEC 60529 kapsamında toz geçirmez olduğunu ifade eder. Belirlenen deney koşullarında muhafaza içerisine toz girişine izin verilmez.
Bu durum, ilk rakamı 5 olan IP55 gibi sınıflardan farklıdır. IP5X seviyesinde sınırlı miktarda toz girişine izin verilebilir; IP6X seviyesinde ise muhafaza dust-tight olarak sınıflandırılır.
Toz geçirmezlik özellikle mermer, çimento, ahşap, metal işleme ve benzeri proseslerde kullanılan endüstriyel sensörler, saha kutuları ve makine üzerindeki elektronik ekipmanlar açısından önemlidir.
IP65 kodundaki ikinci 5 ne anlama gelir?
IP65'in ikinci rakamı 5'tir ve muhafazanın belirlenen deney şartlarında farklı yönlerden uygulanan su jetlerine karşı koruma sağladığını belirtir.
Bu koruma, su sıçramasından daha ağır bir seviyedir. Örneğin IP54 her yönden su sıçramasına karşı koruma sağlarken IP65, su jeti deneyine göre değerlendirilir.
Bununla birlikte IP65'i “yüksek basınçlı yıkamaya uygun” şeklinde genellemek doğru değildir. Su jeti deneyi belirli nozül, debi, mesafe ve süre koşullarında yapılır. Gerçek temizlik işlemi bu deneyden daha ağır olabilir.
IP66 kodundaki ikinci 6 ne anlama gelir?
IP66'nın ikinci rakamı 6'dır ve muhafazanın güçlü su jetlerine karşı koruma sağladığını ifade eder.
IP66'nın su testi IP65'e göre daha ağırdır. Bu nedenle daha güçlü hortum suyu veya yoğun yıkama koşullarına maruz kalabilecek saha ekipmanlarında IP66 tercih edilebilir.
Ancak IP66'yı genel anlamda “IP65'ten daha kaliteli” veya “her koşulda daha dayanıklı” diye tanımlamak doğru değildir. Aradaki teknik fark su jeti testinin şiddetidir.
IP65 ile IP66 arasındaki fark nedir?
IP65 ve IP66'nın toz koruması aynıdır. Her iki muhafaza da ilk rakam 6 nedeniyle toz geçirmez sınıftadır.
Fark yalnız ikinci rakamdadır:
IP65 = toz geçirmez + su jetlerine karşı korumalı.
IP66 = toz geçirmez + güçlü su jetlerine karşı korumalı.
Bu nedenle cihaz yalnız yağmur ve orta seviyede yönlendirilmiş su görecekse IP65 yeterli olabilirken, daha güçlü yıkama suyunun bulunduğu bir makinede IP66 gerekebilir. Nihai seçim gerçek saha şartına ve üreticinin kullanım sınırlarına göre yapılmalıdır.
IP65 ve IP66 su geçirmez midir?
Günlük dilde her iki sınıf için “su geçirmez” ifadesi kullanılabilse de teknik olarak daha doğru ifadeler su jetlerine karşı korumalı ve güçlü su jetlerine karşı korumalı şeklindedir.
IP65 ve IP66 suya daldırma sınıfları değildir. Cihazın suya düşmesi veya su altında kalması ihtimali varsa farklı testler devreye girer.
Geçici daldırma için IP67 koruma sınıfı; ürün için belirtilen daha ağır veya sürekli daldırma şartları için IP68 değerlendirilmelidir.
IP66, IP67'den düşük müdür?
Bu şekilde sıralamak doğru değildir. IP66 güçlü su jetlerine, IP67 ise geçici daldırmaya yönelik farklı deneylerdir.
Suya daldırılmış bir muhafazanın çevresinde oluşan hidrostatik basınç ile güçlü bir jetin conta veya kablo girişine çarpması aynı fiziksel etki değildir.
