Görselde tek bir çapak ortak fanı durduruyor ve iki kanal aynı soğutma kaybından etkileniyor. Ayrı elektrik yolları, ortak soğutma karşısında bağımsızlık sağlamaz. Kontak kaynaması bu sahnenin örnek arıza sonucudur; fanın durması her cihazda mutlaka kontak kaynamasına yol açar şeklinde yorumlanmamalıdır.

İki kanalın aynı nedene yenilmesini önlemek

CCF — Common Cause Failure, ortak nedenli arıza, farklı elemanların arızalarının birbirinin sonucu olmadan, aynı olay veya koşuldan kaynaklanmasıdır. ISO 13849 açısından önemli olan, ortak etkinin güvenlik işlevini birlikte zayıflatabilmesidir. Örneğin aynı aşırı gerilim iki kanalı da bozarsa, ikinci kanal beklenen yedekliği sağlayamayabilir.

Bir acil durdurma düzeninde iki kontaktör bulunması bu nedenle tek başına yeterli değildir. Yedeklilik, ortak bağımlılıklar incelendiğinde anlam kazanır. Çizimde iki yol görmekle bu yolların bütün arıza nedenlerinden bağımsız olduğunu kanıtlamak farklı işlerdir.

Ortak nedenli, zincirleme ve bağımsız arıza arasındaki fark

Aynı anda iki arıza görmek, tek başına CCF kanıtı değildir. Aynı ortak koşulun etkilediği elemanlar da mutlaka aynı saniyede arızalanmaz. İncelemede zaman yakınlığından önce neden ilişkisini arayın. Zincirleme arızalar CCF tanımından ayrı olsa da güvenlik tasarımında ayrıca değerlendirilir.

Panoda hangi ortak noktaları aramalı?

Bu tablo bir inceleme başlangıcıdır; ISO 13849 Ek F'nin puan tablosu değildir. Her ortak noktayı mutlaka çoğaltmak da çözüm sayılmaz. Örneğin iki besleme aynı korunmamış girişe bağlıysa ortak aşırı gerilim yolu kalabilir. Önlemi, ortak nedenin güvenlik işlevine etkisini nasıl azalttığıyla değerlendirin.

65 puan ne demektir, neyi kanıtlamaz?

ISO 13849-1 Ek F yönteminde 100 üzerinden en az 65 puan, CCF'ye karşı önlemlerin değerlendirme eşiğidir. 65 puan, yüzde 65 güvenlik değildir. Bir önlem kısmen uygulanmış diye kısmi puan verilmez; ilgili koşulların tamamı karşılanmalıdır.

Basitleştirilmiş PL belirleme yöntemi için bu değerlendirme Kategori 2, 3 ve 4 alt sistemlerinde yapılır ve belgelenir. Kategori 2'de konu, işlev kanalı ile test kanalının ortak nedenden etkilenmesidir; bu kategori iki yedek işlev kanalıyla karıştırılmamalıdır. Önlemler alt sistemin gerçek yapısına göre incelenir.

CCF puanı tek başına PL belirlemez. Performans seviyesi değerlendirmesi, mimariyi, MTTFd'yi, DCavg'yi ve diğer gerekleri birlikte ele alır. Puan, ölçülmüş arıza olasılığı veya koşulsuz bir güvenlik garantisi gibi sunulmamalıdır.

Teşhis, ortak nedenin yerine geçmez

İki kanalın durumunu okuyan bir PLC veya izleme devresi, uygun tasarımda arıza tespitine katkı sağlayabilir. Ancak izleme de aynı bozulmuş besleme veya ortak etkiden zarar görüyorsa ona sınırsız güvenilemez. Arızayı tespit etmek ile arızanın ortak nedenini azaltmak ayrı görevlerdir.

Bir STO veya acil stop uygulamasında yalnızca girişin değiştiğini görmekle yetinmeyin; tasarlanan güvenli tepkinin oluştuğunu doğrulayın. Kontaktörlü çıkışlarda bağlantı, geri bildirim ve yeniden başlatma davranışı da ilgili güvenlik işlevinin parçası olarak değerlendirilir.

Farklı marka, farklı arıza davranışı demek değildir

Çeşitlilik, etiket farklılığından daha fazlasıdır. İki farklı markanın aynı fiziksel ilkeyle çalışan elemanları aynı çevre etkisine duyarlı olabilir. Ortak yazılım veya tasarım hatası da çoğaltılmış kanalları etkileyebilir. Hangi ortak nedene karşı hangi teknik farklılığın işe yaradığını açıklayın; “markaları ayırdık” cümlesi tek başına kanıt değildir.

İncelemeyi kanıtla tamamlamak

Her ortak neden için etkilenebilecek elemanları, alınan önlemi ve doğrulama kaydını belirtin. EMC filtresinin bulunmasıyla doğru yerleşimi ve etkisi aynı şey değildir. Bir nem sensörü eklemek de ancak ölçümün hangi tepkiyi başlattığı ve güvenlikte nasıl kullanıldığı tanımlandığında anlam kazanır.

Analiz ve test kapsamını güvenlik işlevine göre belirleyin; fan durması gibi durumları önce kontrollü test ortamında veya uygun analizle değerlendirin. Çalışan makinede korumayı gelişigüzel devre dışı bırakmak doğrulama yöntemi değildir. Kayıt, yalnızca bir kutunun işaretlendiğini değil, önlemin uygulandığını ve işe yaradığını göstermelidir.