Servo Motor çeşitleri
Servo motor çeşitleri: hangi fark gerçekten önemlidir?
Servo motor, uygun sürücü ve geri beslemeyle hassas hareket kontrolünde kullanılır. Ancak AC/DC, fırçalı/fırçasız ve döner/lineer aynı sınıflandırma değildir. Bir motor aynı anda fırçasız, döner ve çerçevesiz olabilir. Konum, hız ve tork kontrolü ise motorun türünden çok sistemin çalışma modunu anlatır.
| Sınıflandırma | Seçenekler | Ne anlatır? |
|---|---|---|
| Elektriksel yapı | Fırçalı DC / fırçasız | Komütasyonun nasıl yapıldığını anlatır. |
| Hareket biçimi | Döner / lineer | Motorun dönme momenti mi, doğrusal kuvvet mi ürettiğini anlatır. |
| Mekanik yerleşim | Gövde içinde / çerçevesiz | Motorun makineye nasıl entegre edildiğini anlatır. |
| Aktarma biçimi | Doğrudan tahrik / redüktörlü | Motor ile yük arasındaki mekanik bağlantıyı anlatır. |
Fırçalı DC ve fırçasız servo motorlar
Fırçalı DC servo motorlarda akım yönlendirme, fırça ve komütatör üzerinden gerçekleşir. Uygun sürücü ve geri besleme ile konum veya hız kontrolü yapılabilir; fırça aşınması bakım planında dikkate alınır. “DC servo en temel veya her zaman en hızlı servodur” şeklinde bir seçim kuralı yoktur.
Fırçasız servo motorlarda komütasyon elektronik olarak yapılır. Fırça bakımını ortadan kaldırır; yine de rulman, soğutma ve mekanik yük koşulları önemlidir. Endüstriyel AC servo sistemlerinde kalıcı mıknatıslı senkron motorlar yaygındır. BLDC motor da fırçasız bir yapıdır; bir motorun fırçasız olması tek başına onu servo sistem yapmaz.
AC veya DC etiketi, tek başına güç ve verimlilik sıralaması değildir. Sürücünün besleme türü ile motorun yapısını ayrı değerlendirin: DC kaynaktan beslenen bir sürücü de fırçasız motor sürebilir.
Döner servo ile lineer servo arasındaki fark
Döner servo motor, mil üzerinden tork üretir. Döner tabla, robot eklemi veya vidalı mil tahriki için kullanılabilir. Lineer servo motor ise doğrudan doğrusal kuvvet üretir; çıkışın temel birimi N’dir. Lineer motor, hassas taşıma ve konumlandırma eksenlerinde tercih edilebilir.
Döner servonun vidalı mil üzerinden bir kızağı ilerletmesi, motoru lineer motor yapmaz. Son hareket doğrusal olsa da motor döner tiptir. Lineer motorlu eksende ise doğrusal geri besleme, kılavuzlama ve yük taşıma düzeni ayrıca tasarlanır.
Doğrudan tahrik, tork motoru ve redüktörlü çözüm
Doğrudan tahrikte motor yükü arada redüktör olmadan hareket ettirir. Dişli boşluğu ve bazı aktarım elemanları ortadan kalkabilir; ancak yükün tork ve atalet gereksinimini motor doğrudan karşılar. Tork motorları, düşük hızda yüksek tork istenen doğrudan tahrik uygulamalarında sık görülür.
Planet redüktörlü çözümde ise hız azalırken çıkış torku artırılabilir; verim, boşluk ve rijitlik hesaba katılır. Tork motoru ile tork kontrol modu aynı şey değildir. Uygun bir standart servo da sürücüsünün tork modunda çalışabilir.
Gövdeli ve çerçevesiz motorlar
Gövdeli servo, kendi gövdesi, mili ve yataklarıyla montaja hazır bir motor yapısı sunar. Çerçevesiz servo motor ise rotor ve statorun makine içine entegre edildiği çözümdür. Yataklama, hizalama, ısıl yönetim ve geri besleme entegrasyonu makine tasarımının parçasıdır. Çerçevesiz olması, sistemde mutlaka redüktör bulunmadığı anlamına gelmez.
Fren ve enkoder seçenekleri ayrı değerlendirilir
Frenli ve frensiz servo motorlar, yükü dururken tutma ihtiyacına göre değerlendirilir. Tutma freni, normal çevrimlerde sürekli dinamik durdurma yapan çalışma freniyle aynı görevde değildir. Enkoder ve mutlak geri besleme seçeneklerinde de çözünürlük kadar sürücü uyumluluğu ve makinenin referans gereksinimi önemlidir.
Hobi servosu ile endüstriyel servo aynı ürün değildir
Konum kontrollü hobi servosu, genellikle motoru, dişli takımını, sensörü ve elektroniği tek pakette toplar. Açısal hareket aralığı modele bağlıdır; her model 0–180° değildir. Standart sürekli dönüş hobi servosunda komut çoğunlukla dönüş yönünü ve yaklaşık hızı belirler; belirli açıda durma komutu değildir. Geri beslemeli özel modeller ayrıca değerlendirilir.
Seçime nereden başlamalı?
Motor ve sürücü seçimini hareket biçimi, sürekli ve tepe tork/kuvvet, hız, yük ataleti ve çalışma çevrimi üzerinden yapın. Yük ve tahvil hesabı mekanik aktarımı, seçim parametreleri ise besleme, ortam ve geri besleme koşullarını tamamlar. “Değişken hızlı servo” ayrı bir motor türü değildir; hız ayarı servo kontrolünün bir işlevidir.
İlgili konular
Servo auto-tune nedir? · Servo mu, step motor mu? · Servo sistemler ana sayfa
Teknik kaynaklar
Kollmorgen — Servo Motor Basics · Kollmorgen — Brushed DC Motors · Kollmorgen — Frameless Motors · Yaskawa — Rotary, Direct Drive and Linear · Pololu — Continuous Rotation and Multi-turn Servos · Kollmorgen — Servo Motor Selection