Bu nedenle IP67 işaretinden hareketle cihazın IP66 jet testini de otomatik olarak karşıladığı varsayılmamalıdır. Her iki koşul gerekiyorsa üreticinin IP66/IP67 gibi iki koruma derecesini de açıkça belirtmesi gerekir.
IP65 veya IP66 cihaz basınçlı yıkama makinesiyle yıkanabilir mi?
IP65 veya IP66 etiketi, sınırsız basınçlı yıkama izni değildir. Profesyonel yıkama cihazları standart IP testlerinden çok daha ağır su koşulları oluşturabilir.
Nozülün çok yakına tutulması, yüksek su basıncı, sıcak su veya kullanılan deterjan; conta, konnektör ve kablo girişlerine farklı yükler bindirebilir.
Sıcak ve yüksek basınçlı yıkama gerekiyorsa IP69 koruması veya araç ekipmanlarında IP69K / ISO 20653 gibi ilgili şartlar ayrıca incelenmelidir.
IP65 ve IP66 dış ortam için uygun mudur?
Her iki sınıf da toz ve su açısından güçlü muhafaza koruması sağlar ve çok sayıda dış ortam uygulamasında kullanılabilir. Ancak IP65 veya IP66 tek başına “outdoor approved” anlamına gelmez.
Güneşin UV etkisi, yüksek ve düşük sıcaklık, don, tuzlu atmosfer, korozyon, kimyasallar ve yoğuşma IP kodunun tek başına açıklamadığı çevresel etkilerdir.
Örneğin IP66 plastik muhafazalı bir saha ekipmanının su koruması çok iyi olabilir fakat kullanılan plastik uzun süreli güneş ışığına uygun olmayabilir. Gerçek dış ortam uygunluğu üreticinin bütün çevresel spesifikasyonlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
IP65 ve IP66 sensörlerde ne anlama gelir?
Makine üzerine monte edilen sensörler toz, yağ, soğutma sıvısı ve temizlik suyuyla karşılaşabilir. IP65 veya IP66 muhafaza bu çevresel etkilerden bazılarına karşı önemli koruma sağlar.
Ancak IP derecesi sensörün algılama özelliğinden ayrıdır. Bir endüktif sensör IP66 olabilir; fakat NPN/PNP çıkışı, NO/NC yapısı, algılama mesafesi veya besleme gerilimi tamamen farklı teknik parametrelerdir.
Ayrıca IP65/IP66 olması, sensör gövdesinin her yağ, solvent veya temizlik kimyasalına dayanacağını göstermez.
Basınç sensörlerinde IP65 ve IP66
Bir basınç sensöründe IP65 veya IP66, sensörün dış muhafazasının toz ve suya karşı korumasını ifade eder.
Bu değer, sensörün ölçebileceği proses basıncıyla karıştırılmamalıdır. Örneğin 250 bar ölçüm yapabilen bir transmitter IP65, IP66 veya başka bir muhafaza sınıfında olabilir.
Proses basıncı ile muhafazanın su dayanımı birbirinden tamamen farklı teknik özelliklerdir.
IP65/IP66 konnektör ne zaman bu korumayı sağlar?
Birçok sensör konnektörü ve konnektörlü kablonun IP derecesi, konnektör uygun karşı parçayla tamamen birleştirilmiş olduğunda geçerlidir.
Açık bırakılan M12 soket, eksik O-ring, gevşek bağlantı veya yanlış kablo çapıyla kullanılan rakor, katalogdaki IP65/IP66 korumasını gerçek saha montajında ortadan kaldırabilir.
Bu nedenle yalnız cihaz gövdesine değil, konnektör + kablo + karşı bağlantı bütününe bakılmalıdır.
IP65 ve IP66 HMI panel ne anlama gelir?
Bir HMI operatör panelinde IP65 veya IP66 ifadesi görülürse bu korumanın cihazın tamamına mı yoksa yalnız ön yüze mi ait olduğu kontrol edilmelidir.
Birçok panel tipi HMI'da operatöre bakan ön çerçeve IP65/IP66 seviyesinde olabilirken pano içerisindeki arka elektronik bölüm IP20 gibi daha düşük bir sınıfta olabilir.
