IEC 60269

IEC 60269 alçak gerilim sigortaları standardı görseli

IEC 60269: Alçak gerilim sigortaları

IEC 60269, alçak gerilim devrelerinde kullanılan eriyen telli sigortalar için hazırlanmış uluslararası standartlar serisidir. Sigorta elemanı aşırı akımda eriyerek devreyi keser; açmış eleman yenilenir. Seri, farklı sigorta sistemlerinin özelliklerini ve performans koşullarını tanımlar. IEC 60269, otomatik sigortaların tamamını kapsayan genel bir standart değildir. Ev tipi devre kesiciler için IEC 60898, endüstriyel devre kesiciler için IEC 60947-2 ayrı değerlendirilir.

Hangi gerilim ve kesme kapasitesi aralığını kapsar?

IEC 60269-1:2024, kapalı yapılı, akım sınırlayıcı sigorta elemanlarını kapsar. Genel kapsamı güç frekansındaki AC devrelerde 1.000 V'a kadar, DC devrelerde 1.500 V'a kadar nominal gerilim ve en az 6 kA anma kesme kapasitesi olarak tanımlanır. Bu sınırlar, her sigortanın 1.500 V DC'de kullanılabileceği anlamına gelmez. Ürünün kendi gerilim, AC/DC ve kesme kapasitesi değerleri ayrıca kontrol edilir.

IEC 60269 serisinin bölümleri

IEC 60269-1 genel gereklilikleri verir. IEC 60269-2 yetkili kişilerin kullanımı için tasarlanmış, çoğunlukla endüstriyel sigorta sistemlerini ele alır; NH bıçak kontaklı, cıvatalı ve bazı silindirik sistemler bu gruptadır. IEC 60269-3 ise ev ve benzeri uygulamalarda uzman olmayan kişilerin kullanımına uygun sistemler içindir; 2024 baskısı yalnızca gG sigortaları kapsar. Bu bölümün kullanıcı sınıfı, açık pano içinde herkesin sigorta değiştirebileceği anlamına gelmez.

IEC 60269-4 yarı iletken cihazların korunmasına yönelik sigorta elemanları içindir. IEC TR 60269-5 alçak gerilim sigortalarının uygulanmasına ilişkin bir teknik rapor ve kullanım kılavuzudur. IEC 60269-6 fotovoltaik dizi ve dizilimlerin korunmasını, IEC 60269-7 bataryaların ve batarya sistemlerinin korunmasını ele alır. Bu uygulamaların DC arıza koşulları birbirinin aynısı değildir.

gG, aM, aR, gR ve gPV ne demektir?

İlk harf koruma aralığını belirtir: g tam aralıklı, a kısmi aralıklı kesme özelliğini ifade eder. İkinci harf veya harf grubu kullanım alanını gösterir. gG genel amaçlı aşırı yük ve kısa devre korumasında kullanılır. aM motor devresinin kısa devre korumasına yöneliktir; tek başına motor aşırı yük koruması sağlamaz. Uygun termik röle veya başka bir motor aşırı yük korumasıyla birlikte koordine edilir.

aR güç yarı iletkenleri için kısmi aralıklı kısa devre koruması, gR yarı iletkenler için tam aralıklı koruma sınıfıdır. gPV fotovoltaik sistemlere yönelik tam aralıklı sınıftır. Aynı amperdeki gG, aM ve aR sigortalar aynı korumayı sağlamaz. Özellikle hız kontrol cihazında hangi sınıfın kullanılacağı üreticinin önerisine göre belirlenir; giriş kablosunun korunması ile iç yarı iletkenlerin korunması ayrı değerlendirmeler gerektirebilir.

Etiketteki amper, volt ve kA nasıl okunur?

Örnek olarak 32 A / 500 V AC / 120 kA / gG yazan varsayımsal bir etikette 32 A anma akımını, 500 V AC belirtilen AC gerilim değerini, 120 kA tanımlı koşullardaki kesme kapasitesini, gG kullanım sınıfını gösterir. 120 kA, sigortanın normal çalışmada taşıdığı akım değildir. Ayrıca 32 A, akım 32,1 A olunca anında açılacağı anlamına gelmez; açma süresi akım-zaman eğrisine bağlıdır. Sigorta kapasitesi ve yük ilişkisi bu nedenle yalnızca etiket amperiyle açıklanamaz.

Akım sınırlama, I²t ve seçicilik

Akım sınırlayıcı sigorta, yeterince yüksek arıza akımlarında beklenen kısa devre akımının tepe değerini azaltabilir. I²t = ∫i²dt, akımın karesinin zaman integralidir ve birimi A²s'dir; doğrudan joule cinsinden enerji değildir. Erime öncesi I²t ile ark süresini de içeren toplam açma I²t farklıdır. Yarı iletken korumasında toplam açma değeri, ilgili koşullardaki cihaz dayanımıyla karşılaştırılır. Seçicilik için üreticinin eğrileri ve koordinasyon tabloları kullanılır; “üst sigorta büyükse yalnızca alt sigorta açar” sonucu otomatik değildir.

Tesisatta doğru uygulama nasıl yapılır?

Sigorta seçimi; normal yük, kalkış darbeleri, ortam sıcaklığı, tutucu özellikleri, kablo kesiti ve akım taşıma kapasitesi dikkate alınarak yapılır. Montaj noktasındaki beklenen kısa devre akımı ürünün kesme kapasitesine uygun olmalıdır. Sigorta tutucusunun ölçü, kontak ve güç kaybı uyumu da önemlidir. Sigortalı ayırıcı gibi birleşik cihazlarda IEC 60947-3 ayrıca ilgili olabilir. Değişim sırasında tüm beslemeler ayrılır, yeniden enerjilenme önlenir ve gerilimsizlik doğrulanır.

Yayın bilgisi: 9 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilen kayıtlar; IEC 60269-1:2024, IEC 60269-2:2013+AMD1:2016+AMD2:2024, IEC 60269-3:2024, IEC 60269-4:2024, IEC TR 60269-5:2014+AMD1:2020, IEC 60269-6:2010+AMD1:2021 ve IEC 60269-7:2021 şeklindedir. Bölüm 2'nin Haziran 2025, bölüm 3'ün Kasım 2025 düzeltmeleri de ilgili kopyalarda dikkate alınır. Projede yalnızca seri numarası değil, ilgili bölüm, baskı ve değişiklikler belirtilmelidir.


Alt Kategoriler