MRAM nedir ve avantajları nelerdir?

Veriyi manyetik yönde saklayan kalıcı bellek

MRAM, açılımıyla Magnetoresistive Random Access Memory, veriyi hücre içindeki manyetik yönelimle saklayan ve elektrik kesildiğinde koruyan bir bellek teknolojisidir. Yeniden yazılabilir; veriyi tutmak için yedek pil gerektirmez. Bu nedenle NVRAM, yani kalıcı RAM çözümleri arasında değerlendirilir.

Adındaki RAM, belleğin yalnız enerji varken veri sakladığı anlamına gelmez. Rastgele erişim, seçilen adresteki veriye ulaşılabilmesini anlatır. Yaygın RAM türleri enerjisiz kaldığında içeriğini kaybederken MRAM, tamamlanmış yazmaları koruyabilir.

Bir hücrede 0 ve 1 nasıl oluşur?

Yaygın MRAM hücrelerinde manyetik tünel birleşimi (MTJ) bulunur. Bu yapı, aralarında çok ince bir yalıtkan tabaka bulunan iki manyetik katmandan oluşur. Katmanlardan biri referanstır; diğerinin yönü veri yazılırken değiştirilebilir.

İki katmanın manyetik yönü paralel olduğunda direnç düşük, zıt olduğunda direnç yüksek olur. Okuma devresi bu farkı algılayıp bit değerini belirler. Basitçe, belleğin “işareti” bir elektrik yükü yerine manyetik katmanların birbirine göre yönüdür. Hangi durumun 0 veya 1 olarak adlandırıldığı devrenin kodlamasına bağlıdır.

Toggle MRAM, hücreyi yazma hatlarının oluşturduğu manyetik alanlarla değiştirir. STT-MRAM ise uygun yönlü, spin kutuplanmış akımın etkisiyle değiştirilebilir katmanı yönlendirir. Aynı MRAM ailesinde olsalar da yazma yöntemi ve ürün özellikleri aynı değildir.

Başlıca avantajları

Kalıcı ve hızlı yazma: MRAM, uygun ürünlerde SRAM benzeri erişimi kalıcılıkla birleştirir. Flash bellekteki gibi bir silme bloğunu önce temizleme zorunluluğu bulunmadan veri güncellenebilir. Bu özellik, küçük fakat sık değişen kayıtların yazılımını sadeleştirebilir.

Yüksek yazma dayanıklılığı: Sayaç, olay kaydı ve çalışma durumu sürekli güncellenebilir. Ancak “bütün MRAM'lar sonsuz kez yazılır” şeklinde bir genelleme yapılmaz. Üreticinin dayanıklılık ve güvenilirlik değerleri, teknolojiye ve parça koduna göre okunmalıdır.

Veriyi tutarken pil ve yenileme gerektirmemesi: MRAM, DRAM gibi periyodik veri yenilemesine ihtiyaç duymaz. Bu, enerji tüketimini ve yedekleme düzenini sadeleştirebilir; fakat okuma, yazma ve arayüz devreleri enerji tüketir. Her kullanımda en düşük güçlü bellek olduğu söylenemez.

Kaldığı durumu saklayabilmesi: Kontrol cihazı, son geçerli kaydı kullanarak yeniden başlayabilir. Bunun için tüm çalışma durumu otomatik olarak belleğe aktarılmaz; saklanacak verinin yazılım tarafından yazılmış olması gerekir.

Diğer belleklerden ayrıldığı nokta

Bellek Veri nasıl tutulur? Pratik ayrım
SRAM / DRAM Normal çalışma için besleme gerekir. Hızlı çalışma belleğidir; kalıcılık için ek çözüm gerekir.
Flash / EEPROM Elektriksel yük durumuyla kalıcı veri tutulur. Silme/yazma düzeni ve çevrim sınırları ürüne bağlıdır.
FRAM Ferroelektrik kutuplanma kullanılır. Sık yazılan kalıcı kayıtlar için bir başka seçenektir.
MRAM Manyetik yönelim kullanılır. Silme gerektirmeyen güncellemeler ve yüksek dayanıklılık sunabilir.

FRAM ile MRAM aynı teknoloji değildir. Biri ferroelektrik, diğeri manyetik hücre kullanır. Seçim yalnız isim üzerinden yapılmaz; kapasite, erişim hızı, besleme, arayüz, maliyet ve çalışma sıcaklığı birlikte değerlendirilir. Büyük dosyalar için NAND Flash hâlâ daha uygun bir kapasite/maliyet dengesi sunabilir.

Otomasyonda nerede iş görür?

Bir PLC çevre biriminde üretim sayacı, motorun çalışma süresi veya son hata kaydı saklanabilir. Endüstriyel IoT cihazında ise bağlantı kesikken tutulan küçük bir veri kuyruğu için düşünülebilir. Bunlar bellek uygulamalarına örnektir; her PLC'nin MRAM kullandığı anlamına gelmez.

Örneğin saniyede 10 kayıt güncellemesi, 365 günlük yılda 315.360.000 güncelleme eder. Bu hesap, bellek seçerken yalnız kapasiteye bakmanın neden yetmediğini gösterir. Gerçek hücre yükü; kayıt boyuna, adres dağılımına ve yazma birimine bağlıdır.

Somut bir ürün örneği olan Everspin MR25H40, 4 Mbit, yani 512 KiB kapasite ve 40 MHz SPI arayüz sunar. Üretici bu ürün için sınırsız yazma dayanıklılığı ve 20 yıllık veri saklama belirtir. Bunlar ürünün belirtilen koşullarıyla birlikte değerlendirilir; bütün MRAM'ların ortak değeri değildir. Ayrıca 40 MHz, 40 MB/s veri aktarımı demek değildir; seri aktarımda komut ve adres de zaman alır.

Elektrik kesilmesi ve manyetik alan

Kalıcı bellek, yarım kalmış kaydı tamamlamaz. Örneğin 16 baytlık kaydın bir kısmı yazılırken enerji kesilirse, uygulama eski ve yeni verinin karıştığı bir kayıtla karşılaşabilir. Veri kaybını ve tutarsızlığı azaltmak için iki ayrı kayıt alanı, sıra numarası ve CRC gibi hata denetimleri kullanılabilir. Yeni kayıt doğrulanmadan son geçerli kayıt geçersiz kılınmaz; kesinti anındaki davranış ayrıca sınanır.

Manyetik depolama, her büyüklükte dış manyetik alana bağışıklık demek değildir. Motor veya mıknatıs yakınında tasarım yapılırken seçilen parçanın alan sınırları kontrol edilir. Besleme geçişleri ve açılış bekleme süresi de veri sayfasına uymalıdır.

Teknik kaynaklar: Everspin — Toggle MRAM hücresi · Everspin — STT-MRAM çalışma ilkesi · Everspin — MR20H40 / MR25H40 veri sayfası · Everspin — MR25H40 özellikleri · Everspin — Kod ve veri belleği uygulaması