Sigorta için AS/NZS Standartları

Sigorta için AS/NZS Standartları

Doğru koruma, standardın neyi kapsadığını bilmekle başlar

Avustralya ve Yeni Zelanda için elektriksel koruma seçerken tek bir standart numarasına bakmak yeterli değildir. AS/NZS standartları içinde ürün güvenliği, tesisat tasarımı, kablo seçimi ve özel uygulamalar farklı belgelerde ele alınır. Bir sigortanın ürün deneylerinden geçmiş olması, bağlandığı devrenin de uygun tasarlandığını tek başına göstermez.

Önce koruma işlevi belirlenir. Elektrik sigortasının temel görevi aşırı akım koşullarında devreyi kesmektir; ancak eriyen telli sigorta, otomatik devre kesici ve kaçak akım koruma cihazı aynı yapıya ve işleve sahip değildir. Doğru standart, doğru cihaz türü ve doğru uygulamayla birlikte seçilir.

Editörün notu: AS/NZS 3000, 3008.1.1, 3012, 3190, 4509.1 ve 60335.2.40 aynı tür sigortanın farklı sürümleri değildir. Bazıları tesisatı, biri kablo seçimini, bazıları da belirli ürün veya uygulamaları kapsar. Bu numaraları birbirinin yerine uygunluk belgesi gibi kullanmayın.

Eriyen telli sigortalarda ürün standardı ayrı değerlendirilir

Alçak gerilim eriyen telli sigortalar için 60269 standardı ailesi temel başvuru alanlarından biridir. IEC 60269-1:2024; kapalı, akım sınırlayıcı eriyen elemanlı sigortalara yönelik genel gerekleri tanımlar. İlgili bölüm ve ürün yapısına göre işaretleme, sıcaklık artışı, yalıtım, zaman-akım davranışı ve kesme performansı değerlendirilir. Her küçük cam sigortayı veya her devre kesiciyi bu kapsamda kabul etmek doğru değildir.

Belgenin öneki de önemlidir. Örneğin MBIE Building CodeHub kaydındaki AS 60269.1-2005 bir Avustralya standardıdır; numarasının başına gelişigüzel AS/NZS eklenmez. Aynı şekilde yeni bir IEC baskısının yayımlanması, iki ülkede otomatik olarak aynı baskının zorunlu hâle geldiğini göstermez. Ürün belgesindeki tam standart adı, baskı yılı ve yerel kabul birlikte kontrol edilir.

Amper değeri, güvenli seçimin yalnızca bir parçasıdır

Anma akımı; yük, kalkış akımı ve kablonun kesiti ve döşeme koşulları ile birlikte ele alınır. Sürekli açma sorununu çözmek için daha yüksek amperli sigorta takmak, kablonun korumasını zayıflatabilir. Anma gerilimi, AC veya DC kullanım uygunluğu, kesme kapasitesi ve açma karakteristiği ayrıca doğrulanmalıdır.

Örneğin bağlantı noktasındaki beklenen kısa devre akımının 10 kA olduğu varsayılsın. Kesme kapasitesi 6 kA olan bir sigorta, başka bir doğrulanmış koruma koordinasyonu bulunmadan bu noktaya yeterli kabul edilemez. Bu örnek bir zorunlu standart değeri değildir; yük akımıyla arıza akımının farklı seçim ölçütleri olduğunu gösterir. DC sigortalarda da yalnızca AC gerilim değerine bakılarak karar verilmez.

Kullanım kategorisi de koruma kapsamını değiştirir. gG, genel amaçlı tam aralıklı aşırı akım koruması için; aM ise motor devrelerinde kısmi aralıklı kısa devre koruması için kullanılır. aM ile birlikte ayrı aşırı yük koruması gerekir. Motor veya yüksek güçlü yüklerde kalkışı tolere etmek, kabloyu ve motoru aşırı yüke karşı korumaktan ayrı bir konudur.

