Mekanik (Motorlu) Zaman rölesi nedir?

Zamanı motor, dişli ve kam mekanizmasıyla kontrol etmek
Merhaba dostlar, motorlu zaman rölesi, bir elektrik motorunun hareketini dişli ve kam düzeni üzerinden kontaklara aktaran elektromekanik bir zamanlama cihazıdır. Pek çok modelde senkron motor kullanılır. Zaman rölesinin ayarlanan süreyi tamamlamasıyla bir veya birden fazla kontak konum değiştirir; böylece bir işlem başlatılabilir, durdurulabilir veya başka bir aşamaya geçirilebilir.
Editörün notu: Motorlu zaman rölesi çalışmak için elektrik enerjisi ister. Elle kurulan bir yayın depoladığı enerjiyle çalışan kurmalı zamanlayıcı farklıdır. Güç rezervi bulunan bir saat, kesinti sırasında pil veya aküde depolanan enerjiden yararlanabilir. Motorlu, kurmalı ve rezervli yapıları aynı kabul etmeyin.
İçeride hangi parçalar çalışır?
Tipik yapının ana bileşenleri, küçük motor, redüksiyon dişlileri, süre ayar düzeni, kam ve kontak mekanizmasıdır. Dişliler motorun hareketini yavaşlatır; kam, belirlenen konuma geldiğinde anahtarlama mekanizmasını çalıştırır. Bazı modellerde kavrama bobini ve geri dönüş yayı da bulunur. Kavrama, motorla zamanlama düzenini bağlayabilir; yay ise sıfırlama sırasında mekanizmayı başlangıca döndürebilir.
Ani çalışan ve gecikmeli çalışan kontaklar aynı cihazda bulunabilir. NO ve NC kontakların hangisinin ne zaman değiştiği, cihaz üzerindeki bağlantı şeması ve zaman diyagramından okunmalıdır. Soket görünüşünün aynı olması, uç görevlerinin aynı olduğunu göstermez.
Gecikme rölesi ile günlük program saati arasındaki fark
Süre ölçen motorlu röle, bir başlatma olayından sonra ayarlanan aralığı izler. Uygun tasarımlarda enerjilenmede gecikme, bırakmada gecikme veya tekrarlayan açma-kapama çevrimi uygulanabilir. Ancak tek bir modelin bütün bu işlevleri yaptığı varsayılamaz; özellikle besleme kesildikten sonra gecikme için gereken enerji ve bağlantı düzeni modele bağlıdır.
Günlük program saati ise örneğin her gün 08.00'de açıp 18.00'de kapatır. Bu, start komutundan sonra 30 saniye beklemekle aynı iş değildir. Saat esaslı kontrolü anlamak için gerçek zaman saati ve zamanlama ayrımına bakılabilir. Günlük kadranlı bir cihazın içinde senkron motor veya kuvars kontrollü adım motoru bulunabilir.
50 Hz ve 60 Hz neden önemlidir?
Doğrudan şebekeden çalışan bir senkron motorun hızı, besleme frekansına bağlıdır. Aynı kutup ve dişli düzeniyle frekans arttığında mekanizma daha hızlı ilerler. İdeal olarak gerçek süre = ayarlanan süre × nominal frekans / gerçek frekans olur.
Örneğin yalnızca 50 Hz için derecelendirilmiş bir mekanizmanın 60 saniyelik ayarı, diğer koşullar aynı kabul edilirse 60 Hz'de yaklaşık 50 saniyede tamamlanır. Bu hesap, cihazın farklı frekansta kullanılmasına izin vermez. Gerilim, frekans ve skala uygunluğu birlikte kontrol edilmelidir. Kuvars kontrollü modellerin zaman referansı farklı olduğundan aynı ilişki onlara doğrudan uygulanmaz.
Kadranlı olması mekanik olduğunu gösterir mi?
