Fiber optik nedir?

Fiber optik nedir?
Fiber optik, ışığın ince optik lifler içinde yönlendirilmesine dayanan teknolojidir. Veri, ses ve görüntü iletiminin yanında algılama ve ölçümde de kullanılır. Yaygın cam ve plastik fiberleri içi boş borular gibi düşünmek doğru değildir: ışık, farklı optik özelliklere sahip çekirdek ve kılıf yapısı sayesinde yönlendirilir. [1] [5]
Bu sayfa fiberin temel yapısını ve haberleşmedeki kullanımını açıklar. Makinede küçük parçaları algılayan fiber optik sensör ise ayrı bir uygulamadır. İnternet bağlantısındaki fiber kablo ile fotoselin algılama ucunu aynı ürün gibi değerlendirmeyin. [8]
Fiber optik kablo nasıl bir yapıya sahiptir?
Çekirdek — core, ışığın yönlendirildiği merkez bölgedir. Onu çevreleyen optik kılıf — cladding, klasik fiberlerde daha düşük kırılma indisine sahiptir. Temel ışın modelinde uygun açılarla ilerleyen ışık, tam iç yansıma ile kılavuzlanır. Bu, iç yüzeyi aynayla kaplanmış bir boruda ışığın ilerlemesi değildir. [1]
Optik kılıf ile dış kablo kılıfı farklıdır. Fiberin dışındaki koruyucu kaplamalar, taşıyıcı elemanlar ve dış kılıf mekanik koruma sağlar. Fiber optik kablo, bir veya daha fazla fiberi bu koruyucu yapı içinde birleştiren bütündür; yapısında metal zırh da bulunabilir. [2]
Elektriksel veri, ışığa nasıl dönüşür?
Verici elektroniği, bir LED veya lazer kaynağını veriyle modüle eder. Işık fiberden ilerler; karşı uçtaki fotodiyot ve alıcı devre elektriksel sinyali yeniden oluşturur. Optik alıcı-verici bu iki yönlü işlevi aynı modülde birleştirebilir. Fiberin kendisi protokolü yorumlamaz; uç cihazların uyumlu olması gerekir. [3]
Fiber bir iletim ortamıdır, Ethernet ise farklı bir kavramdır. Fiber kullanmak, mevcut bağlantının hızını kendiliğinden yükseltmez. Hız ve erişim; optik arayüz, fiber özellikleri, kayıplar ve sistemin desteklediği çalışma biçimiyle birlikte belirlenir. [7]
Single-mode, multimode ve plastik fiber farkı
Tek modlu — single-mode — fiber, tasarlandığı dalga boyu bölgesinde tek uzaysal yayılım modunu destekler. Uzun mesafeli ve yüksek kapasiteli bağlantılarda kullanılır. Çok modlu — multimode — fiber birden fazla modu taşır; modlar arasındaki yayılma farkları bant genişliği ve mesafeyi sınırlandırabilir. “Single-mode” tek kullanıcı veya tek veri kanalı demek değildir. [4]
50/125 µm gibi bir tanımda ilk sayı çekirdek, ikinci sayı optik kılıf çapını belirtir; dış kablonun çapı değildir. Multimode fiberlerde 50/125 ve 62,5/125 µm örnekleri bulunur. Fiber türünü yalnızca kablo renginden değil, ürün tanımından doğrulayın. [5]
POF — plastik optik fiber, malzemeye göre bir tanımdır; single-mode/multimode ise yayılım biçimini anlatır. POF, uygun kısa mesafe bağlantılarında kullanılır. Cam fiberle aynı kayıp, sıcaklık veya mesafe özelliklerini taşıdığı varsayılmaz. [5]
Endüstriyel otomasyonda fiber nerede kullanılır?
Haberleşme bağlantısı: PLC, ağ ekipmanı ve SCADA tarafları arasındaki uygun bağlantılarda fiber tercih edilebilir. Bakır arayüzün optiğe dönüşmesi için uyumlu optik port veya medya dönüştürücü gerekir. Basit bir pasif kablo, elektriksel Ethernet sinyalini optik sinyale çeviremez; uç elektroniği beslenmelidir. [6] [3]
PROFINET, EtherCAT veya RS-485 tabanlı haberleşme için bağlantı planlarken yalnızca “fiber destekli” ifadesiyle karar vermeyin. Arayüzü, protokolü ve gereken zamanlamayı destekleyen cihaz eşleşmesini doğrulayın. İletim ortamını değiştirmek, bir protokolü otomatik olarak başka protokole dönüştürmek değildir. [6]
Fiber optik fotosel: Fotoselin yükseltecindeki ışık, fiber üzerinden küçük algılama ucuna taşınabilir. Karşılıklı algılamada hedef ışığı keser; başka düzenlerde hedeften dönen ışık değerlendirilir. Pasif fiber ucunda elektronik bulunmayabilir, fakat yükselteç besleme ister. Lazer sensör ile de aynı terim değildir; fiber optik fotoseller LED kullanabilir. [8]
Fiber boyu, algılama mesafesi değildir. İki metre fiber, iki metre uzaktaki parçanın algılanacağı anlamına gelmez. Uç geometrisi, yükselteç ve hedef koşulları belirleyicidir. Fiber optik fotosel seçiminde fiberi kesme veya uzatma izni de üreticiden doğrulanmalıdır. [9]
Fiberin kendisinin algılayıcı olduğu sistemler de vardır: sıcaklık, gerinim veya titreşim ışığın özelliklerini değiştirebilir. Bunlar, fiberle ışık taşıyan basit fotoselden farklı sensör düzenleridir. “Fiber optik sensör” ifadesinin hangi ölçüm yöntemini anlattığını belirlemek gerekir. [10]
Parazite dayanım ne anlama gelir?
