IP40 koruma sınıfı, elektrikli ve elektronik ekipman muhafazalarının katı yabancı cisimlere ve tehlikeli bölümlere erişime karşı sağladığı koruma seviyelerinden biridir. IP40 ayrı bir standart değildir; IEC 60529 kapsamında tanımlanan bir IP koruma derecesidir. İlk rakam katı yabancı cisimlere ve erişime karşı korumayı, ikinci rakam ise suya karşı korumayı ifade eder.

En basit haliyle… IP40, cihazın muhafazasına 1 mm ve daha büyük katı yabancı cisimlerin girmesine karşı koruma bulunduğunu, ancak suya karşı herhangi bir IP koruması belirtilmediğini anlatır. İnce toza karşı özel bir koruma seviyesi değildir ve su damlaması, sıçraması, yağmur veya yıkama suyu için koruma iddiası taşımaz.

IP40 kodundaki ilk 4 ne anlama gelir?

IP40'ın ilk rakamı olan 4, muhafazanın 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlerin girişine karşı koruma sağladığını belirtir. İnce tel, küçük metal parça veya benzeri cisimlerin muhafaza içerisindeki tehlikeli bölümlere ulaşmasını sınırlandırmaya yönelik bir koruma seviyesidir.

İlk rakam 4 aynı zamanda tehlikeli bölümlere bir tel ile erişime karşı koruma seviyesini de ifade eder. Bu nedenle IP40, yalnızca “içine büyük parçalar girmez” şeklinde açıklanacak kadar basit bir sınıflandırma değildir; kullanıcı veya bakım personelinin elektriksel ya da mekanik tehlikeli bölümlere erişiminin sınırlandırılması da IP kodunun kapsamındadır.

Ancak IP40 için toza karşı korumalı veya toz geçirmez ifadeleri kullanılmamalıdır. Toza karşı özel koruma ilk rakamın 5 olduğu IP5X seviyesinde başlar. Tam toz geçirmezlik ise ilk rakamın 6 olduğu IP6X sınıflarında tanımlanır.

IP40 kodundaki ikinci 0 ne anlama gelir?

İkinci rakam olan 0, muhafaza için IEC 60529 kapsamında suya karşı koruma belirtilmediği anlamına gelir.

Bu nedenle IP40 bir cihazı yağmura, su damlamasına, su sıçramasına veya hortum suyuna karşı korumalı olarak değerlendirmek doğru değildir. İlk rakamın 4 olması, ikinci rakamın 0 olan anlamını değiştirmez.

IP40 = 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma + suya karşı koruma yok.

IP40 toz geçirmez midir?

Hayır. IP40 bir toz koruma sınıfı değildir. 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlerin girişine karşı koruma sağlasa da ince toz parçacıkları çok daha küçüktür ve IP40 işaretinden toz girişine ilişkin özel bir dayanım sonucu çıkarılamaz.

Tozun önemli olduğu bir ortamda IP40 yerine uygulamaya göre IP50 gibi toza karşı korumalı bir sınıf veya daha ağır koşullarda ilk rakamı 6 olan toz geçirmez bir muhafaza değerlendirilmelidir.

IP40 su geçirmez midir?

Hayır. IP40'ın ikinci rakamı 0 olduğundan suya karşı herhangi bir IP koruması belirtilmez. Bu nedenle IP40 için “su geçirmez”, “suya dayanıklı”, “yağmura dayanıklı” veya “sıçramaya dayanıklı” gibi ifadeler kullanılmamalıdır.

Bu, üzerine tek bir su damlası değen her IP40 cihazın mutlaka arızalanacağı anlamına gelmez. IP sınıflandırması açısından söylenebilecek şey, IP40 kodunun suya karşı standartlaştırılmış bir koruma beyanı içermediğidir.

IP30 ile IP40 arasındaki fark nedir?

IP30 ile IP40'ın ikinci rakamı aynıdır; her ikisinde de su koruması 0 seviyesindedir.

Fark katı cisim korumasındadır. IP30, 2,5 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma sağlarken IP40, bu sınırı 1 mm ve üzerindeki cisimlere indirir. IP40 bu nedenle daha küçük tel ve benzeri yabancı cisimlere karşı daha yüksek erişim ve giriş koruması sağlar.

Ancak ne IP30 ne de IP40 toza karşı özel koruma veya su koruması sağlar.

IP40 ile IP50 arasındaki fark nedir?

IP40 ile IP50 arasındaki temel fark toz korumasıdır. Her ikisinin de ikinci rakamı 0 olduğu için suya karşı koruma belirtilmez.

