EtherCAT'in lisanslama ve maliyet yapısı nasıldır?

EtherCAT'in lisanslama ve maliyet yapısı nasıldır? Bu sorunun tek rakamlı bir cevabı yoktur; çünkü EtherCAT kullanan bir makine üreticisinin, EtherCAT MainDevice geliştiren bir yazılım/denetleyici üreticisinin ve kendi EtherCAT SubDevice ürününü piyasaya süren bir cihaz üreticisinin yükümlülükleri aynı değildir. EtherCAT Technology Group (ETG), teknolojiyi açık teknoloji olarak tanımlar; ancak EtherCAT teknolojisinin kendisi “açık kaynak yazılım” değildir. MainDevice uygulaması için lisans sözleşmesi ücretsizdir; SubDevice tarafındaki patent lisans maliyeti ise yaygın ESC çip modelinde çip maliyetinin içine gömülüdür.[1]
Kısa cevap: Hazır EtherCAT cihazlarını bir makinede kullanan son kullanıcı veya sistem entegratörü, yalnız EtherCAT kullandığı için ETG üyelik ücreti, Vendor ID ücreti ya da protokol başına telif ödemez. Kendi EtherCAT cihazını geliştiren üretici için ise ETG üyeliği ve Vendor ID ücretsiz olsa da geliştirme donanımı, ESC/IP çözümü, yazılım entegrasyonu, resmi Conformance Test Tool (CTT) aboneliği, laboratuvar/test çalışmaları ve isteğe bağlı resmi uygunluk testi gibi gerçek maliyetler vardır.[2]
| Rol | ETG üyeliği | Vendor ID | EtherCAT lisans/telif | Başlıca gerçek maliyet |
|---|---|---|---|---|
| Makine üreticisi / son kullanıcı | Zorunlu değil | Gerekmez | Hazır cihaz kullanımı için doğrudan EtherCAT telifi yok | PLC/MainDevice, I/O, servo, kablo, mühendislik ve devreye alma |
| MainDevice geliştiricisi | Kullanım biçimine göre; ETG üyeliği ücretsizdir | MainDevice ürün yapısına göre kimlik/politika kontrolü gerekir | MainDevice teknoloji lisansı ücretsiz / royalty-free | Master stack, gerçek zamanlı yazılım, test ve destek |
| SubDevice üreticisi | Gerekli; ücretsiz | Gerekli; ücretsiz | ESC çip modelinde patent lisansı çip fiyatına gömülüdür | ESC/MCU/FPGA, stack entegrasyonu, ESI, CTT aboneliği ve test |
| FPGA/IP-Core çözümü | SubDevice üreticisi ise gerekli; ücretsiz | Ürün üreticisinin kendi ID'si gerekir | IP-Core için tek ödeme veya adet bazlı lisans seçenekleri olabilir | FPGA, IP-Core lisansı, geliştirme ve doğrulama |
1. ETG üyeliği ücretli mi?
Hayır. ETG üyeliği ücretsizdir. ETG'nin güncel SSS ve üyelik sayfaları, yıllık üyelik ücreti alınmadığını açıkça belirtir. Üyelik; teknik spesifikasyonlara, uygulama kılavuzlarına, geliştirme bilgilerine, SubDevice Stack Code gibi kaynaklara ve çalışma gruplarına erişim sağlar.[1] Bu nedenle “farklı ETG üyelik seviyeleri vardır ve her seviyenin yıllık ücreti bulunur” biçimindeki genelleme doğru değildir.
Hazır servo sürücüler, PLC veya EtherCAT I/O kullanarak makine yapan bir OEM'in ETG'ye üye olması şart değildir. Buna karşılık kendi EtherCAT cihazını pazara çıkaran üretici ETG üyesi olmalı ve geçerli EtherCAT Vendor ID edinmelidir.[2]
2. EtherCAT Vendor ID ücretli mi?
Vendor ID de ücretsizdir. ETG, her EtherCAT uyumlu cihaz üreticisinin kendi benzersiz Vendor ID'sini kullanmasını ister. Makine üreticileri, OEM'ler veya sistem entegratörleri yalnız hazır cihaz kullandıkları için Vendor ID almak zorunda değildir.[3]
Burada önemli bir uygulama ayrıntısı vardır: bir üretici üçüncü taraf EtherCAT haberleşme modülü kullansa bile, piyasaya kendi markasıyla sürdüğü nihai cihazda modül üreticisinin Vendor ID'sini olduğu gibi kullanamaz. Nihai cihaz üreticisinin kendi kimliği gerekir. Bu yüzden cihaz entegrasyonu yalnız soket veya modül takma işi değildir; ürün kimliği, ESI ve uygunluk süreci de vardır.[3]
3. EtherCAT MainDevice lisansı nasıl çalışır?
ETG'nin güncel açıklamasına göre EtherCAT MainDevice uygulama lisansı ücretsizdir. Lisans sözleşmesi uyumluluğu güvence altına alır ve lisansın ücretsiz kalmasını öngörür. Bu, MainDevice yazılımını geliştirmenin bütünüyle maliyetsiz olduğu anlamına gelmez. Kullanılan ticari master stack, gerçek zamanlı işletim sistemi, PLC runtime, mühendislik ortamı veya destek sözleşmesi kendi ayrı lisans modeline sahip olabilir.[1]
Başka bir deyişle EtherCAT teknoloji lisansı ile satın aldığınız yazılımın lisansı aynı şey değildir. Bir PLC veya endüstriyel PC platformunda ticari MainDevice yazılımı kullanılıyorsa ücret çoğu zaman yazılım/runtime sağlayıcısından gelir; ETG üyelik ücretinden değil. Bu ayrım, EtherCAT programlama araçları seçilirken önemlidir.
