Sayma frekansı nedir?

Sensörlerde sayma frekansı

Sayma frekansı nedir? Sensör hızı ve darbe sayımı

Sayma frekansı, bir sayma sistemine gelen tekrarlı darbelerin saniyedeki sayısını veya cihazın kabul edebildiği azami darbe hızını anlatmak için kullanılır. Birimi hertz, Hz değeridir. Her olayın bir pals, yani darbe ürettiği ve her darbenin tek kenarının sayıldığı uygulamada 100 Hz, saniyede 100 darbe demektir. Temel frekans kavramı aynı olsa da teknik föydeki değerin hangi cihaz ve sayma modu için verildiği önemlidir.

Bir sensörün hızlı olması tek başına doğru sayımı garanti etmez. Sensör çıkışı, bağlantı, giriş devresi ve sayma yöntemi birlikte çalışmalıdır. Sensörün ürettiği darbeleri bir PLC veya sayıcı yakalayamıyorsa, sensör hedefleri algılasa bile toplam adet eksik çıkabilir.

Anahtarlama frekansı ile sayıcı giriş frekansı aynı mı?

Sensörün anahtarlama frekansı, belirtilen test koşullarında ardışık hedefleri algılayıp çıkışını değiştirebilme hızını ifade eder. Hedef boyutu, malzemesi, mesafesi ve hedefler arasındaki boşluk sonucu etkileyebilir. Föydeki azami frekans değeri, sensörün sürekli o frekansta darbe üreteceği anlamına gelmez; gerçek darbe hızı hedeflerin geçişine bağlıdır.

Sayıcının azami giriş frekansı ise girişin, tanımlanan sinyal seviyesinde ve sayma modunda kabul edebildiği darbe hızıdır. Kullanılan PLC giriş modülü, seçilen kanal, filtre ve sayma modu bu sınırı değiştirebilir. Tepki süresi, açma-kapama gecikmesi ve çıkış kenarı süresi de ayrı teknik değerler olabilir; üreticinin tanımına göre okunmalıdır.

Ölçüm yapan bir sensörün ölçüm güncelleme hızı da farklı bir bilgidir. Örneğin bir analog sinyalin ne sıklıkla güncellendiği, nesne sayımı için anahtarlama çıkışının ne kadar hızlı çalıştığını tek başına söylemez. Karşılaştırılan değerler aynı işlevi ve aynı sayma biçimini anlatmalıdır.

Frekans, periyot ve darbe genişliği nasıl ilişkilidir?

Düzenli tekrarlanan bir sinyalde f = 1 / T bağıntısı kullanılır. Burada f frekans, T ise bir tam çevrimin saniye cinsinden süresidir. Milisaniye ile çalışırken T = 1000 / f yazılabilir. Örneğin 100 Hz sinyalin periyodu 10 ms olur.

Periyot, sinyalin yüksek seviyede kaldığı süre ile düşük seviyede kaldığı sürenin toplamıdır. Darbe genişliği bunlardan yalnızca birini anlatır. Aşağıdaki tablo %50 görev oranı, yani yüksek ve düşük sürelerin eşit olduğu örnekler içindir.

Darbe frekansı Tam periyot Yüksek süre Düşük süre
100 Hz10 ms5 ms5 ms
500 Hz2 ms1 ms1 ms
1 kHz1 ms0,5 ms0,5 ms

Bir darbedeki yükselen ve düşen kenar iki ayrı geçiştir. Nesne başına tek darbe oluşuyorsa iki kenarı da saymak, uygun dönüşüm yapılmadığında adedi iki katına çıkarabilir. Sayılacak kenar ve nesne başına beklenen darbe sayısı açıkça belirlenmelidir.

Konveyör örneği: düşük frekansta neden darbe kaçabilir?

Bir konveyörün hızı 1 m/s, hedeflerin merkezleri arasındaki mesafe 50 mm, yani 0,05 m olsun. Her hedef bir darbe üretirse gerekli frekans f = v / p = 1 / 0,05 = 20 Hz olur. Buradaki p, yalnızca boşluk değil, bir hedefin merkezinden sonraki hedefin merkezine olan mesafedir.

Etkin algılama genişliği 2 mm kabul edilirse hedefin algılanma süresi yaklaşık t = 0,002 / 1 = 2 ms olur. Böylece aynı 20 Hz sinyalde yüksek süre 2 ms, düşük süre yaklaşık 48 ms olabilir. En az 3 ms yüksek seviye gerektiren bir giriş, bu darbeyi kabul edemez. Frekansın düşük olması, darbenin yeterince uzun olduğu anlamına gelmez.

