ac motorlar için Fren torku nedir?

AC motorlarda fren torku nedir?

AC motorlarda fren torku nedir?

AC motorda fren torku, dönmekte olan mile hareketin ters yönünde etki eden dönme momentidir. Birimi newton metre (N·m)dir. Mil ileri yönde dönmeye devam ederken motor geri yönde tork üreterek yükü yavaşlatabilir; frenlemek için motorun ters yönde dönmesi gerekmez. Tork ile doğrusal kuvvet aynı büyüklük değildir.

Üç ayrı soru sorun: Yükü ne kadar torkla yavaşlatacağım, duruşta ne kadar enerjiyi uzaklaştıracağım ve durduktan sonra yükü nasıl tutacağım? Motorun etiketindeki kW değeri bu üç soruyu tek başına cevaplamaz.

İnverter frenleme sırasında ne yapar?

Hız kontrol cihazı hız talebini düşürdüğünde uygun motor kontrolüyle frenleme torku oluşturabilir. Jeneratör çalışma bölgesinde yükün mekanik enerjisi elektrik enerjisine dönüşür ve DC baraya ulaşır. Frekansın azalması, torkun mutlaka azalması demek değildir. Sonuç; kontrol yöntemi, akım sınırı, motor ve frenleme donanımına bağlıdır.

Standart diyot girişli inverter, bu enerjiyi şebekeye geri veremez. Enerjinin uygun bir yolla uzaklaştırılması gerekir. DC bara gerilimi yükselirse sürücü frenlemeyi sınırlayıp duruş süresini uzatabilir veya korumaya geçebilir; kısa bir yavaşlama rampası yazmak, o sürede duruşu garanti etmez.

Frenleme enerjisinin yolculuğu

Frenleme sırasında enerji nereye gider? Dönen yük yavaşlar; motor jeneratör gibi çalışır. Enerji sürücünün DC barasından kıyıcı ve fren direncine geçer, ısıya dönüşür. Başlat Durdur Hız Dönen yük Motor Sürücü DC bara Kıyıcı + direnç Enerji akışı Isı Tork, harekete karşı koyar.

Başlat ile 8 saniyelik gösterimi izleyin; Durdur gösterimi sonlandırır. Turuncu nokta enerjinin yönünü, küçülen mavi çubuk hızın azalmasını anlatır. Burada kıyıcı ve dirençle frenleme gösteriliyor; çizim bir bağlantı şeması değildir ve süresi aşağıdaki hesabın duruş süresini temsil etmez.

Hangi frenleme yöntemi ne işe yarar?

Dirençli dinamik frenleme: Fren kıyıcı, DC baradaki enerjiyi fren direncine aktarır; enerji ısıya dönüşür. Dinamik frenleme için sürücünün uygun dahili kıyıcısı veya uyumlu harici ünitesi gerekir.

Şebekeye enerji geri verme: Uygun rejeneratif giriş veya geri besleme ünitesi, rejeneratif enerjiyi şebekeye aktarabilir. Motorun jeneratör gibi çalışması, her inverterin enerjiyi şebekeye verdiği anlamına gelmez.

DC enjeksiyon frenlemesi: DC frenleme motor sargılarına kontrollü doğru akım uygular; dönme enerjisi motorda ısı olarak harcanır. Akım, süre ve motor sıcaklığı sınırları önemlidir. Akı frenlemesi de motor kayıplarından yararlanır; kapasitesi ve tekrar sıklığı motorun ısıl sınırlarıyla değerlendirilir.

Mekanik fren: Balatalı motor freni duruş veya yük tutma için kullanılabilir; izin verilen görevi üretici belirler. Tutma freni, tekrarlı yüksek enerjili duruşlara otomatik olarak uygun değildir. Vinç uygulamalarında tutma torku ve açma–kapama sıralaması ayrıca önemlidir.

Fren torku nasıl hesaplanır?

Dış yük torkunu ve sürtünmeyi ihmal ederek, doğrusal hız azalması için yaklaşık fren torku büyüklüğü Tb = Jeş × (ωilk − ωson) / t olur. Burada Jeş, motor ve yükün aynı mile indirgenmiş toplam ataletidir (kg·m²); ω = 2πn/60 açısal hızdır (rad/s), n dev/dk ve t saniyedir. Redüktör varsa yük ataleti motor miline dönüştürülmeden motor devriyle birlikte kullanılamaz.

Örnek: Jeş = 0,50 kg·m², ilk hız 1500 dev/dk, son hız 0, duruş süresi 3 s. İlk açısal hız yaklaşık 157,1 rad/s; gereken fren torku yaklaşık 26,2 N·mdir. Bu, tanımlanan ideal yük için hesaplanan torktur; hazır motor veya direnç seçimi değildir.

26,2 N·m tork ile kaç kW frenleme gerekir?

Uzaklaştırılacak dönme enerjisi E = ½Jeş(ωilk² − ωson²) ile yaklaşık 6,17 kJ bulunur. Üç saniyelik duruş boyunca ortalama mekanik frenleme gücü E/t ≈ 2,06 kWdır. Sabit fren torkunda başlangıçtaki anlık güç P = Tbω ≈ 4,11 kW olur ve hızla birlikte azalır. Tork ve güç arasındaki fark burada doğrudan görülür.

Aynı yükü 1,5 saniyede durdurmak isterseniz ideal tork yaklaşık 52,4 N·m, ortalama güç 4,11 kW ve başlangıç gücü 8,22 kW olur; toplam enerji yine 6,17 kJ kalır. Duruşu kısaltmak enerjiyi yok etmez, aynı enerjiyi daha kısa sürede uzaklaştırmayı gerektirir.

Her 30 saniyede bir aynı duruş tekrarlanırsa, yalnız bu ideal duruş enerjisinin çevrim ortalaması yaklaşık 206 Wdır. Buna rağmen direnç, kısa süreli güç ve enerji darbelerini de karşılamalıdır. Yükü ileri iten dış tork gereken frenlemeyi artırır; sürtünme yardımcı olabilir. İndirilen bir yükte yerçekimi enerjisi de hesaba katılır; frenleme yalnız duruş sırasında gerçekleşmeyebilir.

Motor, sürücü ve direnç birlikte seçilir

Motor ve sürücü tarafında anma akımı, izin verilen kısa süreli akım, frenleme torku ve hız aralığı değerlendirilir. Direnç tarafında üreticinin izin verdiği en düşük direnç değeri, darbe enerjisi, tepe güç, çevrim ortalama gücü ve soğutma koşulları kontrol edilir. Yalnız ohm veya watt değerine bakarak seçim yapılmaz. Harici fren kıyıcının da aynı çalışma çevrimine uygun olması gerekir.

Kayma, ters yön komutu ve güvenli duruş

Asenkron motorda kayma, rotor hızı ile döner manyetik alan hızı arasındaki göreli farktır; sürtünme kaybı değildir. Üç fazlı motorda faz sırasını terslemekle yapılan ters akımla frenleme, rejeneratif frenlemeden farklıdır; yüksek akım ve mekanik zorlanma doğurabilir. Bu nedenle “ters gerilim ver, güvenle dursun” yaklaşımı doğru değildir.

STO motorun tork üretmesini engeller; aktif frenleme veya askıdaki yükü tutma sağlamaz. Kontrollü güvenli yavaşlama gerekiyorsa SS1 gibi işlevler makinenin risk değerlendirmesine göre seçilir. Acil durdurma, normal duruş rampası ve yük tutma görevi aynı şey değildir. Yeterli fren torku tek başına bütün koşullarda güvenli duruş garantisi vermez.