4. Açık teknoloji ile açık kaynak aynı şey değildir
EtherCAT uluslararası standartlara girmiş ve ayrımcı olmayan koşullarla uygulanabilen açık bir teknolojidir; fakat ETG açıkça “EtherCAT technology itself is not Open Source” demektedir.[1] Bunun yanında EtherCAT MainDevice veya SubDevice için açık kaynak yazılım projeleri bulunabilir. Bunların yazılım lisansları EtherCAT teknoloji lisansından ayrıdır.
Örneğin güncel SOEM kaynak deposu MainDevice kütüphanesini GPLv3 veya ticari lisans altında çift lisanslı olarak tanımlar. Bu nedenle “açık kaynak bir EtherCAT master buldum, hiçbir lisans koşulu yok” varsayımı doğru değildir; kullanılan kütüphanenin kendi lisansını ayrıca incelemek gerekir.[4]
5. SubDevice üreticisinde lisans maliyeti nerede oluşur?
Klasik ESC çip yaklaşımında EtherCAT patent lisans maliyeti EtherCAT SubDevice Controller (ESC) çipinin fiyatına gömülüdür. ETG'nin açıklamasına göre ESC üreticisi lisans sahibidir; cihaz üreticisi, makine üreticisi ve son kullanıcı ayrıca aynı patent lisansını ödemez.[1]
Fakat ürünün gerçek maliyeti yalnız ESC lisansından ibaret değildir. Tipik bir yeni SubDevice geliştirmesinde ESC veya iletişim SoC'si, MCU, PHY/magnetics, konnektör, EEPROM/SII, firmware, ESI XML, uygulama yazılımı, EMC tasarımı, prototip ve test giderleri bulunur. Bu teknik yapı EtherCAT'ın teknik özellikleri ve MainDevice–SubDevice iletişimi ile doğrudan ilişkilidir.
6. FPGA kullanılırsa maliyet yapısı değişir
FPGA tabanlı EtherCAT SubDevice uygulamalarında ESC işlevi hazır bir çip yerine EtherCAT IP-Core ile gerçekleştirilebilir. ETG güncel SSS'si, farklı FPGA üreticileri için IP-Core lisanslarının bulunduğunu ve bazı seçeneklerin tek lisans ödemesiyle sınırsız üretim, bazılarının ise adet bazlı lisans modeli sunabildiğini belirtir.[1]
Bu nedenle düşük adetli özel makine kartı ile yılda on binlerce üretilen saha cihazının optimum maliyet mimarisi aynı olmayabilir. ESC ASIC, haberleşme modülü, SoC veya FPGA seçimi; BOM maliyeti, geliştirme süresi, sertifikasyon hedefi ve bakım ömrü birlikte değerlendirilmelidir.
7. CTT aboneliği neden gerçek bir maliyet kalemidir?
Kendi EtherCAT cihazını piyasaya süren üretici için resmi EtherCAT Conformance Test Tool (CTT) önemlidir. ETG, geçerli CTT aboneliğini EtherCAT cihaz üreticileri için zorunlu tutar; CTT protokol uygunluğunu ve ESI dosyasını üreticinin kendi Ar-Ge ortamında kontrol etmek için kullanılır. Araç abonelik modeliyle lisanslanır ve aboneliğin geçerli tutulması gerekir.[5]
Bu nokta, “Vendor ID ücretsiz olduğuna göre ürün uygunluk süreci de ücretsizdir” sonucunu engeller. Vendor ID'nin bedeli sıfır olabilir; fakat cihaz geliştiren firmanın test aracı, personel zamanı, hata düzeltme ve yeniden test gideri vardır.
8. Resmi EtherCAT Test Center testi zorunlu mu?
Her ürünün resmi test merkezine gönderilmesi zorunlu değildir. ETG'ye göre üreticinin CTT ile şirket içinde uygunluğu sağlaması asgari yükümlülüğün parçasıdır. Resmi EtherCAT Test Center testi ise isteğe bağlıdır; ancak müşteri veya pazar şartı bunu isteyebilir. Resmi Conformance Certificate yalnız yetkili test merkezindeki testi başarıyla geçen ürün için verilir. Test merkezi ücretini ETG sabitlemez; fiyat ilgili test merkezinden alınır.[6]
Bu sebeple seri üretime çıkacak bir servo sürücü, I/O istasyonu veya sensör ile yalnız kurum içinde kullanılan prototip kartın doğrulama bütçesi aynı olmayabilir. Cihazın endüstri standartlarına uyumu ile tüm makinenin uygunluk değerlendirmesi de birbirinden ayrıdır.
