IP00 koruma sınıfı, bir elektrikli veya elektronik ekipman muhafazasının IEC 60529 kapsamındaki en temel IP işaretlemelerinden biridir. IP00 ayrı bir standart değildir; IEC 60529 içerisinde tanımlanan bir IP koruma derecesidir. İlk rakam katı yabancı cisimlere ve tehlikeli bölümlere erişime karşı korumayı, ikinci rakam ise suya karşı korumayı belirtir.

En basit haliyle… IP00, muhafazanın katı yabancı cisimlere veya tehlikeli bölümlere erişime karşı tanımlanmış bir IP koruması bulunmadığını ve aynı şekilde suya karşı da IP koruması bulunmadığını anlatır. Bu, cihazın mutlaka güvensiz veya kalitesiz olduğu anlamına gelmez; genellikle ekipmanın başka bir pano, makine gövdesi veya koruyucu muhafaza içerisinde kullanılması gerektiğini gösterir.

IP00 kodundaki ilk 0 ne anlama gelir?

IP00'ın ilk rakamı olan 0, IEC 60529 IP sınıflandırması açısından katı yabancı cisimlerin girişine ve tehlikeli bölümlere erişime karşı herhangi bir koruma derecesi bulunmadığını ifade eder.

Bu nedenle IP00 bir cihazda parmak, alet, tel veya başka bir yabancı cismin tehlikeli bölümlere erişiminin muhafaza tarafından engellendiği varsayılamaz. Gerçek ürün tasarımında bazı parçalar fiziksel olarak erişilmez olabilir; ancak IP00 işaretinin kendisi böyle bir koruma beyanı içermez.

Karşılaştırma için IP20, standart deney parmağının tehlikeli bölümlere ulaşmasını ve yaklaşık 12,5 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlerin girişini sınırlandıran bir koruma seviyesidir. IP00'da böyle bir IP koruması yoktur.

IP00 kodundaki ikinci 0 ne anlama gelir?

İkinci rakam olan 0, muhafazanın su girişine karşı herhangi bir IEC 60529 koruma derecesi taşımadığını belirtir.

Dolayısıyla IP00 bir ürün için damlayan su, yağmur, su sıçraması, hortumla yıkama veya suya daldırma dayanımı iddia edilemez. Su koruması gereken bir uygulamada ikinci rakamı 1 veya daha yüksek olan, gerçek maruziyete uygun bir sınıf değerlendirilmelidir.

IP00 = katı yabancı cisim/erişim koruması yok + su koruması yok.

IP00 ile “IP koruması belirtilmemiş” aynı şey midir?

Hayır. IP kodunda 0 ile X aynı anlama gelmez. Sıfır, ilgili karakteristik için koruma bulunmadığını ifade eder. X ise o karakteristik için bir koruma derecesinin kod içerisinde belirtilmediğini gösterir.

Örneğin IP0X işaretinde katı yabancı cisimlere karşı koruma seviyesi 0'dır, fakat su tarafındaki derece bu kodda belirtilmemiştir. IPX0 işaretinde ise su koruması 0'dır, katı cisim tarafı belirtilmemiştir. IP00'da her iki karakteristik de açıkça 0'dır.

IP00 cihaz çıplak veya açık tip cihaz mıdır?

IP00 ekipmanlar uygulamada sıkça açık tip veya ek muhafaza gerektiren ürünlerle ilişkilendirilir. Ancak “IP00” ile “open type” terimleri farklı standart sistemlerinden veya üretici tanımlarından gelebileceği için her durumda birebir aynı terim gibi kullanılmamalıdır.

Özellikle yüksek güçlü bazı hız kontrol cihazları ve VFD'ler IP00 gövdeyle üretilebilir. Bunların pano üreticisi veya makine imalatçısı tarafından uygun bir elektrik muhafazası içerisine yerleştirilmesi beklenir.

Bu nedenle IP00 bir sürücü görmek, ürünün eksik veya düşük kaliteli olduğu anlamına gelmez. Cihazın tasarım amacı, korumanın nihai makine veya pano tarafından sağlanması olabilir.

IP00 ile IP20 arasındaki fark nedir?

IP00 ile IP20 arasındaki en önemli fark, tehlikeli bölümlere erişim ve katı yabancı cisim korumasıdır. Her ikisinin de ikinci rakamı 0 olduğu için su koruması yoktur.

IP00, katı yabancı cisimlere veya erişime karşı IP koruması sağlamaz. IP20 ise parmak erişimine ve yaklaşık 12,5 mm ve üzerindeki katı yabancı cisimlere karşı koruma sağlar.

