Değerli meslektaşlarımız merhaba,

Helis dişli redüktör, dişleri mil eksenine eğik olan dişlilerle güç aktaran bir mekanizmadır. Redüksiyon amacıyla kullanıldığında giriş hızını düşürür, kayıplar hesaba katılarak çıkış torkunu artırır. Servo motorla veya başka bir elektrik motoruyla çalışabilir; uygun seçim, motor etiketinden önce makinenin ihtiyaçlarına bağlıdır.

Dişler neden eğik yapılır?

Düz dişlide dişler mil eksenine paraleldir. Helis dişlide ise silindir yüzeyinde eğik bir iz oluştururlar. Kavraşma bir uçtan başlayıp diş genişliği boyunca gelişir; yükün diş çiftleri arasında devralınması daha kademeli olabilir. Bu nedenle karşılaştırılabilir tasarım ve çalışma koşullarında daha düşük titreşim ve daha sessiz çalışma elde edilebilir. Ancak kötü hizalanmış veya aşınmış bir helis redüktör de gürültülü çalışır; akustik gürültü yalnız diş şekliyle açıklanmaz.

Çizimde dişli silindirinin yüzeyini açıp düz bir kâğıda sermiş gibi düşünün. Ortadaki ok mil doğrultusunu gösterir. Üstte dişler bu doğrultuya paralel, altta eğiktir. Bu bir diş yönü şemasıdır; dişlerin birbirine girişini veya gerçek diş profilini göstermez.

Hız azalırken tork ne kadar artar?

Redüksiyon oranı i = giriş devri / çıkış devri olarak tanımlanır. Çıkış devri = giriş devri / i; yaklaşık tork hesabı ise çıkış torku = giriş torku × i × verim şeklindedir. Hız ve tork kontrolü ile mekanik oran aynı şey değildir; sürücü komutu, redüktörün sınırlarını değiştirmez.

Örneğin girişte 1.500 dev/dak ve 10 Nm, oran 10:1, varsayılan verim %96 olsun. Çıkışta 150 dev/dak ve yaklaşık 96 Nm elde edilir. Bu, seçilecek ürünün nominal kapasitesi değildir. Redüktörün izin verilen tork ve hızları ayrıca kontrol edilmelidir. Uygulamanızı yük ve tahvil hesabıyla değerlendirin.

Eğik dişlerin karşılığı: eksenel kuvvet

Helis dişler yük aktarırken mil boyunca itme kuvveti de oluşturur. Buna eksenel kuvvet denir; yönü helis yönüne ve dönme yönüne bağlıdır. İç yataklama bu kuvveti taşıyacak şekilde tasarlanmalıdır. Çözüm, rastgele ek bir makara koymak değil, uygun rulman düzeni ve doğru yatak hesabıdır.

Hazır redüktör seçerken iç dişli kuvvetini, katalogdaki izin verilen harici eksenel yük ile karıştırmayın. Çıkışa bağlanan kasnak veya pinyonun radyal yükünü, uygulama noktasını ve varsa eğilme momentini de kontrol edin. Yalnız Nm değerinin yeterli olması, mil ve rulmanların uygun olduğu anlamına gelmez.

Helis, planet ve hassasiyet aynı sınıflandırma değildir

Planet redüktör, dişlilerin yerleşimini; helis ise diş biçimini anlatır. Dolayısıyla bir ürün helis dişli planet redüktör olabilir. Redüktörleri karşılaştırırken bu iki özelliği birbirinin alternatifi saymayın.

Hassas konumlandırmada ayrıca açısal boşluk ve burulma rijitliği gerekir. Açısal boşluk yön değişiminde alınan küçük dönme payıdır; rijitlik yük altında elastik burulmaya dirençtir. Servo doğruluğunu motorun enkoder çözünürlüğü tek başına belirlemez. Kazanç ayarı da mekanik boşluğu ortadan kaldırmaz.

Verim ve ömür için hangi verilere bakmalı?

Helis dişli her koşulda düz dişliden daha verimli değildir. Diş yüzeyindeki kayma, rulman ve keçe kayıpları, yağlama, hız ve yük sonucu etkiler. Kademe sayısı arttıkça toplam kayıp da değişir. Örneğin SEW-EURODRIVE, ilgili R/F/K serilerinde kademe sayısına göre %98, %97 ve %96'ya kadar dişli aktarım verimi bildirir. Bu değerler bütün helis redüktörlere genellenemez.

Yağ türü, yağ miktarı, montaj konumu ve bakım aralığı için modelin kılavuzunu izleyin. Ömür boyu yağlanan hassas bir model ile yağ değişimi isteyen endüstriyel modelin bakımı aynı değildir. Gürültüyle birlikte sıcaklık artışı veya yağ kaçağı görülüyorsa nedenini kontrol edin.

Seçim için bize hangi bilgileri iletmelisiniz?

Çıkış devri, sürekli ve tepe tork, çalışma çevrimi, yön değiştirme sıklığı, mil yükleri ve motor bağlantı ölçüleri iyi bir başlangıçtır. Redüktör seçim rehberini ve servo motor–sürücü seçimini birlikte değerlendirin. Yıkama, toz veya nem varsa IP koruma sınıfını ve üreticinin ortam sınırlarını belirtin.

Fiyat karşılaştırmasını aynı oran, boşluk sınıfı ve yük kapasitesi üzerinden yapın. Derell servo redüktörler için de yalnız “helis” adına bakmak yerine ilgili modelin teknik tablosundan ilerleyin.

Teknik kaynaklar

KHK — Helical gears: assembly and axial thrust · Gear contact modelling — research paper · SEW-EURODRIVE — R/F/K gearing efficiency · Neugart — example technical data: PSFN