EN 60898

Devre kesiciyi yalnızca amper değerine bakarak seçmeyin
EN 60898 serisi, ev ve benzeri tesisatlarda aşırı akıma karşı kullanılan devre kesicileri ele alır. Yaygın minyatür devre kesiciler, yani MCB cihazları bu kapsamda değerlendirilir. Günlük dilde otomatik sigorta denilse de eriyen telli sigorta ile otomatik devre kesici aynı cihaz değildir. MCB'nin görevi, uygun seçildiği devrede aşırı yük ve kısa devre etkilerine karşı koruma sağlamaktır.
EN 60898-1 AC çalışma içindir. Açıklanan kapsam; fazlar arasında 440 V'u, 125 A anma akımını ve 25 kA anma kısa devre kapasitesini aşmayan, 50 Hz, 60 Hz veya 50/60 Hz cihazları içerir. Bu üst sınırlar her ürünün etiketi değildir. Örneğin 6 kA bir MCB, sırf bu standarda uygun olduğu için 25 kA cihaz sayılmaz.
Editörün notu: C16 üzerindeki 16, anma akımını; C ise açma karakteristiğini gösterir. C16, 16 A değerinin az miktarda aşılmasında anında açan bir akım sınırlayıcı değildir. Anma akımı, açma eğrisi ve kısa devre kesme kapasitesi üç ayrı seçim ölçütüdür.
Aşırı yükte ve kısa devrede aynı davranış beklenmez
Termik-manyetik MCB'de termik açıcı aşırı yükün ısıl etkisine, manyetik açıcı ise yüksek arıza akımına cevap verir. Aşırı yükte açma zamana bağlıdır; akım yükseldikçe süre genellikle kısalır. Kısa devrede ise yeterince yüksek akım oluşursa manyetik mekanizma hızlı açar. Bu iki bölgeyi tek bir amper eşiği gibi okumamak gerekir.
B eğrisinde 3–5 × In, C eğrisinde 5–10 × In, D eğrisinde 10–20 × In manyetik açma bantları kullanılır. Örneğin 16 A cihazlarda bunlar sırasıyla 48–80 A, 80–160 A ve 160–320 A eder. Bu değerler sürekli taşınabilecek yükü değil, manyetik açma bölgesini anlatır; tam davranış üreticinin zaman-akım eğrisinden değerlendirilir.
Daha yüksek kalkış akımına dayanmak için B'den C'ye veya D'ye geçildiğinde, hızlı açma için gereken arıza akımı da yükselir. Motor ve yüksek güçlü yüklerde kalkışı tolere etmek, motorun bütün koruma ihtiyaçlarını karşılamak anlamına gelmez. Eğri değişikliği, arızada gerekli açma süresi doğrulanmadan yapılmaz.
Yük, kablo ve koruma birlikte boyutlandırılır
Anma akımı seçilirken yükün çalışma ve kalkış özellikleriyle kablo kesiti birlikte ele alınır. Temel ilk kontrollerden biri IB ≤ In ≤ Iz ilişkisidir: IB tasarım yük akımı, In cihazın anma akımı, Iz ise döşeme ve ortam düzeltmeleri uygulanmış kablo akım taşıma kapasitesidir. Bu ilişki, kısa devre dayanımı ve açma süresi kontrollerinin yerine geçmez.
Uzun hatlarda gerilim düşümü yanında arıza döngüsü empedansı da önemlidir. Arıza akımı yeterli seviyeye ulaşmıyorsa seçilen eğrinin hızlı açma koşulu sağlanamayabilir. Sürekli açmayı önlemek için daha yüksek amperli cihaz takmak, mevcut kablonun korumasını zayıflatabilir. Sorun önce yük, bağlantılar ve devre tasarımı üzerinden araştırılır.
kA değeri yük kapasitesi veya açma hassasiyeti değildir
Icn, anma kısa devre kesme kapasitesidir. Kurulum noktasındaki beklenen kısa devre akımıyla karşılaştırılır. Cihaz tek başına yeterli değilse yalnızca üreticinin doğruladığı üst koruma eşleşmesi kullanılabilir. Üstte bir sigorta bulunması, her alt cihaz için kendiliğinden yeterli yedek koruma oluşturmaz.
Aynı üründe farklı standartlara göre farklı değerler bulunabilir. Schneider Electric A9F73106 için EN/IEC 60898-1 kapsamında 6 kA, EN/IEC 60947-2 kapsamında 10 kA verileri yayımlanır. Icn ile Icu farklı deney çerçevelerine aittir; sayı seçerken standart, çalışma gerilimi ve kutup düzeni birlikte okunur. Koruma seçiminde en büyük katalog sayısını tek başına esas almak yeterli değildir.
