EMC Filtre nedir?


Parazitin şebekeye yayılmasını azaltmak

EMC filtre, elektrikli cihazların besleme hatlarındaki elektromanyetik paraziti azaltan bir devredir. Şebeke tipi filtre, 50/60 Hz besleme enerjisini geçirirken istenmeyen yüksek frekanslı bileşenleri zayıflatır. Cihazın ürettiği gürültünün şebekeye yayılmasını azaltabilir; dışarıdan kabloyla gelen parazite karşı da katkı sağlar. Etkisi frekansa ve kuruluma bağlıdır.

EMC, elektromanyetik uyumluluk demektir: cihazın çevresini aşırı rahatsız etmeden, beklenen elektromanyetik ortamda çalışabilmesi. EMC emisyonu yayılan paraziti anlatır. EMI filtre ve RFI filtre adları aynı tür şebeke filtreleri için de kullanılabilir; yalnızca isme bakarak farklı cihazlar oldukları sonucuna varılmaz.

Parazit nereden çıkar?

Hız kontrol cihazları ve anahtarlamalı güç kaynakları, gücü hızlı açıp kapatan elektronik elemanlarla çalışır. PWM darbelerinin keskin kenarları geniş bir frekans aralığında gürültü oluşturabilir. Taşıyıcı frekans ile motorun çalışma frekansı farklıdır; motor 30 Hz ile dönerken sürücünün anahtarlaması kilohertz düzeyinde olabilir.

Örneğin sürücü devreye girdiğinde PLC girişinde yanlış tetikleme, sensör ölçümünde sıçrama veya enkoder sayımında hata görülmesi parazit ihtimalini düşündürür. Ancak bunlar tek başına teşhis değildir; besleme düşmesi, bağlantı ve ekranlama hataları da incelenmelidir.

İçindeki bobin ve kondansatörler ne yapar?

Tipik bir elektromanyetik filtre, indüktörler ve kondansatörlerden oluşur. Diferansiyel mod parazit, iki iletken arasında dolaşır. Ortak mod parazit ise iletkenlerde aynı yönde ilerler; şasi, toprak ve parazitik kapasiteler üzerinden dönüş yolu bulur.

X kondansatörü hatlar arasına, Y kondansatörü uygun tasarımda hat ile toprak/şasi arasına bağlanır. Ortak mod bobini, ortak mod gürültüsüne yüksek empedans gösterir. Bu parçalar parazitin ilerleme yolunu değiştirir ve seviyesini azaltır. X/Y güvenlik sınıfları önemlidir; rastgele bir kondansatörle değişim yapılmaz.

Nereye bağlanır, montaj neden belirleyicidir?

Şebeke giriş filtresinde LINE şebeke tarafını, LOAD cihaz tarafını gösterir. Tipik sıra şebeke, uygun koruma, EMC giriş filtresi ve inverter şeklindedir. Şebeke filtresi motor çıkışına bağlanmaz; PWM çıkışı için tasarlanan filtreler farklıdır.

Filtre ile cihaz arasındaki bağlantı kısa tutulur; giriş ve çıkış kabloları birbirine paralel, iç içe taşınmaz. Metal gövdenin montaj plakasına geniş yüzeyden iletken teması ve doğru topraklama gerekir. PE koruma bağlantısı ile yüksek frekans için gövde teması birbirini tamamlar; biri diğerinin yerine geçmez.

Seçimde yalnızca amper yeterli mi?

Gerilim, faz yapısı, giriş akımı, ortam sıcaklığı ve kaçak akım birlikte değerlendirilir. Motorun etiket akımı yerine, filtreyi besleyeceği cihazın giriş akımı ve üreticinin seçim tablosu esas alınır. Filtrenin sıcaklığa bağlı akım sınırı kontrol edilir. dB cinsinden zayıflatma eğrisi frekansa göre okunur; tek bir değer tüm frekanslardaki başarıyı göstermez. Nihai uygunluk, gerçek sistemdeki ölçümle değerlendirilir.

Kaçak akım rölesi neden atabilir?

Y kondansatörleri, arıza bulunmadığında da toprağa kapasitif akım oluşturabilir. Filtre, sürücü ve motor kablosunun toplam etkisi kaçak akım korumasını etkiler. Kaçak akım rölesinin atması, doğrudan filtrenin bozuk olduğunu kanıtlamaz. Koruma tipi, toplam kaçak ve izolasyon ölçülmelidir. PE bağlantısı sökülerek çözüm aranmaz. IT şebekede filtrenin ve sürücünün üretici tarafından bu besleme yapısına uygunluğu ayrıca kontrol edilir.

Harmonik filtreyle farkı

Harmonik filtre, şebeke akımındaki düşük mertebeli harmonikler gibi güç kalitesi sorunlarına yöneliktir. EMC giriş filtresi yüksek frekanslı iletilen parazite odaklanır. dv/dt ve sinüs filtreleri ise sürücü ile motor arasında, motor çıkış geriliminin özelliklerini iyileştirmek için kullanılır. Bunlar birbirinin yerine seçilmez.

İlgili konular

Kaynaklar

TDK: Anahtarlamalı güç kaynaklarında parazit; TDK: Şebeke EMC filtrelerinin çalışma ilkeleri; TDK Electronics: Seçim ve montaj; Danfoss: Sürücü kurulumu, kaçak akım ve IT şebeke; Danfoss: Harmonik ve motor çıkış filtreleri.