IEC 61851

İletken şarjda güvenlik, kontrol ve uyumluluğun çerçevesi
IEC 61851, elektrikli araç şarj sistemlerinde enerjinin kablo ve elektriksel temas üzerinden aktarıldığı iletken şarjın gerekliliklerini ele alan bir standartlar serisidir. Yalnızca fişin şeklini tanımlamaz; şarj ekipmanının çalışma koşullarını, araçla bağlantısını, kontrol işlevlerini ve elektriksel güvenliğini de kapsar. Şarj standartları değerlendirilirken cihazın hangi bölüme, hangi baskıya ve hangi kullanım koşullarına göre incelendiği belirtilmelidir.
Editörün notu: Şarj modu, konnektör tipi ve güç değeri farklı bilgilerdir. “Mode 3”, “Type 2” ve “22 kW” aynı özelliğin üç adı değildir. Ayrıca kablosuz şarjın temel IEC ailesi IEC 61980'dir; IEC 61851-25 kablosuz şarj bölümü değildir. Bir üründeki “IEC 61851 uyumlu” ifadesi, bütün araçlarla ve bütün haberleşme seçenekleriyle uyumluluğu tek başına kanıtlamaz.
Temel bölümler hangi işi kapsar?
IEC 61851-1:2017: Genel gereklilikleri, şarj modlarını ve kontrol çerçevesini kapsar. IEC kaydındaki metne 2023 düzeltmesi işlenmiştir. IEC 61851-22:2001 geri çekilmiştir; eski AC şarj istasyonu gereklilikleri Bölüm 1'e taşınmıştır. Bu nedenle eski Bölüm 22'yi güncel ve bağımsız AC istasyonu standardı gibi sunmak doğru değildir.
IEC 61851-21-1:2017: Araç üzerindeki şarj sisteminin, şebekeye bağlı durumdaki elektromanyetik uyumluluk gereklilikleriyle ilgilidir. IEC 61851-21-2:2018 ise araç dışındaki şarj ekipmanının EMC gerekliliklerini ele alır. Bu iki bölüm, eski IEC 61851-21:2001'in yerini almıştır. Araç üzerindeki dönüştürücü ile sahadaki istasyon aynı EMC test kapsamına gelişigüzel yerleştirilmez.
IEC 61851-23:2023: DC elektrikli araç besleme ekipmanını, güvenlik ve enerji aktarımı gereklilikleriyle ele alır. IEC 61851-24:2023, DC enerji aktarımının kontrolünde araç ile ekipman arasındaki dijital haberleşmeyi kapsar. Böylece güç devresinin gereklilikleriyle iletişim gereklilikleri ayrı fakat birlikte çalışan katmanlar olarak değerlendirilir.
IEC 61851-25:2020: Korumanın elektriksel ayırmaya dayandığı, çıkışı en fazla 120 V DC ve 100 A DC olan belirli DC besleme ekipmanını kapsar. IEC TS 61851-3-1:2023 ise elektrik çarpmasına karşı korumanın çift veya güçlendirilmiş yalıtıma dayandığı, çıkışı 120 V DC'ye kadar olan ekipman için teknik şartnamedir. İki belgenin koruma yaklaşımı aynı değildir; “Bölüm 3 bütün DC şarjı anlatır” şeklinde bir genelleme yapılamaz.
IEC 61851-23-1:2026, otomatik bağlantı cihazı kullanılan belirli DC şarj sistemlerini; IEC 61851-23-3:2026 ise megawatt şarj sistemlerini (MCS) ele alır. Yüksek güçlü şarj, yalnızca kablonun kalınlaştırılması değildir; bağlantı, sıcaklık yönetimi, güç elektroniği ve haberleşme birlikte tasarlanır. Bunlar, yaygın temel bölümlere ek özel uygulama örnekleridir.
Mode 1, Mode 2, Mode 3 ve Mode 4
Mode 1: Araç, standart bir priz üzerinden AC kaynağa bağlanır; araçla şarj noktası arasında özel kontrol pilotu bulunmaz. Kullanılabilirliği yerel kurallara bağlıdır; sıradan bir prizin uzun süreli şarj için uygun olduğu varsayılmaz.
Mode 2: AC besleme, kablo üzerindeki IC-CPD kontrol ve koruma cihazıyla kullanılır. IC-CPD için IEC 62752 de önemlidir. Evde araç şarjında kullanılan taşınabilir ekipman bu yapıda olabilir; kablo üzerindeki kutu tesisatın bütün eksiklerini gidermez.
Mode 3: AC şarj, özel şarj ekipmanı ve araçla kontrol işlevi üzerinden yürütülür. Sabit wallbox ve birçok AC şarj noktası bu sınıftadır.
Mode 4: Araç dışındaki ekipman DC sağlar; enerji aktarımı araç ile ekipmanın koordineli kontrolü altında gerçekleşir. AC ve DC şarj arasındaki fark, yalnızca hız değil, güç dönüşümünün nerede yapıldığıdır.
Kontrol pilotu, kablo bilgisi ve gerçek şarj gücü
CP (Control Pilot), bağlantı ve şarj durumlarının değerlendirilmesinde kullanılan kontrol arayüzüdür. Temel AC uygulamasında PWM işaretiyle kullanılabilir akım bilgisi iletilebilir. Type 2 düzenlerinde PP (Proximity Pilot) devresi, kablonun akım kapasitesinin kodlanması gibi işlevlerde kullanılır. CP/PP işlevleri, yüksek seviyeli dijital haberleşmenin tamamı değildir. Kontrol sistemi gerekli durumları doğrulamadan güç kontaktörünün kapatılması güvenli bir şarj sırası oluşturmaz.