9. Makine üreticisinin gerçek EtherCAT maliyeti nedir?
Hazır ürünlerle makine yapan kullanıcı için asıl bütçe çoğu zaman lisans değil toplam sahip olma maliyetidir (TCO). Basit bir proje hesabı şu kalemlerle kurulabilir:
TCO ≈ MainDevice/PLC + EtherCAT I/O + sürücüler/servolar + sensörler/enkoderler + kablo/konnektör + mühendislik/runtime yazılımı + entegrasyon saatleri + devreye alma/test + emniyet doğrulaması + yedek parça + bakım.
Örneğin servo sistemler ve enkoderler içeren çok eksenli bir makinede pahalı görünen bir EtherCAT servo, ayrı motion kartı veya ek I/O ihtiyacını azaltabiliyorsa sistem toplamı daha düşük çıkabilir. Tersi de mümkündür: basit ve yavaş bir uygulamada çok yüksek performanslı ağ donanımı ekonomik avantaj sağlamayabilir. Bu nedenle EtherCAT avantajları mutlaka uygulamanın gerçek çevrim, eksen ve I/O ihtiyacıyla birlikte değerlendirilmelidir.
| Maliyet kalemi | Son kullanıcı / makine üreticisi | EtherCAT cihaz üreticisi |
|---|---|---|
| ETG üyeliği | Zorunlu değil; katılırsa ücretsiz | Gerekli; ücretsiz |
| Vendor ID | Gerekmez | Gerekli; ücretsiz |
| ESC / IP | Satın alınan cihaz fiyatına dahil | BOM veya FPGA/IP-Core maliyeti |
| CTT | Gerekmez | Geçerli abonelik gerekli |
| Resmi test merkezi | Gerekmez | Opsiyonel; sertifika istenirse maliyetli |
| Mühendislik | Konfigürasyon, PDO, DC, teşhis ve devreye alma | Donanım + firmware + ESI + test + dokümantasyon |
10. Safety over EtherCAT ayrıca lisans maliyeti çıkarır mı?
ETG SSS'sine göre Safety over EtherCAT (FSoE) uygulama lisansı ücretsizdir; hazır FSoE cihazlarını kullanan makine üreticisinin ayrıca FSoE lisansı alması gerekmez. Fakat emniyet fonksiyonunun tasarımı, doğrulanması ve gerekli SIL/Performance Level hedeflerinin karşılanması ayrı mühendislik ve belgelendirme maliyetidir.[1] EtherCAT güvenliği başlığında fonksiyonel emniyet ile siber güvenlik birbirine karıştırılmamalıdır.
11. Bir projede maliyeti doğru karşılaştırmanın yolu
EtherCAT'ı PROFINET, EtherNet/IP, SERCOS veya başka bir endüstriyel haberleşme sistemiyle karşılaştırırken yalnız “lisans ücreti var/yok” tablosu yetersizdir. Kontrolör fiyatı, ağ donanımı, çevrim ihtiyacı, servo senkronizasyonu, mühendislik yazılımı, teşhis süresi, operatör eğitimi, yedek parça ve devreye alma riski birlikte ele alınmalıdır. Karşılaştırmanın teknik tarafı için EtherCAT ve diğer endüstriyel Ethernet protokolleri sayfası ayrı bir başlıktır.
Özellikle yüksek eksen sayılı hareket kontrolünde EtherCAT servo, dağıtılmış I/O ve SCADA entegrasyonunun tek mühendislik ortamında toplanması toplam süreyi azaltabilir; ancak bu avantaj proje platformuna bağlıdır. Basit bir pompa veya birkaç dijital I/O için aynı mimari gereksiz yüksek ilk yatırım da oluşturabilir. Bu yüzden EtherCAT limitleri maliyet hesabının da parçasıdır.
İlgili EtherCAT rehberleri
• EtherCAT'ın temel avantajları
• Programlama dilleri ve araçlar
• EtherCAT sürümleri ve uzantıları
• EtherCAT ve endüstri standartları
Kaynaklar
[1] EtherCAT Technology Group, FAQ – Membership, Open Technology, Licences, IP-Cores and FSoE: https://www.ethercat.org/en/faq.html
[2] EtherCAT Technology Group, Device Vendor / development requirements: https://www.ethercat.org/en/conformance_for_vendors.htm
[3] EtherCAT Technology Group, EtherCAT Vendor ID: https://www.ethercat.org/en/vendor_id.html
[4] OpenEtherCATsociety, SOEM – Simple Open EtherCAT Master, güncel kaynak deposu ve lisans notu: https://github.com/OpenEtherCATsociety/SOEM
[5] EtherCAT Technology Group, EtherCAT Conformance Test Tool (CTT): https://www.ethercat.org/en/ctt.htm
[6] EtherCAT Technology Group, ETG.7010 EtherCAT Conformance Guide: EtherCAT Conformance Guide