Ön yüz korumasının sağlanması doğru pano kesiti, conta, montaj yüzeyi ve üreticinin tarif ettiği sıkma yöntemiyle de ilişkilidir.
IP65 veya IP66 elektrik panosu nasıl oluşturulur?
Bir boş kabinin IP65 veya IP66 olması, tamamlanmış elektrik panosunun otomatik olarak aynı koruma seviyesinde kalacağı anlamına gelmez.
Kapı contası, kablo rakorları, kör tapalar, butonlar, sinyal lambaları, HMI montajları, fanlar, filtreler ve diğer pano malzemeleri nihai muhafaza korumasını etkiler.
Örneğin IP66 bir pano gövdesine IP54 bir havalandırma elemanı monte etmek, tamamlanmış panonun IP66 olarak kaldığını göstermez.
Alçak gerilim panolarında muhafaza koruması ayrıca IEC 61439 pano standartları kapsamındaki diğer tasarım ve doğrulama gerekleriyle birlikte düşünülmelidir.
IP20 VFD, IP65 veya IP66 pano içinde kullanılabilir mi?
Pano montajına yönelik IP20 bir hız kontrol cihazı veya VFD, uygun tasarlanmış IP65 veya IP66 bir pano içerisine yerleştirilebilir.
Bu durumda dış çevre korumasını pano sağlar. Ancak ısı yönetimi ayrıca çözülmelidir. VFD'ler çalışırken ısı üretir ve yüksek sızdırmazlığa sahip panolarda doğal hava dolaşımı azalır.
Sürücünün güç kaybı, pano hacmi, ortam sıcaklığı, montaj mesafeleri ve gerekiyorsa klima veya ısı eşanjörü hesabı yapılmalıdır.
Yüksek IP koruması sağlarken sürücüyü aşırı ısıtmak doğru bir pano tasarımı değildir.
IP65/IP66 ve PLC sistemleri
Standart pano tipi PLC ve aksesuarları çoğunlukla IP20 gibi daha düşük bir kendi gövde korumasına sahiptir ve bir elektrik panosu içerisinde çalışır.
PLC'nin IP20 olması, IP65 veya IP66 pano içerisinde kullanılamayacağı anlamına gelmez. Tam tersine saha koruması çoğu zaman dış pano tarafından sağlanır.
Saha tipi dağıtık I/O ve bazı özel kontrol modüllerinde ise yüksek IP koruması doğrudan ürün gövdesinde bulunabilir. Her modül kendi teknik verisine göre değerlendirilmelidir.
IP65 ve IP66 yoğuşmayı önler mi?
Hayır. Dışarıdan su girişini engellemek ile muhafaza içerisinde sıcaklık ve nem değişimleri sonucu yoğuşma oluşmasını engellemek aynı şey değildir.
Yüksek IP sınıfındaki kapalı panolarda içeride hapsolmuş nem, gece-gündüz sıcaklık farkları nedeniyle yoğuşabilir.
Gerektiğinde pano ısıtıcısı, uygun iklimlendirme veya basınç dengeleme çözümleri kullanılabilir; ancak bunların da mevcut IP derecesini bozmaması gerekir.
IP65 ve IP66 kimyasal dayanım sağlar mı?
Hayır. IP65 ve IP66 kimyasal dayanıklılık sınıfları değildir.
Hidrolik yağ, kesme sıvısı, yakıt, asit, alkali, solvent veya dezenfektan gibi maddeler muhafaza ve conta malzemelerine sudan farklı şekilde etki edebilir.
Cihaz su jeti testini başarıyla geçmiş olsa bile kullanılan kimyasal elastomer contayı bozarsa zaman içerisinde koruma kaybedilebilir.
IP65 ve IP66 korozyon dayanımı anlamına gelir mi?
Hayır. IP kodu toz ve su girişine karşı muhafaza korumasını belirtir; korozyon dayanımını sınıflandırmaz.
