UU (Lu) düşük voltaj
UU / LU Düşük Voltaj Hatası Nedir?
UU, LU, UV veya USF gibi kodlar, marka ve modele göre farklı isimler taşısa da çoğu hız kontrol cihazında (VFD) sürücünün DC bara / DC link geriliminin izin verilen minimum çalışma seviyesinin altına düştüğünü ifade eder.
Basit anlatımla sürücü şunu söylüyordur:
“Motoru istediğin şekilde sürebilmem için DC baramda yeterli elektrik enerjisi kalmadı.”
UU/LU hatasını anlamak için önce DC Bara Nedir? sorusunu bilmek çok işimize yarar.
Klasik bir sürücüde enerji yolu:
AC Şebeke → Doğrultucu → DC Bara → IGBT İnverter → Motor
şeklindedir.
Bu zincirin giriş tarafında yeterli enerji gelmezse veya enerji yolu üzerinde ciddi bir gerilim düşümü oluşursa DC bus düşer ve sürücü UU/LU korumasına girebilir.
Diğer koruma kodları için İnverter Hata Kodları ana rehberimize geçebilirsiniz.
Canlı UU simülasyonu · UU nedenleri · Faz kaybı · DC kondansatör · Teşhis · SSS
400 V girişli VFD'de DC bara kaç volt olur?
400 V sınıfı üç fazlı bir sürücüde doğrultulmuş DC bara gerilimi kaba olarak:
400 × √2 ≈ 566 VDC
civarında düşünülebilir.
230 V sınıfında ise:
230 × √2 ≈ 325 VDC
yaklaşımı kullanılabilir.
Gerçek değer; şebeke seviyesi, yük, doğrultucu yapısı, ripple ve sürücünün tasarımına göre değişir.
Bu yüzden bir VFD ekranında 540–580 VDC görmek 400 V sınıfında normal olabilir; “500 volt gördüm, aşırı voltaj var” demek doğru değildir.
Tam ters tarafı olan yüksek DC bara problemi için OV – Over Voltage Hatası sayfasına bakabilirsiniz.
Canlı UU / LU Düşük Voltaj Simülasyonu
Bu modelde yalnız “voltajı rastgele düşürmek” yerine dört gerçek saha senaryosunu karşılaştırabilirsiniz:
Normal Şebeke, Şebeke Çökmesi, Giriş Faz Kaybı ve Zayıf Besleme + Ağır Kalkış.
Simülasyondaki en önemli ayrıntı
Düşük voltaj arızası yalnız elektrik dağıtım şirketinin voltajı düşük verdiği zaman oluşmaz.
Tesisin ana barası 400 V ölçülse bile sürücünün giriş terminalinde yük altında ciddi gerilim düşümü yaşanabilir.
Örneğin:
uzun ve küçük kesitli kablo, gevşek kontaktör, oksitlenmiş terminal, zayıf sigorta bağlantısı veya yetersiz trafo nedeniyle akım yükseldiği anda gerilim sürücünün üzerinde çökebilir.
Bu nedenle UU teşhisinde yalnız panonun girişinden değil, mümkünse VFD'nin R-S-T giriş terminallerinden gerilim davranışına bakmak gerekir.
UU / LU düşük voltaj hatasının en yaygın nedenleri
Düşük şebeke gerilimi: Sürücünün AC giriş gerilimi üretici tarafından izin verilen minimum seviyenin altına düşebilir.
Kısa süreli voltage sag / dip: Gerilim yalnız 100–500 ms gibi çok kısa süre düşebilir. El multimetresi bunu kaçırabilir; enerji analizörü veya kayıt fonksiyonu gerekebilir.
Ani elektrik kesintisi: Enerji kesildiğinde DC bara kondansatörleri üzerindeki enerji yük tarafından tüketilir ve bus hızla düşer.
Zayıf besleme hattı: Küçük kablo kesiti, uzun hat veya yüksek kaynak empedansı özellikle ağır kalkışta gerilimin sürücü girişinde çökmesine neden olabilir.
Gevşek / yanmış güç bağlantısı: Kontaktör, şalter, sigorta yuvası veya klemens üzerindeki temas direnci akım arttıkça daha büyük voltage drop oluşturabilir.