IP00 = erişim/katı cisim koruması yok + su koruması yok.
IP20 = parmak/12,5 mm sınıfı koruma + su koruması yok.

Bu nedenle pano içinde bakım yapılırken IP00 ve IP20 ekipmanın erişilebilirliği aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

IP00 ile IP21 arasındaki fark nedir?

IP21, IP00'dan hem katı cisim hem de su tarafında daha farklı bir muhafaza korumasına sahiptir.

IP21'in ilk rakamı 2 olduğu için parmak erişimine ve 12,5 mm sınıfındaki katı yabancı cisimlere karşı koruma vardır. İkinci rakam 1 ise düşey damlayan suya karşı korumayı ifade eder.

IP00'da bu iki korumadan hiçbiri tanımlanmamıştır.

IP00 ile IP30 ve IP40 arasındaki fark nedir?

IP30, yaklaşık 2,5 mm sınıfındaki katı yabancı cisimlere ve aletle erişime karşı koruma sağlar. IP40 ise bu sınırı yaklaşık 1 mm sınıfına indirir ve telle erişime karşı daha yüksek koruma sağlar.

IP00'da ise bu tür bir katı cisim veya erişim koruması bulunmaz. IP00, IP30 ve IP40'ın ortak özelliği ikinci rakamlarının 0 olması, yani suya karşı koruma belirtilmemesidir.

IP00 ile IP50 arasındaki fark nedir?

IP50, ilk rakamı 5 olduğu için toza karşı korumalıdır. Sınırlı toz girişi mümkün olsa da ekipmanın güvenli ve tatmin edici çalışmasını bozacak seviyede olmamalıdır.

IP00'da toza veya başka katı yabancı cisimlere karşı böyle bir koruma yoktur. İki sınıfın da ikinci rakamı 0 olduğu için su koruması bulunmaz.

IP00 = katı cisim koruması yok + su koruması yok.
IP50 = toza karşı korumalı + su koruması yok.

IP00 su geçirmez midir?

Hayır. IP00'ın ikinci rakamı 0 olduğu için suya karşı herhangi bir IP koruması bulunmaz.

IP00 bir cihaz için “suya dayanıklı”, “nem geçirmez”, “yağmura dayanıklı” veya “sıçramaya dayanıklı” gibi ifadeler kullanılamaz. Eğer üretici başka bir özel koruma özelliği belirtiyorsa bu ayrıca değerlendirilmelidir; IP00 işareti kendi başına böyle bir koruma sağlamaz.

IP00 toza karşı korumalı mıdır?

Hayır. İlk rakam 0 olduğu için katı yabancı cisim veya toza karşı tanımlanmış bir IP koruması yoktur.

Bu nedenle IP00 bir cihazın doğrudan mermer, çimento, ahşap, metal işleme veya benzeri yoğun tozlu proses ortamına açık olarak yerleştirilmesi, üreticinin özel olarak izin verdiği başka bir muhafaza çözümü bulunmadıkça uygun olmayabilir.

IP00 dış ortamda kullanılabilir mi?

IP00 işaretine dayanarak bir cihazın açık dış ortam kullanımına uygun olduğu söylenemez. Muhafaza katı yabancı cisim veya su girişine karşı herhangi bir IP koruması sağlamaz.

Dış ortam ayrıca yağmurun yanında UV ışınımı, sıcaklık değişimi, yoğuşma, don, korozyon, tuz ve kimyasallar gibi başka etkiler de içerir. IP00 bu koşullara uygunluk hakkında bir iddia taşımaz.

Bir IP00 cihaz dışarıda kullanılacaksa genellikle gerçek dış ortam şartlarına uygun ayrı bir muhafaza veya pano içerisinde korunması gerekir.

Endüstriyel otomasyonda neden IP00 cihaz kullanılır?

İlk bakışta korumasız bir cihazın neden üretildiği sorulabilir. Endüstride bazı ekipmanlar zaten nihai olarak bir elektrik panosu veya makine kabini içerisine yerleştirileceği için ayrı bir kapalı dış gövdeye ihtiyaç duymaz.

Bu yaklaşım özellikle yüksek güçlü sürücülerde, güç elektroniği modüllerinde ve bazı büyük kontrol sistemlerinde soğutma, servis erişimi, boyut ve maliyet açısından avantaj sağlayabilir.

Nihai koruma daha sonra sistem tasarımcısının seçtiği elektrik panosu ve pano bileşenleri tarafından sağlanır.

IP00 hız kontrol cihazı ne anlama gelir?

