Ferroelektrik RAM (FRAM) nedir?

Sık değişen veriyi enerji kesilse de saklamak

FRAM, bilgiyi ferroelektrik malzemenin kutuplanma durumunda saklayan, elektrik kesildiğinde verisini koruyan bir bellektir. Açılımı Ferroelectric Random Access Memory olan bu teknoloji, FeRAM ve F-RAM adlarıyla da kullanılır. RAM gibi adreslenebilir; ancak klasik çalışma belleğinden farklı olarak veriyi tutmak için sürekli besleme veya yedek pil istemez. Bu nedenle kalıcı bellekler (NVRAM) arasında değerlendirilir.

Asıl avantajı, küçük miktardaki veriyi sık ve hızlı değiştirebilmesidir. Makinenin üretim sayacı, çalışma süresi veya son olay kaydı sürekli güncelleniyorsa, EEPROM ve Flash yerine FRAM kullanmak yazma beklemelerini ve bellek aşınmasına ilişkin yükü azaltabilir.

Bir hücrede 0 ve 1 nasıl tutulur?

Ferroelektrik malzeme, uygulanan elektrik alanıyla iki farklı kutuplanma durumuna getirilebilir. Bu durumlar 0 ve 1 olarak yorumlanır. Alan kaldırıldıktan sonra kalan kutuplanma, bilginin korunmasını sağlar. Yaygın geleneksel FRAM hücrelerinde PZT adı verilen ferroelektrik bir film kullanılır.

Buradaki “ferro” sözcüğü, verinin mıknatısla yazıldığını anlatmaz. MRAM manyetik özelliklerden yararlanırken FRAM elektriksel kutuplanmaya dayanır. DRAM ve SRAM ise normal çalışma biçimlerinde besleme kesildiğinde verilerini kaybeder.

Geleneksel kapasitör temelli FRAM'da okuma, hücrenin durumunu değiştirebilir; devre bilgiyi algıladıktan sonra hücreyi otomatik olarak eski durumuna geri yazar. Kullanıcının her okumadan sonra ayrı bir yazma komutu vermesi gerekmez. Bu işlem, DRAM'ın veriyi korumak için yaptığı periyodik yenilemeyle aynı şey değildir.

Bellekler arasındaki pratik fark

Bellek Enerji kesilince Yazma davranışı
FRAM Veriyi korur. Önce blok silme gerekmez; çok sık güncellemeye uygundur.
SRAM / DRAM Yedekleme yoksa veri kaybolur. Çalışma belleği olarak hızlı erişim sağlar.
EEPROM Veriyi korur. İç yazma süresi ve sınırlı yeniden yazma ömrü hesaba katılır.
NOR / NAND Flash Veriyi korur. Genellikle blok/ sektör silme ve programlama düzeni vardır.

Hızlı hücre, sınırsız veri aktarımı demek değildir. Harici FRAM'ın toplam hızı I²C, SPI veya QSPI bağlantısına, komutlara ve işlemciye bağlıdır. Kapasite ve hız dengesi değerlendirilirken hücre yazma süresi ile bütün kaydın aktarım süresi birbirinden ayrılmalıdır.

PLC sayacında neden anlamlıdır?

Bir PLC uygulamasında üretim sayacının saniyede 10 kez kalıcı belleğe yazıldığını düşünelim. Kesintisiz çalışan sistem yılda 315.360.000 güncelleme yapar. Bu, FRAM'ın neden sık yazılan kayıtlarda tercih edildiğini gösterir; cihazın ömür garantisi anlamına gelmez.

Örneğin Infineon FM25640B veri sayfasında 1014 okuma/yazma çevrimi belirtilir. Bu sayı bütün FRAM'lara uygulanamaz. Hücrelerin satırlar halinde erişilmesi ve okuma sonrası geri yazma, dayanıklılık hesabında dikkate alınmalıdır; yalnız yazılımın yazma komutlarını saymak yeterli olmayabilir.

FRAM; sayaç, kalibrasyon bilgisi, hata geçmişi ve IIoT cihazlarının yerel kayıtları gibi bellek uygulamalarında yararlıdır. Her PLC'nin FRAM kullandığı veya bütün değişkenlerini otomatik olarak kalıcı tuttuğu varsayılmaz; bu davranış cihazın donanımına ve program ayarlarına bağlıdır.

Seçerken hangi bilgileri kontrol etmeli?

Kapasite, besleme gerilimi, arayüz, sıcaklık aralığı, çevrim dayanımı ve veri saklama süresi birlikte değerlendirilir. Yazma dayanımı ile enerjisiz veri saklama süresi farklı özelliklerdir; yüksek çevrim sayısı, bütün sıcaklıklarda aynı saklama süresini garanti etmez. Enerji tüketimi için de yalnız aktif akım değil, bir kaydın yazılması sırasında harcanan enerji ve bekleme akımı incelenir.

FRAM, büyük dosya depolamak veya her tür belleği değiştirmek için otomatik olarak en iyi seçenek değildir. ROM ve EPROM gibi daha çok sabit içerik okumaya yönelik seçeneklerden farklı bir ihtiyacı karşılar. Kullanılacak tam parça kodunun veri sayfası esas alınır; aynı kılıf veya benzer pin dizilimi, EEPROM yerine doğrudan takılabileceğini kanıtlamaz.

Teknik kaynaklar: TI — FRAM FAQs · Infineon — F-RAM · FM25640B veri sayfası · RAMXEED — Bellek SSS