IEC 60269-4

IEC 60269-4 yarı iletken sigortaları için mevcut sayfa görseli

IEC 60269-4: Yarı iletken koruma sigortaları

IEC 60269-4, güç yarı iletkenlerini koruyan eriyen telli sigorta elemanları için ek gereklilikleri tanımlar. IEC 60269 serisinin bu bölümü, aksi belirtilmedikçe IEC 60269-1 genel gereklilikleriyle birlikte uygulanır. Buradaki sigorta elemanı, aşırı akımda eriyerek devreyi açar ve ardından değiştirilir. Standart, bir cihazdaki her arızada elektronik parçaların hasarsız kalacağını garanti etmez.

Kapsamı ve güncel baskısı

9 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilen IEC kaydı IEC 60269-4:2024, 6. baskı olarak yayımlanmıştır; yayın tarihi 9 Ağustos 2024'tür. Kapsam, yarı iletken içeren ekipmanlarda nominal gerilimi 1.000 V AC veya 1.500 V DC'ye kadar olan devrelerdir. Bazı sigorta elemanlarında daha yüksek anma gerilimleri kullanılabilir. Kapsam sınırı, bütün ürünlerin bu gerilimlerde çalışabileceği anlamına gelmez. Her ürünün veri sayfası ayrıca kontrol edilir.

Hangi cihazlarda kullanılır?

Doğrultucu diyotları ve tristörler, güç dönüştürücülerde kullanılan yarı iletkenlere örnektir. Hız kontrol cihazları, UPS, yumuşak yol vericiler ve güç kaynaklarında koruma ihtiyacı devre yapısına bağlıdır. Genel amaçlı sigorta ile yarı iletken sigortası aynı amperde olsa bile aynı açma davranışına sahip değildir. Kabloyu koruyan bir elemanın, dönüştürücünün iç parçalarını da koruduğu varsayılamaz.

aR ve gR sınıfları arasındaki fark

aR, yarı iletkenler için kısmi aralıklı kısa devre korumasıdır. Düşük aşırı akımları güvenle kesmesi beklenmez; veri sayfasındaki minimum kesme akımı ve çalışma sınırları dikkate alınır. aR tek başına aşırı yük koruması sağlamaz. Uygun ek koruma gerekir. Motor tarafındaki termik röle, görevine göre seçilir; dönüştürücünün iç korumasının yerine otomatik olarak geçmez.

gR, yarı iletkenler için tam aralıklı aşırı yük ve kısa devre korumasıdır. Bununla birlikte gR etiketi, her kablo ve her elektronik devre için uygunluk göstermez. Anma akımı ve yük ilişkisi, akım-zaman eğrisi ve üreticinin sigorta seçim verileri birlikte değerlendirilir. Aynı amperdeki aR ve gR doğrudan eşdeğer kabul edilmez.

I²t neden önemlidir?

I²t = ∫i²dt, akımın karesinin zaman integralidir; birimi A²s'dir, joule değildir. Erime öncesi değer ile ark süresini de içeren toplam açma I²t farklıdır. Uygun koşullarda toplam açma değeri, yarı iletkenin izin verilen dayanımından düşük olmalıdır. Gerilim, arıza koşulları ve başlangıç sıcaklığı karşılaştırmayla uyumlu olmalıdır.

Varsayımsal örnek: Aynı değerlendirme koşullarında cihazın izin verilen I²t değeri 20.000 A²s olsun. Toplam açma değeri 12.000 A²s olan aday ilk karşılaştırmayı geçer; 28.000 A²s olan geçmez. İlk adayın uygunluğu yine de diğer kontrolleri gerektirir. İkinci adayın yalnızca erime öncesi değeri 9.000 A²s diye kabul edilmesi, ark sırasında geçen akımı hesaba katmaz. Bu sayılar ürün önerisi değildir.

I²t dışında hangi değerler kontrol edilir?

Montaj noktasındaki beklenen kısa devre akımı, ürünün ilgili AC/DC kesme kapasitesini aşmamalıdır. Geçen tepe akımı ve ark gerilimi de cihaz sınırlarıyla karşılaştırılır. AC gerilim etiketi, aynı DC gerilimde kullanım izni vermez. Seri veya paralel bağlanan sigortaların değerleri basitçe toplanarak yeni bir uygunluk sonucu çıkarılamaz; üretici onayı gerekir.

Yük akımının etkin değeri, darbeler, çalışma çevrimi, pano sıcaklığı ve soğutma seçimde etkilidir. Kablo kesiti ve akım taşıma kapasitesi ayrıca doğrulanır. Sigorta tutucusu ve pano yerleşimi, gövde ölçüsünün yanında kontak yapısı ve güç kaybına da uygun olmalıdır. Sigortalı ayırıcı kullanılıyorsa birleşik cihaz için IEC 60947-3 ve üreticinin izin verdiği kombinasyonlar dikkate alınır.

IGBT ve solar uygulamalarda sınırlar

Bir IGBT'nin her kısa devrede sigortayla hasarsız korunacağı söylenemez. Elektronik algılama ve hızlı kapatma gerekebilir; sigorta arızalı parçanın ardından devreyi ayırarak hasarın yayılmasını sınırlayabilir. Görev, ekipman üreticisi tarafından belirlenir. Fotovoltaik sistemlerde panel dizisi korumasına uygun gPV sigortası ile inverter içindeki yarı iletken koruması da ayrı değerlendirilir.

Değişim ve bakım

Sigorta değişiminde tüm beslemeler ayrılır, yeniden enerjilenme önlenir ve çalışma noktasında gerilimsizlik doğrulanır. DC bara kondansatörleri için üreticinin bekleme ve ölçüm prosedürü uygulanır; sönmüş LED yeterli değildir. Pano içindeki işlem yetkin elektrik personeli tarafından yapılır. Arıza nedeni bulunmadan yeni sigorta takılması veya amperin yükseltilmesi koruma çözümü değildir.