Özellikle yüksek güçlerde bazı VFD ve motor sürücüleri IP00 seçeneğiyle sunulabilir. Bu cihazlarda güç yarı iletkenleri, bara veya diğer elektriksel bölümlere erişim açısından nihai koruma, üreticinin öngördüğü pano tasarımıyla sağlanır.

IP00 sürücünün doğrudan fabrika zeminine açık şekilde monte edilmesi ile uygun tasarlanmış kilitli bir elektrik panosu içerisine monte edilmesi aynı şey değildir. Kullanım kılavuzundaki montaj ve güvenlik şartları mutlaka uygulanmalıdır.

OtomasyonAVM'deki bazı eski VFD dokümanlarında da yüksek güçlü gövde seçeneklerinin IP00 olarak sunulduğu görülür; bu sınıf endüstriyel sürücüler açısından yalnız teorik bir kod değildir.

IP00 cihaz pano içine konulmalı mıdır?

Birçok IP00 endüstriyel ürün için cevap evettir; ancak gerekli muhafazanın özellikleri ürün üreticisinin talimatlarına ve uygulamanın risklerine göre belirlenmelidir.

Pano seçilirken yalnız dış ortam koruması değil; elektriksel erişim, havalandırma, ısı kaybı, kısa devre koşulları, kablo düzeni, bakım erişimi ve yangın riski gibi mühendislik konuları da değerlendirilmelidir.

Örneğin bir IP00 VFD'nin yüksek IP dereceli küçük ve tamamen kapalı bir kutuya yerleştirilmesi, yeterli ısı hesabı yapılmamışsa ciddi aşırı sıcaklık problemi oluşturabilir.

IP00 ve pano soğutması

IP00 ekipmanlar özellikle güç elektroniğinde yüksek ısı kayıplarına sahip olabilir. Bu nedenle muhafaza tasarımında yalnız yabancı cisim ve su koruması değil, ısı transferi ve hava dolaşımı da önemlidir.

Bir VFD veya güç modülü pano içerisine konulduğunda cihazın kayıp gücü, ortam sıcaklığı, izin verilen pano içi sıcaklık, hava debisi ve gerekli montaj boşlukları hesaplanmalıdır.

Fan, filtre veya klima kullanılacaksa bunların da tamamlanmış panonun IP derecesine etkisi dikkate alınmalıdır.

IP00 cihazlara bakım sırasında dokunmak güvenli midir?

IP00 işareti dokunma güvenliği sağlamaz. İlk rakam 0 olduğu için tehlikeli bölümlere erişime karşı IEC 60529 kapsamında tanımlanmış bir muhafaza koruması bulunmaz.

Bu nedenle özellikle enerji altında bulunan IP00 güç elektroniği cihazlarında çalışma, uygun elektriksel güvenlik prosedürleri uygulanmadan yapılmamalıdır. Enerjinin kesilmesi de her zaman cihazın anında güvenli olduğu anlamına gelmez; VFD ve güç elektroniği ekipmanlarında DC bara kondansatörlerinde bir süre tehlikeli gerilim kalabilir.

Üreticinin enerji kesildikten sonra belirtilen bekleme süresi, gerilim kontrolü ve bakım prosedürleri esas alınmalıdır.

IP00 elektrik çarpmasına karşı korumasız mı demektir?

IP00, muhafaza açısından tehlikeli bölümlere erişime karşı bir IP koruma derecesi bulunmadığını ifade eder. Ancak bu kod tek başına ürünün bütün elektriksel güvenlik tasarımını açıklamaz.

Cihazın yalıtımı, koruyucu topraklaması, montaj şekli, bariyerleri, pano kapısı, kilit sistemi ve diğer güvenlik önlemleri ayrı standart ve tasarım gerekleri kapsamında olabilir.

IP00 = “ürün mutlaka elektriksel olarak güvensizdir” sonucu çıkarılmamalıdır; doğru ifade, muhafazanın IP kodu açısından erişim koruması sağlamadığıdır.

IP00 ve PLC sistemleri

Tipik modüler PLC ve aksesuarlarında IP20 gibi parmak erişimini sınırlayan korumalar daha yaygın olsa da açık güç modülleri, özel kontrol kartları veya makine içerisine gömülü elektronikler daha farklı muhafaza yapıları kullanabilir.

Bu tür ekipmanlarda dışarıdan sağlanan makine veya pano muhafazası, kullanıcı ve bakım personelini tehlikeli parçalardan ayıran temel koruma unsuru haline gelebilir.

IP00 ve güç kaynakları

Bazı açık tip güç kaynakları kendi üzerlerinde tam bir çevresel muhafaza taşımayabilir ve nihai ürün veya pano içerisine entegrasyon için tasarlanabilir.