IP40, 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma seviyesidir. IP50 ise bundan bir adım ileri giderek toza karşı korumalı sınıfa geçer. IP50'de sınırlı miktarda toz girişine izin verilebilir, ancak toz cihazın güvenli veya düzgün çalışmasını bozacak miktarda olmamalıdır.

IP40 = 1 mm ve üzerindeki katı cisimlere karşı koruma + su koruması yok.
IP50 = toza karşı korumalı + su koruması yok.

IP40 ile IP54 arasındaki fark nedir?

IP40 ile IP54 arasında hem katı cisim/toz hem de su koruması açısından önemli fark vardır.

IP40'ın ilk rakamı 4'tür ve 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma sağlar. IP54'ün ilk rakamı 5 olduğu için toza karşı korumalıdır.

Su tarafında IP40'ın ikinci rakamı 0 olduğundan koruma belirtilmezken IP54'ün ikinci rakamı 4 olduğu için her yönden gelen su sıçramalarına karşı koruma vardır.

Bu nedenle IP54, su ve ince tozun söz konusu olduğu ortamlar için IP40'tan çok farklı bir muhafaza sınıfıdır.

IP40 dış ortam için uygun mudur?

Genel olarak IP40 işaretine bakarak bir cihazın dış ortam kullanımına uygun olduğu söylenemez. İkinci rakam 0 olduğu için yağmur veya başka bir su maruziyetine karşı IP koruması belirtilmemiştir.

Dış ortamda ayrıca UV ışınımı, sıcaklık değişimi, yoğuşma, don, korozyon ve kimyasal etkiler de dikkate alınmalıdır. IP40 daha çok kuru ve korunaklı iç ortam uygulamalarında anlamlı bir koruma seviyesidir.

IP40 hangi ortamlarda kullanılabilir?

IP40, su ve yoğun ince toz bulunmayan, ancak küçük katı yabancı cisimlerin veya tellerin ekipmana erişiminin sınırlandırılması gereken kapalı alanlarda kullanılabilir.

Elektrik odaları, kapalı makine bölmeleri, kontrol kabinlerinin bazı bölümleri ve insanların elektriksel ya da mekanik tehlikeli parçalara erişiminin sınırlandırılması gereken kuru tesis alanları buna örnek olabilir.

Ancak gerçek ürün seçiminde yalnız IP koduna bakılmamalıdır. Çalışma sıcaklığı, havalandırma, kirlenme türü, ekipmanın kendi montaj şartları ve elektriksel güvenlik gerekleri de değerlendirilmelidir.

IP40 elektrik panosu için yeterli midir?

Bir elektrik panosu için IP40'ın yeterli olup olmadığı, panonun bulunduğu ortama bağlıdır. Kuru ve temiz bir elektrik odasında küçük yabancı cisimlere ve erişime karşı koruma ihtiyacı varsa IP40 belirli uygulamalarda yeterli olabilir.

Ancak ortamda ince toz, sıvı sıçraması, temizlik suyu, tavandan damlama veya yoğun nem bulunuyorsa IP40 tek başına uygun bir seçim olmayabilir. Muhafaza seviyesi gerçek çevre şartlarına göre belirlenmelidir.

Ayrıca tamamlanmış panonun koruması yalnız boş kabinin IP değerine bağlı değildir. Kablo girişleri, contalar, butonlar, havalandırma elemanları ve diğer pano malzemeleri komple muhafazanın koruma seviyesini etkileyebilir.

IP40 ve PLC uygulamaları

Birçok PLC ve aksesuarı doğrudan açık saha ortamına değil, bir elektrik panosu içerisine monte edilmek üzere tasarlanır. Bu nedenle PLC'nin kendi muhafaza koruması ile içine monte edildiği panonun IP derecesi birbirinden farklı olabilir.

Örneğin kuru bir kontrol odasında yeterli olabilen bir pano koruması, mermer tozu bulunan bir üretim alanında veya düzenli temizlik yapılan bir gıda makinesinde yeterli olmayabilir. IP sınıfı her zaman ekipmanın gerçek çalışma noktası dikkate alınarak seçilmelidir.

IP40 ve hız kontrol cihazları

Hız kontrol cihazları ve VFD'ler çalışırken önemli miktarda ısı oluşturabilir. Bu nedenle sürücünün bulunduğu muhafazada yalnız IP korumasına odaklanmak doğru değildir.

Pano içi sıcaklık, doğal hava dolaşımı, sürücünün güç kaybı, montaj mesafeleri ve üreticinin sıcaklık sınırları birlikte değerlendirilmelidir. Daha kapalı bir muhafaza daha yüksek çevresel koruma sağlayabilir ancak ısı transferini zorlaştırabilir.