Yetersiz trafo veya jeneratör: Büyük motorlar veya başka makineler aynı anda devreye girdiğinde kaynak gerilimi kısa süre düşebilir.
Giriş faz kaybı: Üç fazlı sürücünün bir giriş fazı kaybolduğunda DC bara mutlaka anında sıfıra düşmez; ancak ripple ciddi biçimde artabilir ve yük altında UV veya ayrı bir Giriş Faz Kaybı koruması oluşabilir.
Ön şarj / precharge devresi problemi: Büyük sürücülerde precharge direnci, kontaktörü veya ilgili kontrol devresi düzgün çalışmıyorsa DC link yeterince şarj olmayabilir.
DC-link kondansatörü problemi: Yaşlanmış kondansatörlerde kapasite azalması veya ESR yükselmesi ripple ve kısa kesintilerde ride-through kabiliyetini kötüleştirebilir. Ancak kronik UU'da doğrudan “kondansatör değiştir” demeden önce giriş beslemesi ve güç bağlantıları ölçülmelidir.
Giriş faz kaybı neden doğrudan motoru “iki fazda çalıştırmaz”?
Bu VFD sistemlerinde çok önemli bir ayrımdır.
Şebeke ile motor arasında:
R-S-T → doğrultucu → DC bara → IGBT → U-V-W
zinciri vardır.
Yani sürücünün girişindeki R fazı kayboldu diye motorun U fazı otomatik olarak kaybolmaz.
Giriş faz kaybı önce doğrultucu ve DC bara tarafını etkiler.
DC-link ripple yükselir, doğrultucu akımları ağırlaşır ve yük altında bus çökebilir.
Buna karşılık motor tarafındaki U/V/W kopması ayrı bir çıkış faz kaybı problemidir.
UU yalnız motor kalkarken oluşuyorsa ne düşünmeliyim?
Bu çok değerli bir teşhis bilgisidir.
Motor dururken şebeke normal ama START verildiğinde UU oluşuyorsa:
kaynak empedansı, trafo kapasitesi, kablo kesiti, terminal bağlantıları ve başlangıç yükü kontrol edilmelidir.
Çok kısa hızlanma süresi yüksek motor akımı isteyebilir.
Zayıf besleme hattında bu akım çekildiği anda sürücünün giriş gerilimi çöker.
Aynı koşul bazen önce akım sınırlandırmasını, OC – Aşırı Akım veya Motor Overload korumasını da etkileyebilir.
UU makine saatlerdir çalışırken birden geliyorsa?
Burada “VFD parametresi bozuldu” ihtimalinden önce tesiste o anda ne değiştiğine bakarım.
Büyük kompresör mü devreye girdi?
Başka bir 160 kW motor kalktı mı?
Kaynak makinesi veya büyük pres çalıştı mı?
Trafo yükü o anda yükseldi mi?
Bu tip olaylarda geçici gerilim düşüşünü sıradan multimetre ile görmek zor olabilir.
Uzun süreli kayıt yapan enerji analizörü çok daha değerlidir.
UU yalnız belirli vardiyada veya günün belirli saatinde oluyorsa?
Bu da tesisteki toplam yük ile bağlantılı olabilir.
Başka üretim hatları devreye girince bara gerilimi düşüyor olabilir.
Bu durumda VFD'yi değiştirmek yerine tesisin dağıtım sistemi, trafo, kablo kesitleri ve kontaktör/şalter bağlantıları incelenmelidir.
DC bara kondansatörleri UU hatası yapabilir mi?
Yapabilir, ancak kronik UU teşhisinde ilk parçayı suçlamak doğru değildir.
DC link kondansatörlerinin görevlerinden biri doğrultulmuş gerilimi düzgünleştirmek ve kısa süreli enerji depolamaktır.
Kapasite ciddi biçimde düşmüşse DC bus ripple büyüyebilir ve kısa gerilim diplerinde sürücünün dayanma süresi azalabilir.
Fakat önce:
giriş gerilimi → giriş fazları → sigortalar → kontaktör → terminal sıkılığı → precharge → DC bus ölçümü
sırasıyla kontrol etmek daha sağlıklıdır.