Kaçak akım korumasının görevi farklıdır

RCD, artık akımı algılar; eriyen telli sigortanın veya sıradan devre kesicinin bütün görevlerini üstlenmez. MCB, RCCB ve RCBO ayrımında RCCB'nin bütünleşik aşırı akım koruması bulunmadığı, RCBO'nun ise artık akım ve aşırı akım korumasını birleştirdiği dikkate alınır. Uygun RCD kullanımı, koruma topraklamasının ve diğer tesisat gereklerinin yerine geçmez.

İlgili standartlar uygulamada nasıl birlikte kullanılır?

AS/NZS 3000, elektrik tesisatının tasarım, kurulum ve doğrulama çerçevesini oluşturur. Koruma cihazı seçimi, topraklama ve devre düzeni bu bütünün parçalarıdır. Bu belgeyi yalnızca bir sigortanın üretim standardı olarak okumamak gerekir.

AS/NZS 3008.1.1, tipik Avustralya koşulları için kablo seçimini; akım taşıma kapasitesi, gerilim düşümü ve kısa devrede sıcaklık sınırları bakımından destekler. Kablonun taşıyabileceği akımla koruma cihazının davranışı birlikte değerlendirilir. Tipik Yeni Zelanda koşulları için AS/NZS 3008.1.2 ayrı değerlendirilir.

AS/NZS 3012, inşaat ve yıkım sahalarındaki elektrik tesisatları ile bu sahalarda kullanılan elektrikli donanımın kontrol ve deney gereklerini ele alır. Geçici dağıtım düzenini, sıradan bir binanın kalıcı panosuyla aynı kullanım koşullarında değerlendirmek yeterli değildir.

AS/NZS 3190, artık akımla çalışan kaçak akım cihazlarının onay ve deney gerekleri ile ilgilidir. Bir RCD'nin bu standarda uygunluğu, bütün tesisatın doğrulandığı anlamına gelmez; seçilen cihazın devreye ve yüke uygunluğu ayrıca incelenir.

AS/NZS 4509.1, şebekeden bağımsız güç sistemlerinin güvenlik ve kurulum gereklerini kapsar. Batarya ve inverter içeren sistemlerde AC ve DC devrelerin farklı arıza koşulları ayrı değerlendirilir.

AS/NZS 60335.2.40, ısı pompaları, klimalar ve nem alıcılar için özel cihaz güvenliği gereklerini ele alır. Genel amaçlı bir sigorta standardı değildir. Bu cihazların besleme devresinde, ilgili tesisat gerekleri ve üreticinin belirttiği koruma koşulları da uygulanır.

Uygunluk belgesi ile sahadaki uyumu birlikte kontrol edin

Satın alma ve değişim sırasında tam model kodu, teknik veri sayfası, standart baskısı, deney veya uygunluk belgeleri ve üreticinin montaj koşulları eşleştirilir. Aynı amper ve dış ölçü, iki sigortanın her durumda birbirinin yerine geçeceğini kanıtlamaz. Sigorta tabanı, bağlantılar ve ortam sıcaklığı da seçime dâhildir. Pano bakımı sırasında ısınma veya hasar belirtileri, yalnızca sigortayı değiştirerek geçiştirilmez.

EESS kapsamına giren ürünlerde uygunluk kanıtı, sorumlu tedarikçi ve risk seviyesine bağlı kayıt veya sertifika gerekleri ayrıca değerlendirilir. Bir standart numarası, tek başına satış onayı değildir. Tesisat işinde ise ülke veya eyaletin kabul ettiği baskı ve geçiş hükümleri esas alınır. Sigorta değişiminde arızanın nedeni ve doğru koruma özellikleri belirlenir; çalışma gerekli ayırma ve doğrulamalarla yetkili kişilerce yapılır.

İlgili rehberler

Elektriksel koruma seçiminde temel ölçütler
Sigorta standartlarına genel bakış
Sigorta ürünleri


Alt Kategoriler