IP40 ve güç kaynakları

DIN ray tipi ve açık yapılı bazı endüstriyel güç kaynakları koruyucu bir pano içinde çalıştırılmak üzere tasarlanır. Bu tür ekipmanlarda nihai çevresel korumanın büyük bölümü cihazın monte edildiği pano veya makine muhafazası tarafından sağlanabilir.

Ancak pano içerisinde 1 mm'den küçük yabancı maddelerin, ince tozun veya sıvının bulunabileceği bir ortam varsa IP40'ın sınırları dikkate alınmalıdır.

HMI panellerde IP40 nasıl değerlendirilir?

Bir HMI operatör panelinin ön ve arka bölümleri farklı IP koruma derecelerine sahip olabilir. Operatörün temas ettiği ön yüz daha yüksek koruma sağlarken pano içinde kalan arka bölüm daha düşük bir IP derecesine sahip olabilir.

Bu nedenle katalogdaki IP değerinin ürünün tamamına mı, yalnız ön yüzüne mi veya belirli bir montaj şekline mi ait olduğu kontrol edilmelidir. Panel kesiti ve conta uygulaması da ön yüz korumasının devamı için önemlidir.

IP40 yoğuşmaya karşı korur mu?

Hayır. IP40'ın ikinci rakamı 0 olduğu gibi, yoğuşma zaten doğrudan dışarıdan su girişinden farklı bir problemdir. Sıcaklık ve nem değişimleri nedeniyle pano içerisinde su buharı yoğunlaşabilir.

Bu nedenle kuru görünen bir tesis alanında bile büyük sıcaklık değişimleri varsa yoğuşma riski ayrıca değerlendirilmelidir. Gerekirse pano ısıtıcısı veya uygun iklimlendirme çözümleri kullanılabilir.

IP40 koruması montajdan sonra değişebilir mi?

Evet. Bir muhafazanın üzerinde IP40 yazması, sonradan yapılan her değişiklikten sonra aynı koruma seviyesinin devam edeceği anlamına gelmez.

Büyük açık kablo girişleri, eksik kapaklar, uygun olmayan havalandırma açıklıkları veya yanlış monte edilen parçalar, 1 mm ve üzerindeki yabancı cisimlere karşı sağlanan korumayı azaltabilir.

Bu nedenle tamamlanmış makine veya panoda tüm açıklıklar ve takılan aksesuarlar birlikte değerlendirilmelidir.

IP40 hangi özellikleri garanti etmez?

IP40; 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere ve tehlikeli bölümlere erişime ilişkin muhafaza korumasını belirtir, ancak su koruması sağlamaz. Ayrıca tek başına ince toza dayanım, UV dayanımı, korozyon dayanımı, kimyasal dayanım, mekanik darbe dayanımı veya çalışma sıcaklığı hakkında bilgi vermez.

Bir IP40 işaretlemesi ayrıca ürünün bütün elektriksel güvenlik şartlarını karşıladığını, patlayıcı ortam için uygun olduğunu veya belirli bir ürün sertifikasına sahip olduğunu göstermez. Bunlar ayrı standartlar ve uygunluk gerekleri kapsamında değerlendirilir.

IP40 seçerken nelere dikkat edilmelidir?

Öncelikle ortamda su veya ince toz bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. IP40'ın esas avantajı, 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere ve tehlikeli bölümlere erişime karşı korumadır.

Ortamda ince proses tozu bulunuyorsa IP50 veya daha yüksek bir toz koruma seviyesi; su sıçraması da bulunuyorsa IP54 veya gerçek su maruziyetine uygun başka bir sınıf değerlendirilmelidir.

Son olarak ürünün tam modeline ait üretici dokümanı, montaj şekli ve kullanım sınırları kontrol edilmelidir. IP40 tek başına genel bir kalite veya dayanıklılık puanı değildir.

IP40 için kısa sonuç

IP40 = 1 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma + suya karşı koruma belirtilmemiş. İnce toza karşı özel koruma sağlamaz ve toz geçirmez değildir. İkinci rakam 0 olduğu için yağmur, su damlaması, sıçrama, su jeti veya daldırma koruması iddia edilemez. IP40 daha çok kuru ve korunaklı iç ortam uygulamalarında değerlendirilmesi gereken bir muhafaza sınıfıdır.

İlgili IP koruma sınıfları

IP koruma sınıfları ve IEC 60529 rehberi | IP30 | IP50 | IP54 | IP55

İlgili otomasyon ekipmanları: Pano malzemeleri | PLC ve aksesuarları | HMI ve operatör panelleri | Hız kontrol cihazları | Güç kaynakları