Herkese selamlar,

Pnömatik enkoderler, dönen bir disk ve hareketli hava akışını algılayan bir sensör kullanarak konum ölçümü yapan cihazlardır. Disk, hava geçişine izin veren açıklıklara sahiptir. Bu tür enkoderler, hava akışındaki değişiklikleri algılayarak dönme veya doğrusal hareketi ölçer.

Pnömatik enkoderler, toza ve suya dayanıklıdır ve aşırı sıcaklık koşullarında çalışabilirler. Bu özellikleri nedeniyle, zorlu endüstriyel ortamlarda ve kirlenmeye duyarlı uygulamalarda tercih edilirler. Bununla birlikte, pnömatik enkoderler, optik veya mekanik enkoderler kadar yaygın değildir ve genellikle daha düşük çözünürlüğe sahip olabilirler.

Bir tık derinleştirelim: tipik yapı nozzle–flapper prensibidir. Disk üzerindeki yarıklar nozul hizasına gelince hava yolu açılır, geri basınç değişir ve bu değişim puls olarak algılanır. Yani her yarık → 1 darbe; darbe sayısı hız/konum bilgisine çevrilir.

Seçimde bakılacaklar: yarık sayısı (PPR), besleme basıncı/kalitesi, nozul–disk aralığı ve hortum uzunluğu. Bunlar doğrudan çözünürlük, gecikme ve band genişliğini belirler. Uzun hortum → daha büyük hacim → daha yavaş tepki; basınç düşük/oynaksa puls kalitesi düşer.

Güçlü yanı net: sensör kafasında elektrik yok, bu da kıvılcım riski olmayan (algılama tarafı pasif) kurulumlar için avantaj. Toz, lif, yağ buharı gibi kirli hatlarda, fırın çevresi gibi sıcak bölgelerde ve temizlik kimyasallarının olduğu yerlerde tercih edilir. Dezavantaj: elektronik enkoderlere göre genelde daha düşük çözünürlük ve sınırlı hız.

PLC’ye bağlama iki tip olur: (1) basınç şalteri ile dijital sayım (on/off puls), (2) P/I dönüştürücü ile analog 4–20 mA veya 0–10 V. Yüksek hızda sayım için kesme (interrupt) girişleri ve hafif debounce/filtre öneririm. Hortum çap/uzunluğu artarsa, eşiği kaçırmamak için trimpot/parametre ayarı şart.

Bakım tarafı kritik: kuru ve filtrelenmiş hava (FRL), nozul çevresinin temizliği, disk–nozul hizası ve rulman boşluğu kontrolü. Sorun ararken ilk bakılacaklar: kaçaklar, gevşek bağlantı, basınç dalgalanması, nozul tıkanması. Hız/çözünürlük doğrulamada pratik yöntem: stroboskop + referans işaret ile PPR’i teyit etmek.

+ Servo kontrol sistemler 

+ Hız kontrol Cihazları  

+ Enkoder çıkış tipleri

+ Enkoderler Ana Sayfa 

+ Sayıcı ve Takometreler

+ Enkoderler için PLC --