IEC 60674

IEC 60674

Yalıtım filminde malzeme seçimi ve ölçülebilir özellikler

Merhaba dostlar. IEC 60674, elektrik amaçlı plastik filmler için genel gereksinimleri, deney yöntemlerini ve malzemeye özgü özellikleri bir araya getiren standart serisidir. Bir kondansatörün dielektrik filmiyle sargılar arasında kullanılan yalıtım filmi aynı amaçla seçilmez. Doğru soru, yalnızca “plastik yalıtkan mı?” değil, hangi film türünün hangi koşullarda gereken performansı sağladığıdır.

Editörün notu: Film malzemesinin standarda uygun olması, tamamlanmış kondansatörün, motorun veya cihazın bütün güvenlik şartlarını karşıladığını göstermez. Ayrıca laboratuvarda ölçülen delinme gerilimi, sürekli çalışma gerilimi değildir. Film kalınlığı, elektrot düzeni, sıcaklık, nem ve uygulamanın yalıtım yapısı birlikte değerlendirilir.

Serinin bölümleri nasıl okunur?

IEC 60674-1:1980; tanımlar, genel kalite, rulolar, ek yerleri, göbekler, boyutlar, ambalaj ve etiketleme konularını ele alır. Eski yayın tarihi tek başına belgenin geçersiz olduğunu göstermez; ilgili baskı ve durumu kontrol edilir. IEC 60674-2:2016+A1:2019 ise deney yöntemlerini verir; DC elektriksel dayanım yönteminin IEC 60243-2 ile ilişkisini de açıklar.

60674-3 serisinin föyleri belirli malzemeleri tanımlar. IEC 60674-3-1:2026, kondansatörlerde dielektrik olarak kullanılan çift eksenli yönlendirilmiş polipropilen, PP filmler içindir. 1 Ekim 2026'da yayımlanan bu baskıda kalınlık aralıkları genişletilmiştir. IEC 60674-3-2:2019 ise elektriksel yalıtımda kullanılan dengeli çift eksenli yönlendirilmiş PET filmleri kapsar. Siparişte yalnız “IEC 60674” yerine ilgili bölüm, film türü, kalınlık ve baskı belirtilmelidir.

PP, PET ve diğer filmler birbirinin doğrudan karşılığı değildir

Film kondansatörlerde kullanılan PP ile genel yalıtım amaçlı PET, yalnız görünüş veya mikron değeri üzerinden eşdeğer sayılamaz. Aynı polimer ailesinde bile ısıya, hidrolize, yüzey işlemine veya mekanik işleme göre farklı ürün türleri bulunur. Toray'ın PET ailesindeki ısı ve hidroliz dayanımı geliştirilmiş ürünler bu ayrımı gösterir.

Poliimid, PI gibi başka film aileleri de endüstride kullanılır. Qnity'nin ürünleri arasında elektriksel yalıtım, esnek devre, korona dayanımı ve ısıl yönetim için farklı poliimid türleri vardır. Bu nedenle polimerin adı tek başına yeterli teknik şartname değildir. Çıplak film, yapışkan kaplı bant ve metalize film de aynı yapı olarak değerlendirilmemelidir.

Kalınlık, mekanik yön ve yüzey kalitesi

Nominal kalınlık ve tolerans, hem elektrik alanını hem üretimdeki davranışı etkiler. Çekme ve uzama değerleri karşılaştırılırken makine yönü ile enine yön ayrılmalıdır. Yönlendirilmiş film, iki doğrultuda aynı davranışı vermeyebilir. Kırışıklık, kat izi, keskin kenar, yabancı parçacık ve lokal incelme de toplam kalınlık uygun görünürken zayıf nokta oluşturabilir.

Bir transformatörde sargı arası film seçilirken sarım gerilimi, kenar geometrisi ve montaj sırasında oluşabilecek hasar değerlendirilir. Motorlarda ise tek malzemenin özelliğiyle yalıtım sisteminin bütün olarak değerlendirilmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Dielektrik dayanımı, yalıtım direnci ve permitivite

Dielektrik dayanımı, belirli deney koşullarında delinmeyle ilişkili elektrik alanıdır; çoğunlukla kV/mm gibi birimlerle verilir. Yalıtım direnci veya özdirenç ise akımın malzeme içinden ya da yüzeyinden ne kadar kolay sızabildiğiyle ilgilidir. Bunlar aynı ölçüm değildir; direnç değerinin yüksek olması tek başına bütün gerilim zorlanmalarına dayanılacağını kanıtlamaz.

Bağıl permitivite elektrik alan altında kutuplanmayı, dielektrik kayıp faktörü, tan δ ise kayıpları tanımlamada kullanılır. Değerler karşılaştırılırken frekans, sıcaklık, nem ve deney koşulları aynı olmalıdır. NASA'nın polimer film araştırması da dielektrik özelliklerin sıcaklık ve frekansla değişebildiğini gösterir; tek bir katalog değeri bütün koşulları temsil etmez.

Basit hesap: mikron bilgisi neden önemlidir?

Yaklaşık düzgün elektrik alanında E = V / t kullanılır. Örneğin 25 µm = 0,025 mm kalınlığındaki film üzerinde 1000 V varsa ortalama alan 40 kV/mm olur. Bu bir alan hesabıdır; güvenli çalışma gerilimi onayı değildir. Elektrot kenarlarındaki yoğunlaşma, boşluklar, yaşlanma ve üretim toleransları ayrıca değerlendirilir. Aynı nedenle bir kondansatörün anma gerilimi yalnız film kalınlığından türetilemez.

Isıl dayanım ile ısı iletkenliğini ayırın

Isıl dayanım, malzemenin sıcaklık ve süre altında özelliklerini korumasıyla; ısı iletkenliği ise ısıyı ne kadar kolay taşıdığıyla ilgilidir. Birinin yüksek olması diğerinin de yüksek olduğunu göstermez. Isıl büzülme, boyutsal kararlılık, nemle birlikte yaşlanma ve kullanılacak kimyasallarla uyum uygulamaya göre sorgulanır. Her film için aynı sıcaklık, kimyasal direnç veya ısı iletkenliği değeri verilemez.

Deney raporunda hangi bilgiler aranmalı?

Elektriksel ölçüm ve testlerde sonuç kadar yöntem de önemlidir. Raporda film türü, numune kalınlığı, şartlandırma, sıcaklık ve nem, elektrot düzeni, AC/DC seçimi ve gerilim uygulama koşulları bulunmalıdır. Mekanik özelliklerde yön bilgisi, sonuçlarda ise kullanılan istatistiksel ifade ve numune sayısı aranır. Ortalama değeri, en düşük değerle veya garanti edilmiş sınırla aynı kabul etmeyin.

Elektriksel dayanım test cihazının güvenli olması ile testin doğru malzeme yöntemine göre yapılması ayrı konulardır. IEC 61010-1 gibi cihaz güvenliği gereksinimleri film için kabul sınırı belirlemez. Satın almada rulo genişliği, ek yerleri, parti izlenebilirliği, ambalaj ve saklama koşulları da açıkça yazılmalıdır.