Deniz atmosferi, tuz, gübre veya agresif proses kimyasallarının bulunduğu ortamlarda paslanmaz çelik sınıfı, boya, yüzey kaplaması, vidalar ve bağlantı elemanları ayrıca değerlendirilmelidir.
IP65 ve IP66 koruması zamanla azalabilir mi?
Evet. Conta ve O-ring'ler yaşlanabilir, kablo rakorları gevşeyebilir, plastik parçalar çatlayabilir ve pano kapakları darbe sonucunda şekil değiştirebilir.
Özellikle düzenli yıkama yapılan makinelerde kapak, conta, konnektör ve kablo girişlerinin periyodik kontrolü önemlidir.
Ürün fabrika çıkışında IP66 olsa bile yıllar sonra mekanik hasar görmüş bir muhafazanın aynı korumayı sürdürdüğü varsayılmamalıdır.
IP65 ve IP66 bir sertifika mıdır?
Hayır. Bunlar kalite sertifikası veya belgelendirme kuruluşu isimleri değil, muhafaza koruma dereceleridir.
Üretici kendi deneylerine dayanarak derece beyan etmiş veya bağımsız laboratuvarda test yaptırmış olabilir. Kritik uygulamalarda ürünün tam model numarası, uygulanan standart ve test konfigürasyonu kontrol edilmelidir.
IP65 ve IP66 hangi özellikleri garanti etmez?
IP65 ve IP66 toz geçirmezliği ve farklı seviyelerde su jeti korumasını açıklar. Suya daldırma, sıcak basınçlı yıkama, kimyasal dayanım, korozyon, UV dayanımı, çalışma sıcaklığı ve mekanik darbe gibi özellikleri tek başına belirlemez.
Bu işaretlemeler cihazın patlayıcı atmosferde kullanılabileceğini, bütün elektrik güvenliği gereklerini karşıladığını veya hijyenik tasarım sertifikasına sahip olduğunu da göstermez. Bu konular ilgili endüstriyel standartlar kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.
IP65 mi IP66 mı seçilmeli?
Seçim yalnız “66, 65'ten büyüktür” mantığıyla yapılmamalıdır. Öncelikle gerçek saha koşulu belirlenmelidir.
Ekipman toz ve standart su jetlerine maruz kalacaksa IP65 yeterli olabilir. Daha güçlü su jetleri bekleniyorsa IP66 değerlendirilebilir. Suya daldırma veya sıcak yüksek basınçlı yıkama varsa başka IP sınıfları gerekebilir.
Ayrıca konnektör, kablo, rakor, kapak ve diğer sızdırmazlık elemanları seçilen IP derecesiyle uyumlu olmalıdır.
Son olarak sıcaklık, kimyasallar, UV, korozyon ve mekanik şartlar üreticinin teknik dokümanından kontrol edilmelidir. IP derecesi tek başına bütün saha şartlarının özeti değildir.
IP65 ve IP66 için kısa sonuç
IP65 = toz geçirmez + su jetlerine karşı korumalı; IP66 = toz geçirmez + güçlü su jetlerine karşı korumalı. İkisi de suya daldırma sınıfı değildir ve dış ortam uygunluğunu tek başına garanti etmez. IP66'nın IP65'e göre temel avantajı daha ağır su jeti testini karşılamasıdır; doğru seçim gerçek yıkama, toz ve çevre koşullarına göre yapılmalıdır.
İlgili IP koruma sınıfları
IP koruma sınıfları ve IEC 60529 rehberi | IP55 | IP66 | IP67 | IP68 | IP69 | IP69K ve ISO 20653
İlgili standartlar: IEC standartları | IEC 61439 pano standartları | Endüstriyel standartlar
İlgili otomasyon ekipmanları: Sensörler | Basınç sensörleri | Sensör konnektörleri ve kabloları | HMI operatör panelleri | PLC ve aksesuarları | Hız kontrol cihazları | Pano malzemeleri