AS/NZS 3190

Kaçak akım korumasında doğru cihazı ve doğru belgeyi seçmek
AS/NZS 3190, kaçak akım koruma cihazları için güvenlik gereklerini ve deney yöntemlerini belirleyen ortak bir Avustralya ve Yeni Zelanda standardıdır. RCD olarak bilinen bu cihazlar sabit veya taşınabilir olabilir. Standardı bütün taşınabilir elektrikli aletlerin genel güvenlik standardı gibi okumak, ürünün hangi korumayı sağladığını yanlış değerlendirmeye yol açar.
Kapsam, belirtilen koşullarla 300 mA'e kadar anma artık akımı ve 125 A'e kadar AC anma yük akımı bulunan alçak gerilim cihazlarını ve artık akım rölelerini içerir. Cihaz beslemeyi kesebilir veya kesilmesini sağlayacak açtırma sinyalini başlatabilir. Bu üst sınırlar, her modelin aynı hassasiyete ya da aynı kullanım amacına sahip olduğu anlamına gelmez.
Editörün notu: Type I ve Type II sınıflandırmasını, AC, A, F ve B dalga biçimi sınıflarıyla karıştırmayın. Ayrıca AS/NZS 3190 yazısı, cihazda aşırı akım korumasının bulunduğunu tek başına göstermez.
40 A ile 30 mA neden farklı bilgiler verir?
Kaçak akım koruması, tek fazlı devrede fazdan giden ve nötrden dönen akımları karşılaştırır. Örneğin 10 A gidiş ve 9,97 A dönüş arasındaki fark 30 mA artık akımdır. Bu yalnızca çalışma ilkesini gösterir; kesin açma eşiği ve süresi deney koşullarına bağlıdır.
Etiketteki In = 40 A, cihazın belirtilen koşullardaki anma akımıdır; IΔn = 30 mA ise anma artık çalışma akımını belirtir. Akım kapasitesi ile kaçak akım hassasiyeti ayrı seçilir. 30 mA ve 300 mA arasındaki fark da bu nedenle önemlidir: 300 mA'lik bir cihaz, 30 mA düzeyinde ek kişisel koruma aranan yere doğrudan eşdeğer sayılamaz.
RCCB, RCBO ve otomatik sigorta ayrımı
MCB, RCCB ve RCBO farklı koruma işlevlerine sahiptir. RCCB'nin bütünleşik aşırı akım koruması yoktur; RCBO ise artık akım ve aşırı akım korumasını birleştirir. Bu yüzden kısa devre ve aşırı yük koruması, yalnızca RCD hassasiyetine bakılarak çözülemez. RCCB ile kullanılacak sigorta veya kesicinin koordinasyonu ayrıca değerlendirilir.
Energy Safe Victoria'nın RCD sınıfı açıklamasında, aşırı akım koruması olmayan ürünler için AS/NZS 3190 veya AS/NZS 61008.1; bütünleşik aşırı akım koruması bulunan ürünler için AS/NZS 3190 ile AS 3111 birlikte veya AS/NZS 61009.1 belirtilir. Uygun standart yolu, ürünün yapısına ve geçerli kabul şartlarına göre belirlenir.
Yükün dalga biçimi ve korumanın konumu
AC, A, F ve B tipi RCD seçimi, beklenen kaçak akımın dalga biçimiyle ilgilidir. Güç elektroniği içeren yükler darbeli DC, farklı frekans bileşenleri veya düzgün DC oluşturabilir. Aynı 30 mA etiketi, aynı algılama yeteneği demek değildir. Özellikle sürücülü yüklerde cihaz üreticisinin öngördüğü RCD tipi kontrol edilmelidir.
Taşınabilir RCD, kendisinden sonraki bölümü korur. Uzatma kablosunun sonuna takıldığında, önündeki kabloyu kendi korumasına almaz. Pano tipi, priz tipi ve taşınabilir korumanın yeri bu nedenle önemlidir. Bir uygulamada taşınabilir cihaz bulunması, gerekli sabit tesisat korumasının kendiliğinden sağlandığı anlamına gelmez.
