analog akım nedir?

Analog akım nedir?
Merhaba dostlar, analog akım, bir bilgiyi elektrik akımının büyüklüğüyle taşıyan sinyaldir. Örneğin bir basınç sensörü, ölçtüğü basıncı 4–20 mA arasında değişen akımla bildirebilir. Bu durumda akım yalnızca cihazı çalıştırmak için kullanılmaz; ölçülen değerin elektriksel karşılığıdır. Temel akım birimi amperdir; 1 mA = 0,001 A.
Analog sinyal ara değerleri temsil edebilir. Ancak “analog” sözcüğü mutlaka sürekli değişiyor demek değildir: Ölçülen değer sabitse sinyal de sabit kalabilir. Ayrıca analog akım, farklı bir elektrik türünün adı değildir; akımın bilgi taşımak amacıyla kullanılmasını anlatır.
4–20 mA akım sinyali nasıl çalışır?
Endüstride 4–20 mA çıkışlı analog sensörler, ölçümü bir PLC veya analog sinyal kontrol cihazına aktarabilir. Normal, doğrusal ve artan ölçeklemede 4 mA ölçüm aralığının alt sınırını, 20 mA üst sınırını temsil eder. İki sınır arasındaki fark 16 mA olduğu için orta nokta 12 mA olur.
Örnek: 0–10 bar aralığına ayarlanmış bir basınç transmitteri için 4 mA = 0 bar, 8 mA = 2,5 bar, 12 mA = 5 bar, 16 mA = 7,5 bar ve 20 mA = 10 bar. Bu örnekte 12 mA, aralığın %50’sidir; 20 mA’nın %60’ı olması ölçüm yüzdesini belirlemez.
Genel ölçekleme: Ölçülen değer = alt sınır + [(I − 4) / 16] × (üst sınır − alt sınır). Burada I, mA cinsindedir. Formül, 4–20 mA aralığında doğrusal ve artan ölçekleme içindir; ters veya özel ölçekleme farklı hesap gerektirir.
4 mA canlı sıfırdır: Ölçümün alt sınırında bile akım vardır. Bu, 0 mA gibi normal aralığın dışındaki değerlerin bağlantı veya besleme sorunu olarak değerlendirilmesini kolaylaştırır. Fakat 0 mA tek başına arızanın yerini söylemez; kablo kopması, besleme kesilmesi veya cihaz arızası olabilir. Alarm eşikleri cihazın dokümanına göre değerlendirilmelidir.
Analog akım AC mi, DC mi?
Her ikisi de olabilir. Yaygın endüstriyel 4–20 mA çevrimleri DC sinyaldir: Akım yön değiştirmez, fakat ölçüme göre büyüklüğü değişir. Örneğin akımın 6 mA’dan 14 mA’ya çıkması onu AC yapmaz. AC akım ise yönünü değiştirir; bir analog dalga da bu biçimde bilgi taşıyabilir. Analog = AC veya DC = değişmeyen değer eşleştirmeleri yanlıştır.
Bir transmitter içindeki mikroişlemci ölçümü sayısal olarak işlese bile dışarıya verdiği 4–20 mA çıkış analog olabilir. Benzer şekilde, PLC’nin ADC devresi analog girişi sayısal veriye dönüştürür. Dönüşümün çözünürlüğü sınırlıdır; bu nedenle analog girişli bir sistemin sonsuz hassasiyeti yoktur.
Analog akım ile analog gerilim arasındaki fark
Analog gerilim bilgiyi voltaj seviyesiyle, analog akım ise akım seviyesiyle taşır. 0–10 V ve 4–20 mA bunun yaygın örnekleridir. Gerilim girişleri genellikle yüksek giriş direncine sahiptir; akım girişleri ise çevrim akımını ölçmek üzere tasarlanır. Birini diğerine, giriş ayarını kontrol etmeden bağlamak doğru değildir.
Akım çevrimi, uygun tasarımda kablo direncinden kaynaklanan gerilim düşümüne karşı avantaj sağlar. Ancak kablo uzunluğu sınırsız değildir. Transmitter, kablo ve alıcı üzerindeki toplam gerilim düşümü için yeterli besleme gerekir. Güç kaynağının gerilimi yetersiz kalırsa transmitter istenen akımı sağlayamayabilir; özellikle üst ölçüm sınırında hata görülür.
Ohm Yasası ile, uygun bir 250 Ω hassas direnç üzerinde 4–20 mA akımın 1–5 V oluşturduğu hesaplanabilir: 0,004 × 250 = 1 V ve 0,020 × 250 = 5 V. Bu yöntem ancak alıcının gerilim aralığı, giriş direnci, direnç toleransı ve çevrimin yük kapasitesi uygunsa kullanılmalıdır. Akım girişinde zaten ölçüm direnci bulunabilir; gelişigüzel ek direnç takmayın.
Otomasyonda nerelerde kullanılır?
Analog akım; basınç kontrolü, sıcaklık kontrolü, seviye kontrolü ve akış kontrolünde ölçüm veya komut taşıyabilir. PLC ile PID kontrolünde alınan ölçüm, hedef değerle karşılaştırılır. Uygun sürücünün analog girişine verilen sinyal hız referansı olarak da kullanılabilir. Komut sinyali, motorun güç akımı değildir; 4–20 mA sinyal motoru doğrudan beslemez.
Bağlantı ve ölçümde nelere dikkat edilir?
Önce giriş tipini ve bağlantı şemasını kontrol edin. PLC kanalı 0–20 mA, 4–20 mA veya gerilim girişine ayarlanmış olabilir. İki telli çevrim beslemeli transmitter ile ayrı beslemeli cihazın bağlantısı aynı değildir. Ray montajlı güç kaynağı, aktif/pasif giriş yapısı ve polarite cihazların dokümanlarına göre eşleştirilmelidir. Topraklama ve ekran bağlantısı da sistemin EMC düzenine göre yapılır.
Multimetreyle doğrudan mA ölçümü yapılırken cihaz uygun akım kademesinde çevrime seri bağlanır. Akım kademesindeki multimetreyi güç kaynağı uçlarına paralel bağlamayın; kısa devre oluşturabilir. Bağlantı değişikliğini enerjisiz yapın ve çevrimin açılmasının prosese etkisini değerlendirin. Ayrıntılar için akım ölçümü ve multimetre girişleri sayfalarına bakabilirsiniz.
Okuma yanlışsa sinyal aralığı, ölçekleme, besleme, polarite ve kablo bağlantıları birlikte incelenmelidir. Doğru ölçülen 12 mA’nın ekranda yanlış basınç göstermesi, sensör arızasından önce PLC veya gösterge ölçeklemesini düşündürür.
Teknik kaynaklar: NI: 4–20 mA temelleri · Analog Devices: akım çevrimi ölçümü · Fluke: çevrim sinyali ölçümü