Sürücü içerisindeki güç kayıpları ve DC-bus yapısı için AC Sürücü Kayıpları Nelerdir? sayfamıza da bakabilirsiniz.
Yanlış parametre gerçekten düşük voltaj oluşturur mu?
Parametre fiziksel şebeke voltajını düşürmez.
Ancak bazı sürücülerde:
nominal mains voltage, undervoltage threshold, undervoltage delay/timeout, auto restart ve momentary power-loss ride-through
gibi ayarlar vardır.
Yanlış ayarlanmış bir threshold veya timeout sürücünün normal sayılabilecek kısa bir voltage sag'i hata olarak değerlendirmesine neden olabilir.
Bu yüzden parametre kontrolü önemlidir fakat önce gerçek voltaj ölçülmelidir.
Şebeke birkaç yüz milisaniye gidip geri gelirse ne olur?
Bu sürücünün tasarımına bağlıdır.
Bazı gelişmiş VFD'ler kısa süreli enerji kaybında motorun kinetik enerjisini kullanarak DC barayı bir süre canlı tutmaya çalışabilir.
Bazıları coast eder, bazıları UU trip verir, bazıları ise gerilim geri geldiğinde otomatik olarak yeniden devreye girebilir.
Enerji geri geldiğinde motor hâlâ dönüyorsa yeniden başlatma için Flying Start / Dönen Motoru Yakalama fonksiyonu büyük önem kazanabilir.
Çünkü hâlâ dönen bir motoru sıfır hızdan başlamış gibi yakalamaya çalışmak yüksek akım ve OC gibi başka hatalara yol açabilir.
UU ile OV birbirinin tam tersi midir?
Elektriksel büyüklük açısından evet:
UU / UV: DC bara fazla düşük.
OV: DC bara fazla yüksek.
Fakat sebepleri basitçe birbirinin tersi değildir.
OV özellikle rejeneratif frenleme ve yüksek şebeke geriliminde sık görülürken, UU daha çok besleme zayıflığı, kesinti, faz kaybı ve giriş güç yolundaki düşümlerle ilişkilidir.
UU ile OC neden aynı makinada sırayla görülebilir?
Çünkü düşük şebeke sadece “voltaj” problemi olarak kalmayabilir.
Motor yük altında tork üretmeye çalışırken besleme çökerse VFD'nin kullanılabilir çıkış voltajı azalır.
Kontrol sistemi torku korumaya çalışırken akım artabilir veya sürücü current limit bölgesine girebilir.
Bu nedenle aynı makinede aralıklı:
UU → OC → OL → Phase Loss
gibi birden fazla hata görünüyorsa yalnız tek bir kodu değil, ortak besleme altyapısını araştırmak gerekir.
Topraklama bozuksa UU olur mu?
Topraklama elektrik güvenliği ve EMC açısından son derece önemlidir, ancak kötü PE/topraklama standart bir DC-bus undervoltage nedeni değildir.
Bu yüzden eski metindeki “topraklama sorunu DC barayı dengesizleştirir” ifadesini çıkarıyorum.
UU için önce R-S-T besleme, faz dengesi ve güç bağlantıları araştırılmalıdır.
VFD kapasitesi UU ile ilişkili olabilir mi?
Dolaylı olarak olabilir.
Uygulama çok ağırsa ve kaynak da zayıfsa yüksek kalkış veya yük akımı giriş hattındaki gerilim düşümünü büyütebilir.
Bu nedenle özellikle konveyör, kırıcı, mikser ve vinç gibi yüksek başlangıç torklu uygulamalarda sürücünün Heavy Duty / Ağır Şart kapasitesi ve tesis besleme gücü birlikte değerlendirilmelidir.
UU / LU hatasında en hızlı saha teşhis sırası
1. Hata tam olarak ne zaman geliyor? Power-up, START, acceleration, constant speed veya aynı anda başka bir makine çalışınca?