Optik sinyal, bakır iletkene indüklenen elektriksel parazit gibi etkilenmez. Ancak bağlı elektronikler ve beslemeler hâlâ etkilenebilir. Ayrıca metal zırh veya metal taşıyıcı bulunan kabloda elektriksel iletken parçalar vardır. “Fiber kullanıldı” diye bütün sistemin parazitten ve topraklama sorunlarından arındığını varsaymayın. [6] [2]
dB, dBm ve optik kayıp bütçesi
dBm, optik güç seviyesini 1 mW referansına göre belirtir; dB ise güç oranı veya kaybı ifade eder. Örneğin −12 dBm seviyesinden −15 dBm seviyesine düşüş 3 dB kayıp demektir; güç yaklaşık yarıya iner. dB ile dBm birbirinin yerine yazılmaz. [11]
Hat kaybı; fiber uzunluğundan, eşleşmiş konnektör bağlantılarından, eklerden ve varsa diğer pasif bileşenlerden oluşur. Hesap, kullanılacak dalga boyu ve arayüzün izin verdiği kanal kaybı esas alınarak yapılır. Uygun tasarım payı ayrıca ayrılır. [12]
Varsayımsal hesap: İzin verilen kanal kaybı 8 dB olsun. İki kilometrelik fiber için 0,4 dB/km; dört eşleşmiş konnektör çifti için çift başına 0,5 dB; iki füzyon eki için ek başına 0,1 dB kabul edelim. Bu değerler bir ürünün garantisi veya evrensel montaj sınırı değildir.
Hesaplanan hat kaybı = (2 × 0,4) + (4 × 0,5) + (2 × 0,1) = 3 dB.
Örneğe özgü 2 dB tasarım payıyla toplam 5 dB ayrılır; 8 dB sınırına göre 3 dB ek pay kalır. Hesap, belirtilen elemanların dışında bölücü veya ek kayıp bulunmadığını kabul eder.
Güç hesabını geçmek tek başına bağlantıyı doğrulamaz. Fiberin bant genişliği ve arayüz uyumu da sağlanmalıdır. Alıcıya gelen güç yalnızca çok düşük değil, izin verilen üst seviyeden yüksek de olabilir. Özellikle uzun menzilli vericiyi kısa hatta kullanırken alıcının aşırı güç sınırını kontrol edin. [7]
Kablo ve uç cihaz seçerken kontrol edilecekler
Optik eşleşme: Fiber türü, dalga boyu, veri hızı, port desteği ve alıcı-verici özellikleri uyumlu olmalıdır. Çift fiberli düzende verici, karşı tarafın alıcısına ulaşır. Tek fiberli BiDi bağlantıda ise iki uç birbirini tamamlayan gönderme/alma dalga boyları kullanabilir. İki modülün aynı görünmesi yeterli değildir. [3] [6]
Konnektör: LC veya SC gibi mekanik biçimin yanında fiber türü ve uç yüzey eşleşmesi de kontrol edilir. Sadece fişin yuvaya girmesine bakarak uyumluluk kararı verilmez. Kablo ve konnektör seçimi yapılırken optik bağlantı için ürünün kendi tanımı esas alınmalıdır. [13]
Montaj ortamı: Çekme kuvveti, minimum bükülme yarıçapı, sıcaklık ve kimyasal dayanımı kablo üreticisinin belirttiği koşullardan alın. Uçların koruma derecesini ve uygun koruma aksesuarlarını ayrıca değerlendirin. Her fiber kablo sürekli hareketli makine bağlantısına uygun değildir. [2]
Fiber hat arızası nasıl değerlendirilir?
Önce uçları ve bağlantı yönünü kontrol edin. Kirli optik yüzey, kötü ek veya sıkı bükülme çalışmayı bozabilir. Uygun ekipmanla incele–gerekiyorsa temizle–yeniden incele yaklaşımı kullanılır. Uçlara parmakla dokunmayın; rastgele solventle temizlemeyin. [13] [14]
Işık kaynağı ve optik güç ölçer, uygun referans yöntemiyle uçtan uca kaybı ölçer. OTDR ise yansımalar ve geri saçılmadan hat üzerindeki olayları konumlandırmaya yardımcı olur. OTDR kaydı ile alıcıya ulaşan güç ölçümü aynı test değildir. Bağlantı ışığının yanmasını tek başına kabul testi saymayın. [14]
Güvenlik: Fiber veya optik portun içine bakmayın; sinyal görünmeyen kızılötesi bölgede olabilir. Gözle “ışık yok” kararı verilmez. Çalışırken uygun inceleme ekipmanı ve üretici prosedürü kullanılmalı, kesilmiş cam lif parçaları güvenli şekilde toplanmalıdır. [15]