Örneğin istasyon 22 kW AC sunabiliyor, aracın yerleşik şarj cihazı 11 kW ile sınırlıysa araç 22 kW çekmez. Besleme, kablo, araç ve anlık kontrol sınırlarından uygun olanı belirleyici olur. DC şarjda da batarya doluluğu, sıcaklık ve araç talebi gücü değiştirir. kW ile kWh ayrımı burada önemlidir: biri güç, diğeri aktarılan enerjidir.
Konnektör ve haberleşme standartlarıyla ilişkisi
IEC 62196, fişler, prizler, araç konnektörleri ve girişleri gibi bağlantı aksesuarlarıyla ilgilidir. ISO 15118 ise araç ile şarj ekipmanı arasındaki yüksek seviyeli haberleşme ailesidir. Fiziksel bağlantının oturması, yazılım ve şarj profilinin de uyduğu anlamına gelmez. CCS, CHAdeMO ve SAE J1772 kapsamında karşılaşılan arayüzler, hedef pazar ve araç desteğiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Kablosuz güç aktarımı, IEC 61980 serisinde ele alınır. İletken şarjdaki kablo ve temas düzenini kaldırmak, güvenlik gerekliliklerini kaldırmaz; hizalama, haberleşme, verim ve EMC gibi konular ayrı değerlendirilir.
Elektriksel koruma ve tesisat birlikte değerlendirilir
Koruyucu topraklama, aşırı akım koruması ve kaçak akım koruması farklı görevlerdir. AC şarj noktasında DC artık akımın koruma cihazına etkisi de dikkate alınır. Uygulamaya göre Tip B RCD veya uygun Tip A RCD ile 6 mA DC algılama ve ayırma düzeni gibi çözümler değerlendirilir. Dahili DC algılama bulunması, bütün dış korumaların gereksiz olduğu anlamına gelmez; üretici kılavuzu ve tesisat kuralları belirleyicidir.
Sabit kurulumda IEC 60364-7-722 gibi ilgili tesisat gerekleri de dikkate alınır. Kablonun akım taşıma kapasitesi, gerilim düşümü, pano kapasitesi, aşırı gerilim koruması ve ortam koşulları birlikte incelenir. Dış ortamda IP koruma derecesi ayrıca önemlidir. Uzatma kablosuyla şarj, sırf fişler birbirine uyuyor diye uygun kabul edilmez.
Çift yönlü şarj ve güneş enerjisi bağlantısı
V2G şebekeye, V2H eve enerji aktarımıyla ilişkilidir; her şarj cihazında bulunan özellikler değildir. ISO 15118-20 çift yönlü aktarım için iletişim işlevleri içerir; IEC 61851-23:2023'teki çift yönlü aktarım kapsamı ise sistemlere göre sınırlıdır. Haberleşme desteği, uygun güç donanımının ve şebeke bağlantı koşullarının yerine geçmez. Güneş enerjisiyle araç şarjı da tek yönlü yük yönetimiyle yapılabilir; güneşten şarj edebilmek V2G desteği olduğunu göstermez.
Ürün seçerken hangi belgeleri istemelisiniz?
Tek bir standart logosuyla yetinmeyin. Uygulanan bölüm ve baskıyı, AC/DC çalışma aralığını, mod ve konnektör bilgisini, koruma düzenini, montaj şartlarını ve ilgili test raporlarının kapsamını inceleyin. Bir bileşenin uygunluğu, bitmiş istasyonun tamamının uygunluğu değildir. Projede toplam güç ve yük yönetimi, araç uyumluluğu ve devreye alma doğrulaması birlikte ele alınmalıdır. Kullanım ayrıntıları için elektrikli araç şarj soruları bölümüne de bakılabilir.
Buradaki bölüm özeti, 17 Ekim 2026 tarihinde incelenen yayın kayıtlarına dayanır. Şartname ve uygunluk değerlendirmesinde ilgili belgenin geçerli baskısı, değişiklikleri ve hedef ülkedeki uygulanabilir gerekler ayrıca kontrol edilir.
İlgili konular
Şarj ailesinden IEC 62196 bağlantı standardı, ISO 15118 haberleşmesi, CCS konnektörler, CHAdeMO ve elektrikli araç şarj SSS konuları birlikte okunabilir.
Diğer ilgili kategorilerde kaçak akım koruma cihazları, topraklama, kontaktörler, kablo akım taşıma kapasitesi ve IP koruma dereceleri kurulumun farklı parçalarını açıklar.
Elektrikli araçlar ve şarj sistemleri, şarj standartları ve AC/DC şarj karşılaştırması.
Teknik kaynaklar
IEC 61851-1:2017 ve 2023 düzeltmesi; IEC 61851-22: geri çekilme kaydı; IEC 61851-21-1:2017; IEC 61851-21-2:2018
IEC 61851-23:2023; IEC 61851-24:2023; IEC 61851-25:2020
IEC TS 61851-3-1:2023; IEC 61851-23-1:2026; IEC 61851-23-3:2026
IEC 61980-1:2020: kablosuz şarj; IEC 62196-1:2025: bağlantı aksesuarları
ISO 15118-20:2022: yüksek seviyeli ve çift yönlü haberleşme
Phoenix Contact: AC/DC şarj ve şarj modlarının temelleri