Datalogger cihazlarında hangi tür sensörler kullanılır?

Sensörü ölçüm konusuna, girişi çıkış sinyaline göre seçin

Dataloggerlarda sıcaklık, nem, basınç, seviye, debi, kuvvet, titreşim, ışık ve elektriksel büyüklükleri ölçen sensörler kullanılabilir. Ancak her sensör her loggera doğrudan bağlanamaz. Sensörün ne ölçtüğü kadar çıkış sinyali ve besleme ihtiyacı da önemlidir. Data logger uygun girişe sahip olmalı veya arada doğru bir sinyal dönüştürücü kullanılmalıdır.

Sıcaklık: Pt100, termokupl ve termistör

Pt100 / RTD sıcaklıkla değişen direnci ölçer; uygun uyartım ve direnç ölçüm devresi gerekir. 2, 3 veya 4 telli bağlantı desteği kontrol edilmelidir. Termokupl ise küçük bir gerilim üretir; doğru termokupl tipi, uygun kablo ve soğuk uç kompanzasyonu gerekir. NTC termistör için de sensörün direnç-sıcaklık karakteristiği tanımlanmalıdır. Pt100 ile termokupl arasındaki fark, loggerın giriş seçimini doğrudan etkiler.

Bir sıcaklık probu doğrudan ölçülebilir veya transmitter üzerinden 4–20 mA sinyaline dönüştürülebilir. İkinci durumda loggerın sıcaklık girişine değil, uygun akım girişine bağlanılır. Aynı büyüklük, farklı elektriksel yollarla kaydedilebilir.

Nem: hava nemi ile toprak nemi aynı ölçüm değildir

Bağıl nem sensörleri havadaki nemi genellikle %RH olarak verir; sıcaklıkla birlikte kayıt sık kullanılır. Çıkış analog veya dijital olabilir. Toprak nemi sensörleri ise farklı ölçüm yöntemleriyle su içeriğini veya ilgili özellikleri belirler. Hava nemi probu toprağa saplanarak aynı amaçla kullanılamaz. Yoğuşma, sensör konumu ve toprak türüne uygun dönüşüm ölçüm doğruluğunu etkiler.

Basınç ve seviye: ölçüm referansını bilin

Basınç sensörleri gaz veya sıvı basıncını kaydetmek için kullanılır. Mutlak, bağıl ve fark basınç aynı değildir; özellikle fark basınç ölçümünde bağlantı yönü önemlidir. Tank seviyesi için hidrostatik basınç, ultrasonik ölçüm veya başka bir seviye yöntemi kullanılabilir. Hidrostatik dönüşümde sıvının yoğunluğu ve basınç referansı hesaba katılır; bar değerini doğrudan metre olarak kaydetmek doğru değildir.

Debi ve hareket: analog değer veya darbe sayısı

Bir flowmetre anlık debiyi analog sinyalle, toplam geçen miktarı ise darbelerle bildirebilir; çıkış biçimi modele bağlıdır. Darbe girişinde elektriksel seviyeler, azami frekans ve sayım yeteneği kontrol edilir. Örneğin 100 darbe/litre veren bir cihazda 60 saniyede 300 darbe sayılması, 3 litre toplam hacim ve 3 litre/dakika ortalama debi anlamına gelir.

Enkoderler konum veya hız bilgisi sağlar; loggerın ilgili çıkışı okuyabilmesi gerekir. Endüktif sensör ve fotosel de parça geçişlerini saymakta kullanılabilir. Yavaş bir yazılım taraması, hızlı darbeleri kaçırabilir; uygun donanımsal sayıcı gerekir.

Kuvvet ve deformasyon: yük hücresi ve strain gauge

Yük hücresi ve strain gauge ölçümlerinde çoğunlukla direnç köprüsü kullanılır. Ham köprü çıkışı için uyartım, küçük diferansiyel gerilim ölçümü ve uygun köprü düzeni gerekir. mV/V çıkışlı yük hücresi sıradan 0–10 V sinyali üretmez. Bir dönüştürücüyle 0–10 V veya 4–20 mA çıkış alınması bağlantıyı değiştirebilir. Kablo direnci, sıcaklık etkisi ve sıfır ayarı değerlendirilmelidir.

Titreşim ve ses: yalnızca kanal sayısı yeterli olmaz

İvme sensörleri makine titreşimini; uygun mikrofonlar ses sinyalini kaydetmek için kullanılabilir. IEPE sensörlerde uygun sabit akım beslemesi ve giriş devresi gerekir. Hızlı dalga biçimini incelemek için örnekleme hızı, bant genişliği ve aliasing önleyici filtre önemlidir. Saniyede bir sıcaklık kaydeden bir cihazın aynı şekilde rulman titreşimi dalga biçimini kaydedebileceği varsayılamaz.

Elektrik, ışık ve çevresel ölçümler

Akım, gerilim ve güç bilgisi uygun ölçüm dönüştürücülerinden veya haberleşmeli analizörlerden alınabilir. Loggerın düşük gerilimli analog girişi, doğrudan şebeke gerilimine uygun kabul edilmemelidir. Işık için fotodiyot temelli sensörler, güneş ışınımı için piranometre; su kalitesi için pH, iletkenlik ve çözünmüş oksijen sensörleri kullanılabilir. Lux ile W/m² aynı büyüklük değildir. Ham pH elektrodu da uygun ölçüm devresi veya transmitter gerektirir.

Bu uygulamalar çevresel izleme ve proses kaydı gibi farklı amaçlara hizmet eder. Endüstriyel kullanımda sensörün kimyasal dayanımı, çalışma sıcaklığı ve mekanik yerleşimi de seçimin parçasıdır.

Analog, dijital ve kablosuz bağlantıyı ayırın

Direnç, mV, mV/V, 0–10 V, 4–20 mA, darbe ve haberleşme farklı giriş ihtiyaçlarıdır. Dijital sensörler destekleniyorsa Modbus veya SDI-12 üzerinden okunabilir. RS485 fiziksel arayüzdür; tek başına protokol uyumluluğunu göstermez. Modbus RTU için haberleşme ayarları ve register bilgileri eşleşmelidir. Kablosuz sensörde de loggerın ilgili ağ veya alıcıyla uyumu gerekir.

Son kontrolde ölçüm aralığı, çıkış türü, besleme, kanal kapasitesi ve sensör tepki süresi birlikte incelenir. Programlama sırasında ölçek ve birimler doğru girilmeli; enerji bütçesi sensör tüketimini de kapsamalıdır. Bakım ve kalibrasyon planı, sensörün zaman içindeki değişimini takip etmelidir.

Teknik kaynaklar: Campbell Scientific — Sensors · NI — Temperature measurements · NI — Strain measurements · NI — Vibration measurements