DC sürücüler ile hangi ek bileşenler kullanılır?

DC sürücüler ile hangi ek bileşenler kullanılır?
Merhaba DC Kontrol dostları,
Bir DC sürücü, motorun hızını veya torkunu kontrol eder; ancak uygulamanın tamamı için koruma, besleme, soğutma ve haberleşme bileşenleri de gerekebilir. Kullanılacak ekipmanlar motorun yapısına, sürücünün çalışma prensibine ve makinenin görevine göre belirlenir. Küçük bir konveyör ile sürekli yön değiştiren bir sarım makinesinin ihtiyaçları aynı değildir.
Her yardımcı bileşen her sistemde zorunlu değildir. Bazı işlevler sürücünün içinde bulunur, bazıları harici ekipmanla sağlanır. Bu nedenle seçim, yalnızca aksesuar listesine bakılarak değil, DC sürücü seçimi ve motorun elektriksel özellikleri birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.
Sigortalar, devre kesiciler ve kontaktörler
Sigortalar ve devre kesiciler, besleme devresinin korunmasında kullanılır. Ancak kabloyu koruyan bir devre kesicinin sürücünün güç yarı iletkenlerini de yeterince koruyacağı varsayılmamalıdır. Özellikle tristörlü sürücülerde üreticinin belirttiği hızlı yarı iletken sigortaları gerekebilir. Sigorta tipi, kesme kapasitesi ve koruma koordinasyonu sürücü dokümanına göre belirlenir.
Kontaktörler güç devresinin kontrollü açılıp kapatılmasında, yardımcı röleler ise kumanda ve durum sinyallerinde görev alabilir. DC devrede kullanılacak kontaktörün uygun DC gerilim ve akım değerlerine sahip olması gerekir. Motor çıkışındaki anahtarlama, sürücünün izin verdiği sıralamaya uygun yapılmalıdır. Koruma mekanizmaları ile normal çalıştırma komutları birbirinden farklı görevler üstlenir.
Şebeke reaktörü, EMC filtresi ve endüvi reaktörü
Bu bileşenlerin tamamına “filtre” demek görevlerini karıştırabilir. Şebeke veya komütasyon reaktörü, özellikle tristörlü sürücülerde besleme koşullarının uygun hale getirilmesine yardımcı olur. Gerekliliği ve boyutu, şebeke empedansı ile sürücü tasarımına bağlıdır.
EMC filtresi yüksek frekanslı elektromanyetik parazitlerin sınırlandırılması için kullanılır; bütün harmonik sorunlarını tek başına çözmez. Endüvi yumuşatma reaktörü ise gerekli uygulamalarda motor akımındaki dalgalanmayı azaltır. Filtre seçimi kadar kablo yerleşimi, ekranlama ve topraklama da önemlidir. AC sürücüler için üretilmiş bir çıkış filtresi, uygunluğu doğrulanmadan DC sürücüye eklenmemelidir.
Alan beslemesi ve yardımcı güç kaynakları
Harici uyartımlı bir DC motor için endüvi beslemesine ek olarak alan sargısını besleyen bir uyartım devresi gerekir. Bu devre sürücüye entegre olabilir veya ayrı bir alan besleme ünitesiyle sağlanabilir. Sabit mıknatıslı DC motorlarda ise alan sargısı bulunmadığından böyle bir ünite kullanılmaz.
Kontrol elektroniği, sensörler ve röleler için kullanılan 24 V DC yardımcı besleme, motorun güç beslemesiyle aynı şey değildir. Düşük gerilimli PWM sürücülerde motoru besleyen DC kaynak, kalkış ve yük değişimlerinin gerektirdiği akımı karşılamalıdır. Ayrıca sıradan bir güç kaynağının frenleme sırasında motordan geri gelen enerjiyi kabul edebileceği varsayılmamalıdır.