Hayır. Düğmeyle ayarlanan bir analog zaman rölesi, süreyi elektronik devreyle ölçebilir. Benzer şekilde kadranı mekanik görünen bir program saati kuvars kontrollü olabilir. Ayar biçimi, zaman referansı ve çıkış tipi ayrı özelliklerdir. İçinde çıkış rölesi bulunması da zamanlamanın motorla yapıldığını kanıtlamaz.
Hangi uygulamalarda kullanılır?
Motorlu zamanlayıcılar; eski makine panolarında, paketleme ve yıkama ekipmanlarında, sulama düzenlerinde, fan ve pompa kontrolünde görülebilir. Bir zamanlama devresinde start verildikten sonra 30 saniye bekletip bir kontaktörü çalıştırmak, uygun gecikme işlevine örnektir. Kamlı programlayıcılar ise birden fazla kontağı sırayla çalıştırabilir.
Süreyi kontrol etmek, işlemin sonucunu ölçmek değildir. Örneğin pompayı bir dakika çalıştırmak her koşulda aynı miktarda sıvı aktarıldığını garanti etmez. Debi veya seviye değişiyorsa yalnızca süreye dayanan kontrol yeterli olmayabilir.
Seçim ve bağlantıda nelere bakılır?
Zaman rölesi seçerken besleme gerilimi ve frekansı, çalışma işlevi, süre aralığı, minimum ayar, tekrarlama doğruluğu, sıfırlama süresi, montaj biçimi ve kontak kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir. Süre ayarı, üreticinin tarif ettiği durumda yapılmalıdır; çalışan mekanizmanın kadranı zorlanmamalıdır.
Direnç yükü için belirtilen kontak akımı, motor yükü kapasitesi değildir. Motorun kalkış akımı ve yükün karakteri dikkate alınmalıdır. Gerekiyorsa zaman rölesi yalnızca uygun bir kontaktörün bobinini kumanda eder; bobin yükü için de çıkışın yeterliliği kontrol edilir. Manuel açma-kapama kolu bulunan modellerde otomatik çalışma için doğru konum seçilmelidir.
Elektrik kesildiğinde ne olur?
Tek bir ortak davranış yoktur. Rezervsiz senkron program saatinin motoru durur ve saat geri kalabilir. Süre rölesi ise yapısına göre sıfırlanabilir veya konumunu koruyabilir. Üreticinin kesinti ve yeniden başlatma açıklaması esas alınmalıdır. Güç rezervi, bağlı yükün de kesintide çalışacağı anlamına gelmez.
Sık görülen arızalar nasıl ayrılır?
Arıza incelemesinde, kadranın ilerleyip ilerlemediği ile kontakların anahtarlayıp anahtarlamadığı ayrı değerlendirilir. Motor ilerlemiyorsa yanlış veya eksik besleme, motor sargısı, sıkışma ya da dişli hasarı araştırılır. Kadran ilerlediği hâlde çıkış değişmiyorsa kam, program pimi, kavrama ve kontak düzeni incelenir.
Kontak yanması, mekanik aşınma ve kavrama sorunu bu cihazlarda mümkündür. Mekanik yapıyı otomatik olarak elektronik cihazdan daha dayanıklı saymak doğru değildir. Kontrol ve parça değişimi enerjisi kesilmiş cihazda yapılmalı; uygun görülmeyen yağ veya sprey mekanizmaya uygulanmamalıdır.
Elektronik bir modelle değiştirilebilir mi?
Çoğu uygulamada uygun bir alternatif bulunabilir; ancak yalnızca süre aralığını eşleştirmek yeterli değildir. Ani ve gecikmeli kontaklar, tetikleme biçimi, sıfırlama ve kesinti davranışı da karşılaştırılmalıdır. Birden fazla aşama gerekiyorsa çok işlevli zaman röleleri veya programlanabilir zamanlayıcılar değerlendirilebilir. Eski kam sırasının yeni cihazda aynı şekilde uygulanabildiği doğrulanmalıdır.
İlgili sayfalar: Zaman röleleri; zaman rölesi fiyatları; zaman rölesi çeşitleri; analog zaman röleleri.