Analog ve dijital takometre farkları nelerdir?
İbre mi, sayısal ekran mı? Önce neyi karşılaştırdığını belirle
Analog ve dijital takometre ayrımı çoğu zaman devir değerinin gösterilme biçimini anlatır: analog göstergede ibre ve ölçek, dijital göstergede sayısal ekran bulunur. Ancak endüstriyel sürücü sistemlerinde “analog tako” sözü, hızla orantılı gerilim üreten takogeneratör için de kullanılır. Bu nedenle takometre seçerken göstergeyi, ölçüm yöntemini ve çıkış sinyalini ayrı değerlendirmek gerekir.
Dijital ekranlı cihaz analog çıkış verebilir. Benzer şekilde ibreli bir gösterge, elektronik olarak işlenen darbe sinyaliyle çalışabilir. Ekran türü, cihazın sensörünü veya haberleşme özelliklerini tek başına tanımlamaz. El tipi takometrelerde optik veya temaslı ölçüm seçimi de bu ayrımdan bağımsızdır.
Kullanımda hangi farklar hissedilir?
| Özellik | İbreli gösterge | Sayısal gösterge |
|---|---|---|
| Okuma | Hızın ölçek üzerindeki yerini ve değişimini izlemek kolay olabilir. | 1500 gibi bir değeri doğrudan okumak ve kaydetmek kolaydır. |
| Okuma sınırı | Ölçek aralığı, ibre kalınlığı ve bakış açısı etkiler. | Basamak değeri ve yuvarlama etkiler. |
| Hız değişimi | İbre hareketi, mekanik veya elektronik sönümlemeye bağlıdır. | Görünür değişim, yenileme ve filtre ayarlarına bağlıdır. |
| Doğruluk | Teknik hata sınırı ve okuma koşullarıyla değerlendirilir. | Teknik hata sınırıyla değerlendirilir; fazla basamak doğruluk garantisi değildir. |
| Sisteme bağlantı | Giriş ve çıkış özellikleri modelden kontrol edilir. | Analog, darbe, alarm ve haberleşme seçenekleri modelden kontrol edilir. |
Çözünürlük, doğruluk ve tekrarlanabilirlik farklıdır. Ekranın 0,1 dev/dak adımlarla göstermesi, hatanın ±0,1 dev/dak olduğu anlamına gelmez. Doğruluk bilgisi yüzde, son basamak veya tam ölçek üzerinden verilebilir. Tepki süresi ile ekran yenilemesi de aynı özellik değildir. Daha fazla ortalama alma, dalgalanmayı azaltırken hızlı değişimleri gizleyebilir.
Aynı hız, farklı gösterim ve çıkış
Tur başına 4 darbe veren bir sensörde 100 Hz ölçülürse hız 60 × 100 ÷ 4 = 1.500 dev/dak olur. İbreli gösterge bu değeri ölçek üzerinde, dijital gösterge sayıyla gösterir. Cihazın analog çıkışı 0–3.000 dev/dak = 4–20 mA olarak doğrusal ölçeklenmişse aynı anda 12 mA üretir. Bu, örnek bir ölçeklemedir; her cihazın aralığı ve ayarı farklı olabilir.
Bir PLC, bu 12 mA sinyalini kendi analog giriş ölçeğine göre 1.500 dev/dak olarak yorumlayabilir. Böylece analog sinyal ile sayısal gösterim aynı sistemde birlikte kullanılır. Haberleşme üzerinden devir aktarımı ise ayrı bir seçenektir; dijital ekranın bulunması, cihazın Modbus veya başka bir protokolü desteklediğini göstermez.
Ölçümün doğruluğunu sensör ve ayar belirler
Sensör uyumluluğunu kontrol ederken endüktif algılama veya Hall etkisi kadar elektriksel giriş de önemlidir. NPN/PNP farkı, enkoder çıkış tipi ve line driver sinyali birbirinin yerine varsayılamaz. Tur başına darbe ayarı, sayım yöntemi ve giriş frekansı sınırı doğru olmalıdır.
Takogeneratör farklı bir elemandır: DC takogeneratör, dönme hızına yaklaşık orantılı gerilim üretir ve bu gerilim geri besleme olarak kullanılabilir. Enkoder ise seçilen tipe göre darbe veya kodlanmış konum bilgisi sağlar. Takogeneratörü enkoderle değiştirmek yalnızca göstergeyi değiştirmek değildir; sürücünün geri besleme girişi, sinyal ölçeği ve kontrol ayarları da uyumlu olmalıdır.
Hangi durumda hangisi seçilir?
Operatörün hızın hangi bölgede olduğunu görmesi öncelikliyse, okunaklı ölçek ve uygun sönümlemeye sahip ibreli gösterge kullanılabilir. Değeri sayısal okumak, eşiklerle karşılaştırmak veya kaydetmek gerekiyorsa gerekli özelliklere sahip dijital cihaz uygun olabilir. Seçimi ayrıca montaj koşulları, IP koruması ve bakım ve kalibrasyon gereksinimiyle tamamla. Doğru seçim, ekran biçiminden önce ölçüm ve bağlantı gereksinimlerini karşılayan cihazdır.
Teknik kaynaklar: Monarch: sayısal gösterge ve analog çıkış seçenekleri · Baumer: takogeneratörlerin çalışma ilkesi