Fren direnci ve mekanik fren
Fren direnci, uygun bir frenleme devresinde motorun ürettiği elektrik enerjisini ısıya dönüştürür. Ancak her DC sürücüye fren direnci bağlanmaz. Şebekeye enerji geri verebilen rejeneratif bir sürücü, frenleme enerjisini farklı bir yolla yönetir. Dinamik frenleme kullanan sistemlerde ise direnç ve anahtarlama devresi birlikte tasarlanır.
Direncin değeri ve gücü; motor, yük ataleti, duruş süresi ve frenleme sıklığına göre belirlenir. Rastgele seçilen bir direnç motor uçlarına bağlanmamalıdır. Yükü duruşta tutan mekanik fren de elektriksel frenlemeden farklıdır; kaldırma ve düşey eksen uygulamalarında ayrıca değerlendirilir.
Enkoder, takogeneratör ve sinyal dönüştürücüler
Hızın yük değişimlerinde daha hassas korunması gerektiğinde enkoder veya takogeneratör kullanılabilir. Enkoder darbeleri hız hesabında ve uygun kontrol sistemiyle konum takibinde değerlendirilir. Takogeneratör ise dönme hızına bağlı bir gerilim üretir. Bunların seçimi sürücünün desteklediği geri besleme seçeneklerine uygun olmalıdır.
Sinyal dönüştürücüler farklı elektriksel arayüzleri eşleştirir. Örneğin bir kontrol cihazının çıkışı ile sürücünün analog girişi farklı sinyal aralıklarında çalışıyorsa uygun bir dönüştürücü gerekebilir. Sinyal izolatörleri de gerektiğinde devreler arasında galvanik ayırma sağlar. Mekanik kaplin, kablo ekranı ve sinyal uyumluluğu, sensörün kendisi kadar önemlidir.
PLC, HMI ve haberleşme modülleri
PLC, makinenin çalışma sırasını yönetebilir; hız referansı, çalıştırma komutu ve izin sinyallerini sürücüye gönderebilir. HMI operatör paneli ise hız, akım ve hata bilgilerinin görüntülenmesini, izin verilen ayarların değiştirilmesini sağlar. Basit bir DC sürücü uygulamasının çalışması için her zaman PLC ve HMI gerekmez.
DC sürücü ve PLC entegrasyonu, analog-dijital bağlantılarla veya desteklenen bir haberleşme protokolüyle yapılabilir. Örneğin Modbus RTU bağlantısı için ilgili arayüz ve protokol desteği gerekir. Gerekirse haberleşme kartı veya ağ geçidi eklenir. Standart PLC ve HMI işlevleri, kendi başlarına emniyet devresinin yerine geçmez.
Soğutma, sıcaklık sensörleri ve transformatörler
Pano fanları, filtreli havalandırma veya uygun iklimlendirme sistemi, sürücü kayıplarından oluşan ısının uzaklaştırılmasını sağlar. Kendi milindeki fanla soğuyan bir motor düşük hızda uzun süre yüklü çalışacaksa bağımsız fan gerekebilir. Motor sargısındaki PTC sensörü, uygun giriş veya koruma rölesi üzerinden sıcaklık denetimine katkı sağlar.
Transformatör, gerekli durumlarda gerilim uyarlaması veya galvanik izolasyon için kullanılabilir. Her DC sürücü sistemi için izolasyon transformatörü zorunlu değildir. Ayrıca ototransformatör galvanik izolasyon sağlamaz; transformatör kullanılması da topraklama ve koruma düzeninin gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
Uygulamaya göre ekipman listesi nasıl oluşturulur?
Küçük bir sabit mıknatıslı motor uygulamasında uygun DC güç kaynağı, PWM sürücü, koruma elemanları ve basit bir hız ayarı yeterli olabilir. Hassas sarım uygulamasında ise alan beslemesi, enkoder, PLC, haberleşme modülü ve rejeneratif çalışma gibi ek ihtiyaçlar ortaya çıkabilir. Başlangıç noktası, sürücü içinde bulunan işlevlerle dışarıdan tamamlanması gereken işlevleri ayırmaktır.