Vakum pompası ile basınç pompası arasındaki temel fark, akışkana enerji vermelerinden çok sistemin hangi tarafındaki basıncı kontrol etmek için kullanıldıklarıdır.

Vakum pompası esas olarak giriş tarafındaki basıncı atmosfer basıncının altına düşürmek için kullanılır. Basınç pompası, kompresör veya benzeri ekipman ise akışkanı daha yüksek basınca çıkarmak amacıyla kullanılır.

Vakumun nasıl oluşturulduğunu önce vakum pompasının çalışma prensibi sayfasında inceleyebilirsiniz.

Vakum pompası ne yapar?

Vakum pompası, bir hacimdeki gaz miktarını azaltarak veya gazı başka bir bölgeye taşıyarak sistem basıncını düşürür.

Amaç genellikle:

+ Atmosfer basıncının altında çalışma
+ Bir vakum haznesini tahliye etme
+ Vantuz veya taşıma sistemi için emiş oluşturma
+ Kurutma, kaplama veya degassing prosesi oluşturma

olabilir.

Vakum pompalarının hepsi aynı prensiple çalışmaz. Rotary vane, dry screw, liquid ring, turbomolecular, diffusion ve capture tipi pompaların çalışma şekilleri farklıdır.

Bu farkları vakum pompası türleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

Basınç pompası ne yapar?

“Basınç pompası” oldukça genel bir ifadedir.

Sıvı sistemlerinde pompa, akışkana mekanik enerji vererek debi oluşturur ve sistem direncini yenebilmesi için basınç farkı meydana getirir.

Örneğin:

+ Su hidrofor pompaları
+ Hidrolik pompalar
+ Proses pompaları
+ Dozaj pompaları

bu grupta değerlendirilebilir.

Gazlarda ise aynı işi ifade etmek için çoğu zaman kompresör veya blower terimleri daha doğrudur.

Pompa gruplarının daha geniş sınıflandırması için Pompalar ana kategorisine bakabilirsiniz.

Vakum ve pozitif basınç birbirinin tam tersi midir?

Pratik açıdan biri atmosfer basıncının altındaki, diğeri üstündeki çalışma bölgesini ifade edebilir; ancak fiziksel olarak ikisi de aynı temel büyüklüğün, yani basıncın, farklı çalışma bölgeleridir.

Örneğin yaklaşık 1 bar atmosfer basıncında:

Gauge basınç = 0 bar → yaklaşık atmosfer basıncı

Gauge basınç = -0,8 bar → vakum bölgesi

Gauge basınç = +6 bar → atmosferin üzerinde basınç

Mutlak basınç ise sıfır mutlak referansından ölçülür ve negatif olmaz.

Bu farkı anlamak için basınç konusu sayfası da faydalıdır.

Vakum pompası emiş mi yapar?

Günlük kullanımda “pompa emiyor” denir; ancak teknik olarak vakum pompası bir bölgede basıncı düşürür.

Daha yüksek basınçlı ortamdan gaz veya hava, oluşan basınç farkı nedeniyle düşük basınçlı bölgeye doğru hareket eder.

Yani vantuzun parçayı tutmasını sağlayan esas mekanizma yalnız “emme kuvveti” değil, iki taraf arasındaki basınç farkıdır.

Vakum pompası ve kompresör aynı makine olabilir mi?

Bazı makine prensipleri hem vakum hem pozitif basınç üretmek üzere tasarlanabilir.

Örneğin bazı side-channel blower veya özel rotary vane sistemleri uygulamaya göre emiş veya basınç tarafında kullanılabilir.

Ancak her vakum pompası kompresör olarak, her kompresör de vakum pompası olarak kullanılamaz.

Üreticinin izin verdiği:

+ Giriş basıncı
+ Çıkış basıncı
+ Basınç oranı
+ Soğutma şartları

dikkate alınmalıdır.

Vakum pompası seçimi ile basınç pompası seçimi neden farklıdır?

Vakum pompasında özellikle:

+ Hedef mutlak basınç
+ Pompalama hızı
+ Hazne hacmi
+ Gaz ve buhar yükü
+ Ultimate pressure

önemlidir.

Pozitif basınçlı sıvı sisteminde ise çoğunlukla:

+ Debi
+ Basma yüksekliği
+ Sistem basıncı
+ Akışkan özellikleri

öne çıkar.

Vakum tarafında doğru seçim için vakum pompası seçim kriterleri sayfasına bakabilirsiniz.

Vakum ve basınç nasıl ölçülür?

Vakum tarafında ölçüm cihazı çalışma bölgesine göre diyafram, kapasitif, Pirani veya iyonizasyon prensibi kullanabilir.

Pozitif basınç sistemlerinde ise piezoresistive, strain-gauge, seramik veya farklı basınç ölçüm prensipleri kullanılabilir.

Bu nedenle “vakum sensörü” ve “basınç sensörü” ayrımı yalnız ölçümün negatif veya pozitif görünmesine dayanmaz.

Ayrıntılı karşılaştırmayı vakum sensörü ile basınç sensörü arasındaki fark sayfasında bulabilirsiniz.

Atmosfer basıncı neden önemlidir?

Vakum uygulamalarında atmosfer basıncı referans noktası olduğu için özel önem taşır.

Gauge vakum ölçümünde cihaz, sistem basıncını atmosfer basıncına göre değerlendirir.

Yükseklik ve hava şartları atmosfer basıncını değiştirdiği için aynı gauge değerinin mutlak basınç karşılığı küçük farklılıklar gösterebilir.

Vakum ile atmosferik çalışma arasındaki temel ayrım için vakum ve atmosfer basıncı teknolojileri arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.

Enerji tüketimi açısından fark var mı?

Her iki sistemde de enerji tüketimi yalnız motor gücüne bağlı değildir.

Vakum sisteminde:

+ Kaçak miktarı
+ Gereğinden düşük basınç hedefi
+ Pompanın gereğinden büyük seçilmesi
+ Sürekli çalışma

enerji tüketimini artırabilir.

Vakum tarafındaki detayları vakum pompası enerji tüketimi sayfasında ele alıyoruz.

Kısaca fark nedir?

Vakum pompası:
Giriş tarafındaki basıncı düşürerek atmosfer basıncının altında bir çalışma bölgesi oluşturur.

Basınç pompası:
Akışkana enerji vererek çıkış veya sistem tarafında daha yüksek basınç oluşturur.

Kompresör:
Gazı sıkıştırarak çıkış tarafındaki gaz basıncını artırır.

Ortak nokta:
Hepsi akışkana enerji aktarır; fark, cihazın hangi basınç bölgesi ve proses amacı için tasarlandığıdır.

Vakum uygulamalarının nerelerde kullanıldığını görmek için vakum pompalarının kullanım alanları sayfasına geçebilirsiniz.

---

İlgili konular

Vakum pompası nasıl çalışır? | Vakum pompası türleri | Kullanım alanları | Vakum pompası seçimi

Enerji tüketimi | Vakum ve basınç sensörü farkı | Pompalar

Ana bölümler:
Vakum pompaları ana sayfa | Pompalar ana kategori | Vakum sensörleri | Vakum SSS

Vakum ve pozitif basınç aynı fiziksel büyüklüğün farklı çalışma bölgeleridir; pompa veya kompresör seçimi, hangi tarafta hangi basıncın oluşturulmak istendiğine göre yapılır.

Bu yazıyı Otomasyon AVM'yi kaynak göstererek paylaşabilirsiniz.