2. R-S, S-T ve T-R giriş gerilimlerini ölçün. Faz-faz değerlerini ayrı ayrı karşılaştırın.
3. Gerilimi yük altında ölçün. Boşta 400 V olan hat START anında 320 V'a çökebilir.
4. Giriş faz kaybı ve sigortaları kontrol edin.
5. Kontaktör, şalter ve klemensleri kontrol edin. Gevşek/yanmış bağlantılar akım arttığında voltage drop oluşturabilir.
6. DC bus monitor değerini kaydedin.
7. Hata kalkışta ise ACC süresini ve mekanik yükü kontrol edin.
8. Trafo veya jeneratör kapasitesini değerlendirin.
9. Kısa dip şüphesi varsa enerji analizörü ile minimum gerilimi kaydedin.
10. Bunlar sağlamsa precharge devresi, DC-link kondansatörleri ve DC voltage sensing servis seviyesinde incelenir.
INVT, Schneider ve diğer markalarda kod neden farklı?
Fault kodları evrensel değildir.
Örneğin bazı INVT sürücülerinde UV, Altivar ailesinin bazı modellerinde USF, başka markalarda UU, LU veya Uv1 gibi kodlar görebilirsiniz.
TECO fault tablolarında UV hatasının yanında precharge kontaktörü gibi sürücü içi olasılıklar da ayrıca listelenebilir.
Bu nedenle doğru teşhis formatı:
MARKA + MODEL + HATA KODU
olmalıdır.
Editörün saha notu
UU gördüğümde sürücüyü sökmeden önce bir voltmetre ve mümkünse kayıt yapan enerji analizörü alırım.
Çünkü UU sayfada “düşük voltaj” diye görünür ama gerçek suçlu bazen 50 metre ötedeki gevşek bir kontaktör, küçük kablo veya aynı trafodan kalkan büyük bir makinedir.
Özellikle şu iki ölçümü karşılaştırırım:
Makine boşta iken VFD giriş gerilimi ne?
Motor yük altına girerken aynı noktada gerilim ne?
Boşta 400 V görüp “şebeke sağlam” demek yetmez.
UU'nun gerçeği çoğu zaman motor çalışmaya başladığı anda ortaya çıkar.
UU / LU Düşük Voltaj hakkında sık sorulan sorular
UU veya LU ne demektir?
Genellikle VFD DC-bus geriliminin izin verilen minimum seviyenin altına düşmesidir.
UU gördüğümde ilk nereyi kontrol etmeliyim?
VFD R-S-T giriş gerilimlerini ve DC-bus monitor değerini kontrol edin.
Bir faz kaybolursa UU verebilir mi?
Evet. Giriş faz kaybı DC-bus ripple'ını artırabilir ve yük altında bus geriliminin düşmesine yol açabilir.
Kondansatörler UU yapabilir mi?
Evet, özellikle ciddi yaşlanmada ripple ve hold-up kabiliyeti bozulabilir; fakat ilk teşhis adımı değildir.
UU yalnız kalkışta oluyorsa?
Besleme hattı, trafo, kablo kesiti, gevşek bağlantılar, ACC süresi ve başlangıç yükü kontrol edilmelidir.
Parametre UU oluşturabilir mi?
Parametre fiziksel gerilimi düşürmez; ancak undervoltage detection veya timeout davranışını değiştirebilir.
Topraklama bozukluğu UU'nun normal nedeni midir?
Hayır. PE/topraklama önemlidir fakat DC-bus undervoltage için ilk araştırılacak neden değildir.
Elektrik kısa süre gidip gelirse motor yeniden başlayabilir mi?
Sürücünün ride-through, auto-restart ve Flying Start fonksiyonlarına bağlıdır.
UU ve OV aynı DC bara üzerinde mi ölçülür?
Evet. Biri minimum, diğeri maksimum DC-link koruma sınırıyla ilgilidir.
UU ile OC birlikte görülüyorsa?
Ortak besleme problemi, yüksek yük, kısa ACC veya giriş faz problemi birlikte araştırılmalıdır.
İlgili gerilim ve besleme konuları
DC Bara Nedir? · Giriş / Çıkış Faz Kaybı · OV Yüksek Voltaj · ACC / DEC Rampası · Flying Start
İlgili akım ve yük korumaları
OC Aşırı Akım · Motor Aşırı Yük · Akım Sınırlandırması · Heavy Duty VFD
VFD temel bilgi ağı
Hız Kontrol Cihazı Nedir? · Sürücü Kayıpları · V/F Kontrol · İnverter Hata Kodları