AS/NZS 3008.1.1

Kablo kesiti yalnızca yükün amperine göre seçilmez
AS/NZS 3008.1.1, akım taşıma kapasitesi, gerilim düşümü ve kısa devrede sıcaklık artışı üzerinden kablo seçimine yöntem sağlar. Ortak AS/NZS standartları ailesindedir; bu bölüm tipik Avustralya tesis koşullarını esas alır. 15 Ekim 2026 tarihli katalog kontrolünde güncel baskı 2025'tir ve 2017 baskısının yerini almıştır.
2025 kapsamı, yaygın tesis yöntemleri için 50 Hz AC'de 0,6/1 kV'a ve DC'de 1500 V'a kadar çalışma gerilimlerini içerir. Bu, o gerilim aralığındaki her kablonun her ortamda kullanılabileceği anlamına gelmez. Kablo kesiti seçimi, ürün özellikleri ve AS/NZS 3000 tesisat kuralları ile birlikte değerlendirilir.
Editörün notu: AS/NZS adındaki NZ ifadesi, 3008.1.1 tablolarını Yeni Zelanda koşullarıyla aynı yapmaz. Tipik Yeni Zelanda koşulları için 3008.1.2 ayrı bölümdür. Ayrıca katalogda güncel olan baskı ile projede hukuken atıf yapılan baskı aynı tarihte değişmeyebilir.
Önce kabloyu ve gerçek döşeme koşulunu tanımlayın
Bakır ve alüminyum iletken, yalıtım türü, damar düzeni ve yüklenen iletken sayısı doğru belirlenmelidir. Havada, boruda, ısı yalıtımı içinde veya toprakta döşenen aynı kesit kablonun akım değeri aynı değildir. Dış ortam ve yer altı kablosu seçiminde mekanik dayanım, nem ve ürünün kullanım amacı da incelenir.
Kesite göre akım taşıma kapasitesi tablosunda yalnızca doğru satırı bulmak yetmez; doğru döşeme sütunu ve tablo notları da gerekir. Ortam sıcaklığı, gruplama, gömülme derinliği ve toprağın ısıl özellikleri sonucu etkiler. Kesit için tek ve her yerde geçerli bir amper değeri yoktur.
Düzeltme katsayıları kapasiteyi nasıl değiştirir?
Varsayımsal bir kablonun referans koşullardaki kapasitesi 100 A, uygulanabilir sıcaklık katsayısı 0,90 ve gruplama katsayısı 0,80 olsun. İlgili yöntemde bu katsayıların birlikte çarpılması uygunsa düzeltilmiş kapasite 100 × 0,90 × 0,80 = 72 A olur. Bu örnekte 80 A sürekli yük için kablo yetersizdir. Sayılar standardın belirli bir kesit tablosundan alınmamıştır.
Çözüm, referans tablodaki 100 A değerini kullanmaya devam etmek değildir; kesit, güzergâh veya gruplama düzeni yeniden değerlendirilir. Kablo ısınması açısından soğuma koşulları önemlidir. Makarada sarılı kablo da açık serilmiş kabloyla aynı ısıl koşula sahip değildir. Bir etki tabloda zaten hesaba katılmışsa aynı düzeltme gelişigüzel ikinci kez uygulanmaz.
Koruma cihazı, düzeltilmiş kapasiteyle uyumlu olmalı
Genel aşırı yük değerlendirmesinde Ib ≤ In ≤ Iz ilişkisi temel bir kontroldür. Ib tasarım yük akımı, In koruma cihazının anma veya ilgili ayar akımı, Iz ise kablonun gerçek döşeme koşullarındaki kapasitesidir. Sigorta amperi, kablonun yalnızca referans tablo değerine göre belirlenmez.
Koruma cihazı seçiminde açma karakteristiği ve çalışma koşulları da incelenir; özellikle sigortalarda I2 ≤ 1,45 × Iz gibi çalışma akımı koşulları ayrıca önemlidir. Buradaki I2, belirlenen sürede korumayı çalıştıran akımdır. Sigortayı daha yüksek amperle değiştirmek, yetersiz kabloyu uygun hale getirmez. Bu ilişkiler tam koruma koordinasyonunun yerine geçen tek başına bir seçim reçetesi değildir.
Gerilim düşümü hesabında birimleri ve devre tipini koruyun
Gerilim düşümü için doğru devreye ait katsayı mV/A/m olarak verilmişse ΔV = katsayı × akım × güzergâh uzunluğu / 1000 kullanılır. Örneğin üç fazlı devreye uygun katsayının 1,5 mV/A/m olduğu varsayılırsa 40 A ve 50 m için ΔV = 3 V bulunur. 400 V devrede bu %0,75 eder; örnek bir kablo kesiti önermez.