Test düğmesi ve ölçümlü deney aynı şey değildir
T veya TEST düğmesi, cihazın test devresi üzerinden açma işlevini kontrol eder. Test düğmesi çalışmıyorsa korumaya güvenilmemeli ve cihaz kontrol ettirilmelidir. Düğmeye basınca açması, prizdeki topraklamanın doğrulandığını veya bütün açma akımı ve süre ölçümlerinin tamamlandığını göstermez.
WorkSafe Queensland, kullanıcı düğme testini çalışma akımı ve açma süresi deneyinden ayrı ele alır. Deney aralığı; işin türü, ortam ve yerel kurallara göre belirlenir. Ürün deneyi AS/NZS 3190'ın konusuyken, tesisat gerekleri AS/NZS 3000, şantiye uygulamaları AS/NZS 3012 ve kullanım sırasındaki kontrol gerekleri ilgili AS/NZS 3760 hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
Korumanın sınırları ve tekrarlayan açmalar
RCD, koruma topraklamasının ve sağlam yalıtımın yerine geçmez. Faz ve nötre birlikte temas edildiğinde, akım dengesi bozulmuyorsa açmayabilir. Topraklama olmadan çalışabilmesi, topraklamanın gereksiz olduğu anlamına gelmez; nötr ile koruma iletkeni birbirinin yerine kullanılamaz.
Tekrarlayan RCD açmaları araştırılmalıdır. Elektronik yüklerin filtrelerinden gelen kaçak akımlar da toplam artık akıma katkıda bulunabilir. Açmayı durdurmak için korumayı köprülemek veya hassasiyeti gelişigüzel azaltmak doğru bir çözüm değildir. Önce hangi cihazın açtığı, yüklerin özellikleri ve tesisatın durumu yetkin kişi tarafından değerlendirilir.
Baskı, model ve uygunluk kaydı birlikte okunmalı
15 Ekim 2026 tarihli katalog kontrolünde AS/NZS 3190:2016 güncel listelenmekte; değişiklik geçmişinde Amd 1:2020, Amd 2:2024 ve Amd 3:2025 yer almaktadır. Modelin belgesinde uygulanan baskı ve değişiklikler, ilgili ülkenin kabul ve geçiş hükümleriyle birlikte kontrol edilmelidir.
Energy Safe Victoria'nın tanımladığı RCD sınıfı Level 3 olarak listelenir. EESS kapsamındaki Level 3 satışında geçerli uygunluk belgesi, sorumlu tedarikçi ve ürün kaydı ile RCM işaretleme gerekleri birlikte önem taşır. Etikette standart numarası görmek, bütün uygunluk işlemlerinin tamamlandığını kanıtlamaz. Belgeyi ürünün tam model koduyla eşleştirin.
İlgili rehberler
Sigorta mı, kaçak akım rölesi mi açtı?
Gece veya yağmurda tekrarlayan açmalar
Devre koruması seçimi
Elektriksel koruma standartları
Kaynaklar
NSAI: AS/NZS 3190:2016 kapsamı ve değişiklik geçmişi
Energy Safe Victoria: RCD sınıfı ve uygulanabilir ürün standartları
Safe Work Australia: RCD çalışma ilkesi, sınıflar ve taşınabilir koruma
WorkSafe Queensland: düğme testi, akım ve süre deneyleri
Schneider Electric: kaçak akım dalga biçimleri ve RCD seçimi
EESS: Level 3 ürünlerde belge, kayıt ve RCM gerekleri
Queensland Electrical Safety Office: korumanın sınırları ve test düğmesi
Açıklama, açık erişimli kapsam ve düzenleyici rehberlere dayanır. Ayrıntılı deney koşulları ve kabul sınırları için standardın tam metni esas alınır.