Seçicilik de ayrıca değerlendirilir. Alt devredeki arızada yalnızca o devrenin açması istenir; ancak üst ve alt cihazların amperlerinin farklı olması bunu garanti etmez. Ana sigortanın alt sigortalardan önce açması durumunda zaman-akım ve üretici koordinasyon verileri incelenir.
MCB, kaçak akım korumasının yerine geçmez
MCB, RCCB ve RCBO farklı görevler taşır. EN 61008 kapsamındaki RCCB artık akımı algılar ve bütünleşik aşırı akım koruması içermez. EN 61009 kapsamındaki RCBO ise artık akım ve aşırı akım korumasını birleştirir. Standart bir MCB, 30 mA seviyesinde artık akım koruması sağlıyor kabul edilmez.
MCB üzerindeki B eğrisi, RCD'nin Tip B sınıfıyla aynı şey değildir. Ayrıca uygun MCB bulunması koruma topraklamasını, eşpotansiyel bağlantıları veya tesisat doğrulamasını gereksiz kılmaz. Arızada otomatik açma, cihaz ile tesisatın birlikte sağladığı bir koruma düzenidir.
AC ve DC kullanımını etiket ve bölüm bilgisiyle doğrulayın
60898-1 AC, 60898-2 ise AC ve DC çalışmayla ilgili gerekleri ele alır. AC için belirtilen gerilim ve kesme kapasitesi, DC devreye doğrudan taşınmaz. DC korumasında çalışma gerilimi, kesme kapasitesi, polarite ve üreticinin istediği kutup bağlantısı kontrol edilir. İki kutbu gelişigüzel seri bağlamak, her cihazı daha yüksek DC gerilime uygun hâle getirmez.
PV, batarya veya geri besleme bulunan tesisatlarda tek yönlü ya da çift yönlü kullanım ayrıca önemlidir. LINE/LOAD ve giriş/çıkış işaretleri izlenir. Aynı model ailesinin bir sürümünün çift yönlü olması, bütün sürümlerin aynı özellikte olduğunu göstermez.
Pano koşulları ve doğrulama, seçimin devamıdır
Ev ve benzeri uygulamalardaki termik-manyetik cihazların anma değerleri genellikle 30 °C referans ortamıyla ilişkilidir. Sıcak pano ve yan yana çalışan cihazların karşılıklı ısınması davranışı etkileyebilir; düzeltmeler üretici tablolarından alınır. Pano yerleşimi ve bakımında bara uyumu, terminal torku, iletken kapasitesi ve sıcaklık koşulları birlikte değerlendirilir.
Ürün deneyleri; açma davranışı, sıcaklık artışı, yalıtım, kısa devre performansı ve dayanıklılığı değerlendirir. Tesisatta ise uygun cihaz seçimi, bağlantılar ve gerekli ölçümler doğrulanır. Süreklilik kontrolü, tek başına MCB'nin açma eğrisini veya kesme kapasitesini doğrulamaz. Değişim ve bağlantı işlemleri gerekli ayırma ve kontrollerle yetkili kişilerce yapılır.
Baskı ve CE işaretini doğru okuyun
15 Ekim 2026 katalog kontrolünde BSI, BS EN 60898-1:2019+A11:2024 kaydını güncel olarak listeler. IEC'nin birleştirilmiş yayını IEC 60898-1:2015+A1:2019 olarak sunulur. EN baskısı, IEC baskısı ve yerel kabulün tarihleri birbirinin yerine yazılmaz.
CE işareti, EN 60898 deneyinden sonra merkezi bir kurumun verdiği otomatik sertifika değildir. Üretici uygulanabilir mevzuata uygunluğu değerlendirir, teknik belgeleri hazırlar ve AB Uygunluk Beyanı'nı düzenler. Ürün uygunluğu; tamamlanan panonun veya tesisatın doğru tasarlandığını tek başına kanıtlamaz.
İlgili rehberler
IEC 60898
CENELEC standartları
Sigorta ve koruma standartları
Sigorta, kaçak akım ve elektrik güvenliği
Sigorta ürünleri
Kaynaklar
BSI: BS EN 60898-1:2019+A11:2024 kapsamı ve yayın durumu
IEC: IEC 60898-1:2015+A1:2019 birleştirilmiş baskı
IEC: IEC 60898-2:2016 AC ve DC çalışma kapsamı
ETI: termik-manyetik çalışma ve B, C, D açma eğrileri
Schneider Electric: aynı üründe EN 60898-1 ve EN 60947-2 değerleri
Schneider Electric Electrical Installation Guide: sıcaklık, seçim ve kısa devre koordinasyonu
BEAMA: tek ve çift yönlü cihazlarda besleme bağlantıları
Avrupa Birliği: CE işareti ve üreticinin uygunluk sorumluluğu
Açıklamalar açık erişimli kapsam, katalog ve teknik rehberlere dayanır. Ayrıntılı uygulamada standardın tam metni, yerel tesisat kuralları ve üretici talimatları esas alınır.