Böyle bir cihaz seçilirken yalnız güç ve gerilim değerleri değil; tehlikeli parçalara erişim, hava aralıkları, soğutma ve nihai sistemin muhafaza koruması da değerlendirilmelidir.

IP00 yoğuşmaya karşı korur mu?

Hayır. IP00 suya karşı hiçbir koruma derecesi belirtmediği gibi, yoğuşmaya karşı da bir koruma beyanı taşımaz.

Yoğuşma, hava sıcaklığı ve bağıl nem değiştikçe cihaz veya pano içerisinde oluşabilir. IP00 elektroniklerin bulunduğu pano tasarlanırken üreticinin izin verdiği nem koşulları ve yoğuşmasız çalışma gereksinimi ayrıca incelenmelidir.

IP00 daha düşük kaliteli ürün anlamına gelir mi?

Hayır. IP derecesi bir kalite puanı değildir. Aynı üretici çok yüksek güçlü profesyonel bir sürücüyü IP00, daha küçük bir modeli IP20 veya saha tipi modeli IP54 olarak üretebilir.

Fark, ürünün nerede ve nasıl monte edilmek üzere tasarlandığıyla ilgilidir. IP00 bir ürün doğru mühendislik yapılmış pano içerisinde son derece uygun olabilir; aynı ürün açık sahaya korumasız bırakıldığında ise yanlış uygulanmış olur.

Daha yüksek IP değeri her zaman daha iyi midir?

Hayır. Uygun IP sınıfı, gerçek çalışma ortamı ve montaj biçimine göre seçilir.

IP00 cihazın avantajlarından biri pano tasarımcısına soğutma ve yerleşim konusunda daha fazla esneklik sağlayabilmesidir. Buna karşılık kullanıcı erişimi ve çevresel koruma nihai sistem tasarımında çözülmelidir.

Doğru soru “en yüksek IP hangisi?” değil, “bu ekipman hangi muhafaza içinde ve hangi çevrede çalışacak?” olmalıdır.

IP00 hangi özellikleri garanti etmez?

IP00; katı yabancı cisimlere, tehlikeli bölümlere erişime veya suya karşı herhangi bir IP koruması belirtmez. Ayrıca çalışma sıcaklığı, bağıl nem, yoğuşma, UV, korozyon, kimyasal dayanım, mekanik darbe veya elektromanyetik uyumluluk hakkında bilgi vermez.

IP00 işaretlemesi ürünün bütün elektrik güvenliği gereklerini karşılayıp karşılamadığını, patlayıcı ortamda kullanılabilirliğini veya belirli bir sertifikaya sahip olup olmadığını da tek başına göstermez. Bunlar ilgili endüstriyel standartlar ve ürün şartları kapsamında ayrıca değerlendirilir.

IP00 ürün seçerken nelere dikkat edilmelidir?

Öncelikle cihazın doğrudan erişilebilir mi yoksa kilitli ve koruyucu bir pano içerisinde mı çalışacağı belirlenmelidir. IP00 ekipmanda kullanıcı ve bakım personelinin tehlikeli bölümlere erişimi nihai sistem tarafından engellenmelidir.

İkinci olarak ortamda toz, metal talaşı, nem, sıvı veya yoğuşma bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Gerekli çevresel koruma dış muhafaza tarafından sağlanmalıdır.

Son olarak cihazın üretici dokümanındaki montaj boşlukları, soğutma gereksinimleri, ortam sıcaklığı, bekleme süreleri ve elektrik güvenliği talimatları uygulanmalıdır. IP00 ürünler özellikle nihai pano ve sistem tasarımının doğru yapılmasını gerektirir.

IP00 için kısa sonuç

IP00 = katı yabancı cisimlere veya tehlikeli bölümlere erişime karşı tanımlı IP koruması yok + suya karşı IP koruması yok. Bu, cihazın kalitesiz olduğu anlamına gelmez; çoğu IP00 endüstriyel ürünün uygun elektrik panosu veya makine muhafazası içerisinde kullanılması amaçlanır. Özellikle yüksek güçlü VFD ve güç elektroniği uygulamalarında IP00 gerçek ve yaygın bir tasarım seçeneği olabilir.

İlgili IP koruma sınıfları

IP koruma sınıfları ve IEC 60529 rehberi | IP20 | IP21 | IP30 | IP40 | IP50

İlgili standartlar: Endüstriyel standartlar | IEC standartları

İlgili otomasyon ekipmanları: Hız kontrol cihazları ve VFD'ler | Pano malzemeleri | PLC ve aksesuarları | Güç kaynakları