Tek faz veya üç faz etkisi katsayıya zaten işlenmişse ayrıca 2 ya da √3 ile çarpılmaz. R ve X üzerinden hesap yapılıyorsa devre formülü, güç faktörü ve iletken sıcaklığı ayrıca dikkate alınır. Uzun kablo hattında ana besleme ve son devre düşümleri birlikte değerlendirilir. Motor kalkışındaki geçici düşüm de sürekli çalışma hesabından ayrı kontrol edilir; bu örnekteki yüzde, her tesis için bir kabul sınırı değildir.
Kısa devre dayanımı yalnızca kesicinin kA değeri değildir
Kısa devrede kablonun, koruma açana kadar oluşan ısıl zorlanmaya dayanması gerekir. Uygulanabilir adyabatik yaklaşımda I²t ≤ k²S² ilişkisi kullanılır. S iletken kesiti, t açma süresi, k ise iletken malzemesi ile başlangıç ve izin verilen son sıcaklıklara bağlı katsayıdır. k bütün kablolar için aynı sabit değildir.
Kesicinin yeterli kesme kapasitesine sahip olması, kablonun bu kontrolü otomatik geçtiğini göstermez. Aynı akımda açma süresi dört katına çıkarsa I²t de dört katına çıkar; aynı k için gereken asgari kesit iki katına çıkar. Ayrıca hattın sonundaki düşük arıza akımında korumanın yeterince hızlı açıp açmadığı incelenir.
Nötr, koruma iletkeni ve bağlantı uçları da tasarımın parçasıdır
Nötr ile koruma iletkeninin görevleri farklıdır. Nötr kesiti, yük dengesizliği ve harmonik akımlar değerlendirilmeden küçültülmez. Koruma topraklaması için kesit ve arıza durumundaki çalışma şartları ayrıca doğrulanır. Kablonun akım hesabını tamamlamak, bütün iletkenlerin seçimini tamamlamak değildir.
Yalıtımın yüksek sıcaklığa uygun olması, bağlı bütün cihaz ve klemenslerin aynı sıcaklığa uygun olduğunu göstermez. Pabuç, yüksük ve sıkma bağlantıları ile iletken malzemesi uyumlu olmalıdır. Ürün veri sayfası, bağlantı sıcaklık sınırı ve üreticinin bağlantı şartları birlikte incelenir.
DC ve şantiye uygulamalarında ek kontroller gerekir
2025 baskısının DC kapsamı, PV ve batarya kablolarının seçiminde önemlidir; ancak kabloya ait gerilim, çevre ve bağlantı gereklerini ortadan kaldırmaz. DC sigorta seçimi ve kesme kapasitesi ayrıca değerlendirilir. İnşaat sahasında ise kablo hesabının yanında AS/NZS 3012 kapsamındaki yerleşim, mekanik koruma ve kontroller de dikkate alınır.
Hesap kaydında baskı, tablo ve sütun, kablo yapısı, döşeme yöntemi, düzeltmeler, yük, uzunluk, gerilim düşümü ve arıza açma süresi açıkça bulunmalıdır. Böylece sonuç yalnızca bir mm² değeri olarak kalmaz; başka bir teknik kişi tarafından denetlenebilir.
İlgili rehberler
Kablolar, prizler ve bağlantı elemanları
AWG ve mm² dönüşümü
Sigorta türleri arasındaki farklar
İlgili AS/NZS standartları
Kaynaklar
NSAI: AS/NZS 3008.1.1:2025 kapsamı ve güncel baskı
MBIE Building CodeHub: Yeni Zelanda koşulları için AS/NZS 3008.1.2
Prysmian: kablo seçimi, düzeltme katsayıları ve gerilim düşümü ilkeleri, 2015 teknik rehberi
CMI Electrical: kablo hesabı yöntemi ve kısa devre ısıl dayanımı
Schneider Electric Electrical Installation Guide: kablo ve koruma cihazı koordinasyonu
Schneider Electric Electrical Installation Guide: tek faz ve üç faz gerilim düşümü
IEC 60364-5-52: kablolama sistemleri, harmonikler ve elektriksel bağlantılar
Üretici rehberleri hesap ilkeleri için yardımcı kaynaklardır; eski baskılara dayanan tablolar 2025 verileri gibi kullanılmamalıdır. Uygulamada ilgili standardın tam metni, yerel kurallar ve ürün bilgileri birlikte esas alınır.