Sink Source nedir?

Merhaba dostlar,
Bir sensörün üzerinde PNP, diğerinin üzerinde NPN yazıyor; ikisi de 24 V DC ile çalışıyor. Peki aynı PLC girişine neden gelişigüzel bağlanmıyor? Cevap, sink / source ifadesinde: çıkış aktifken akımın devreye hangi yönden girdiğini anlamamız gerekiyor.
Bu sayfada: Temel mantık · Animasyon · Bağlantı tablosu · Sürücüde uygulama · Sık sorulanlar
Sink ve source ne demek?
Source (kaynaklayan) çıkış aktif olduğunda akımı +24 V tarafına bağlayıp girişe verir. Tipik üç telli DC sensörde bu PNP çıkıştır. Sink (akım çeken) çıkış ise aktif olduğunda bağlı girişin akımına 0 V tarafına doğru dönüş yolu sağlar; tipik karşılığı NPN çıkıştır. Burada anlatılan yön geleneksel akım yönüdür: +24 V → 0 V; elektron akış yönü bunun tersidir.
Çıkış ve giriş birlikte düşünülür. PNP sensör çıkışı, 0 V'a akım yolu veren sinking PLC girişi ile; NPN sensör çıkışı ise +24 V'dan akım sağlayan sourcing PLC girişi ile eşleşir. Dolayısıyla sensörün source olması, PLC girişinin de source olması gerektiği anlamına gelmez. İsimlendirme bazı üretici şemalarında giriş modülü mü, harici cihaz mı? bakış açısına göre farklı sunulabilir; bağlantıyı her zaman gerçek terminal çiziminden doğrulayın.
Animasyonda gerçek akım yolunu izleyin
Aşağıdaki çizimde yük, PLC'nin dijital giriş devresidir. Sol kartta PNP anahtarı +24 V'u DI terminaline iletir; akım giriş üzerinden COM = 0 V hattına döner. Sağ kartta akım COM = +24 V üzerinden PLC girişine gelir, DI'dan NPN anahtarına geçip 0 V'a döner. Her karttaki seçeneği kapatınca anahtar açılır, hareketli akım yolu ve giriş göstergesi söner.
Kutuları açıp kapatın: kesik çizgi, geleneksel akımın +24 V'dan 0 V'a izlediği kapalı yolu gösterir.
Sinking PLC girişi
ON: giriş akım alıyor.
OFF: çıkış açık devre, giriş sönük.
Sourcing PLC girişi
ON: giriş akım alıyor.
OFF: çıkış açık devre, giriş sönük.
Çizim eğitim amaçlı, basitleştirilmiş bir 24 V DC giriş örneğidir. Gerçek sensörlerde çıkış devresi, giriş akımı, ortak uç ve koruma elemanları modelin veri sayfasına göre belirlenir. Açık devrede çıkış terminalinin gerilimi de her zaman tek bir sabit değere eşit olmak zorunda değildir.
PNP ve NPN bağlantısı: aynı sensör, farklı akım yönü
| Sensör çıkışı | Uyumlu PLC girişi | Çıkış ON iken akım yolu |
|---|---|---|
| PNP / source | Sinking · COM: 0 V | +24 V → PNP → DI → giriş devresi → 0 V |
| NPN / sink | Sourcing · COM: +24 V | +24 V → giriş devresi → DI → NPN → 0 V |
Üç telli DC sensörde kahverengi: +24 V, mavi: 0 V, siyah: çıkış yaygın bir düzenlemedir; gerçek kablo renklerini ve pin numaralarını sensör etiketinden kontrol edin. NO/NC algılandığında çıkışın hangi durumda aktif olduğunu anlatır; PNP/NPN ise aktif çıkışın elektriksel davranışını anlatır. Bu yüzden PNP-NC ve NPN-NO gibi kombinasyonlar mümkündür. Sensörün iki telli yapısını da ayrıca anlamak için iki telli sensör açıklamasına bakabilirsiniz.

Üstteki orijinal bağlantı görselini terminal şemasının yerine kullanmayın. Özellikle COM, DI ve dahili +24 V uçlarının görevini cihazın kendi kılavuzu üzerinden okuyun.
Hız kontrol cihazında neden karışıyor?
Bir hız kontrol cihazının dijital girişi, PLC veya sensör çıkışından gelen RUN, yön ya da çoklu hız komutunu okuyabilir. Burada sink/source seçimi girişin elektriksel bağlantısıyla ilgilidir. Üç kablolu START/STOP kumandası ise komutun nasıl tutulacağına dair ayrı bir konudur. Cihaz üstündeki SINK/SOURCE anahtarı, PLC çıkış tipi ve sürücünün dahili +24 V / COM terminalleri aynı şemada birlikte değerlendirilmelidir.
Sahada şöyle bakıyorum: Önce sinyali gönderen çıkış PNP mi NPN mi? Sonra alıcının DI–COM devresi akımı hangi yönden bekliyor? Son olarak ikisinin 24 V beslemesi ve ortak referansı üreticinin çiziminde nasıl bağlanmış? Özellikle farklı kaynaklardan beslenen PLC ve sürücünün 0 V uçlarını ezbere birleştirmem. Bir de kontrol devresinin 0 V referansını koruma topraklaması (PE) ile aynı terminal sanmam; koruma topraklaması ayrı bir güvenlik görevi taşır.
Sink / Source hakkında kısa cevaplar
NPN her zaman eksi gerilim üretir mi? Hayır. Çıkış aktif olduğunda akım için 0 V'a yol açar; bir negatif besleme oluşturmaz.
PNP sensörü source PLC girişine bağlar mıyım? Şemadaki tipik DC eşleşme PNP çıkış + sinking giriş biçimindedir. Çift yönlü giriş modülleri de bulunur; ortak uçlarının nasıl bağlanacağını kılavuz belirler.
COM ile PE aynı şey mi? Hayır. COM giriş grubunun ortak elektriksel ucudur; PE koruma topraklamasıdır. Aralarında bağlantı gerekip gerekmediğine proje ve üretici talimatıyla karar verilir.
Röle çıkışı PNP mi NPN mi? Kuru kontak röle çıkışı, transistorun akım yönüyle aynı biçimde sınıflandırılmaz; hangi potansiyeli anahtarladığı kablolamaya bağlıdır.
Buradan sonra: Sensör tarafında endüktif sensörleri, alıcı tarafında PLC girişlerini, sürücü tarafında dijital girişle START/STOP mantığını inceleyin. Çok sayıda sensörün saha kablolaması için AS-i haberleşmesi ayrı bir çözüm sunar; PNP/NPN kablolamasının adı değildir.
İlgili sayfalar
Teknik kaynaklar: AutomationDirect – Sinking & Sourcing PLC Inputs · OMRON – NPN / PNP sensor outputs.