Bu hesap bir ilk değerlendirmedir. Gerçek darbe genişliği ışık noktası veya algılama alanı, hedef geometrisi ve sensör gecikmelerinden etkilenir. Fotosellerde hizalama ve yüzey, lazer sensörlerde ışık noktası, ultrasonik sensörlerde ise ölçüm ve anahtarlama hızı ayrıca kontrol edilir.

Dişli üzerinden RPM ve gerekli frekans hesabı

Bir mil üzerinde her turda z adet hedef algılanıyor ve devir n RPM ise darbe frekansı f = n × z / 60 olur. RPM dakikadaki tur sayısıdır. Örneğin 1800 RPM ile dönen 12 dişli bir çarkta, her diş bir darbe üretiyorsa f = 1800 × 12 / 60 = 360 Hz gerekir.

Metal dişli için uygun bir endüktif sensör kullanılabilir; diş ve boşluk geometrisi sensörün ayrı darbeler oluşturmasına izin vermelidir. Ters hesapta n = 60 × f / z kullanılır. Örneğin zincirin kabul edebildiği darbe hızı 1000 Hz ise 12 hedef için teorik sınır 5000 RPM'dir. Bu hesap, montaj ve darbe genişliği koşulları doğrulanmadan çalışma hızı önerisi değildir.

Enkoderde kanal frekansı ile ×4 sayım farkı

Bir enkoderin çözünürlüğü frekans ihtiyacını doğrudan etkiler. A kanalında tur başına 1024 tam darbe çevrimi üreten bir artımlı enkoder, 1500 RPM'de 1024 × 1500 / 60 = 25.600 Hz, yani 25,6 kHz kanal frekansı oluşturur.

×4 quadrature sayımında A ve B kanallarının yükselen ve düşen kenarları değerlendirilir. Bu örnekte sayaç saniyede 102.400 sayım yapar; A kanalının frekansı 25,6 kHz olarak kalır. Teknik föydeki sınırın kanal frekansı mı, toplam sayım hızı mı olduğunu kontrol edin. PPR/CPR ifadelerini de üreticinin tanımına göre okuyun.

Enkoder çıkış tipi ile giriş arayüzü uyumlu olmalıdır. TTL, HTL, açık kolektör ve diferansiyel çıkışların gerilim seviyeleri ve bağlantıları farklıdır. Benzer şekilde PNP/NPN uyumu ve NO/NC davranışı, sensörle sayıcı arasındaki bağlantı ve kenar seçimini etkiler.

PLC sayımı, giriş filtresi ve sahada doğrulama

Normal program döngüsünde girişin kenarını izleyerek sayım yapılıyorsa, iki okuma arasında başlayıp biten kısa bir darbe kaçabilir. Hızlı sayıcı, HSC ise uygun donanım girişinde darbeleri program taramasından bağımsız sayar; program biriken sayım değerini okuyabilir. HSC için doğru kanalın ve sayma modunun seçilmesi gerekir.

Giriş filtresi kısa parazitleri bastırır; aşırı uzun ayarlanırsa geçerli darbeleri de süzebilir. Hem minimum yüksek süre hem minimum düşük süre, girişin şartlarını karşılamalıdır. Filtre ayarını gerçek darbeler ve elektromanyetik parazit koşullarıyla birlikte değerlendirin. Aradaki röle veya sinyal dönüştürücünün gecikmeleri de hesaba katılmalıdır.

Kablo ve konnektör seçimi, bağlantı kalitesi ve kablo güzergâhı sinyalin girişe ulaşmasını etkiler. Yavaş hızda doğru, yüksek hızda eksik sayım varsa sensör çıkışını ve sayıcı girişini karşılaştırın. Osiloskopla darbe genişliği, seviye ve kenar biçimi görülebilir; sensör LED'inin yanması tek başına girişin darbeyi saydığını kanıtlamaz.

Seçimi hattın veya milin en yüksek beklenen hızına göre yapın. Hız artışını, hedef aralığındaki değişimi ve çalışma koşullarını hesaba katan uygun bir kapasite payı bırakın. Son doğrulamada bilinen sayıda hedefi düşük ve yüksek hızlarda geçirip gerçek adet ile kayıtlı adedi karşılaştırın. Darbe uzatma kullanılıyorsa yakın hedeflerin darbelerinin birleşmediğini de kontrol edin.