Gecikmeli Açma Zaman rölesi nedir?

Gecikmeli açma zaman rölesi nedir?

Komut geldikten sonra kontrollü bir bekleme

ON-delay, yani çekmede gecikme, başlatma koşulu oluştuktan sonra ayarlanan sürenin dolmasını bekleyen zamanlama işlevidir. Süre tamamlandığında çıkış etkinleşir. Örneğin 3 saniyeye ayarlanmış bir zaman rölesi, uygun başlatma koşulu sürüyorsa çıkışını üçüncü saniyede çalıştırır. Bekleme süresi ile yükün çalışma süresi ayrı kavramlardır.

Editörün notu: “Gecikmeli açma” ifadesi, NO kontağın süre sonunda açıldığı anlamına gelmez. ON-delay modunda geciken işlem çıkış rölesinin çekmesidir. Zaman gecikmeli NO kontak kapanır, NC kontak açılır. Bu yüzden yalnızca işlev adına bakmak yerine kontağın normal durumunu ve zaman diyagramını birlikte okumak gerekir.

Standart, hafızasız ON-delay nasıl davranır?

Çalışma sırası şöyledir: başlatma koşulu oluşur, cihaz süreyi ölçer, ayarlanan süre dolunca çıkış etkinleşir. Koşul devam ettiği sürece çıkış etkin kalır. Koşul kaldırıldığında çıkış bırakır ve süre sıfırlanır. Başlatma koşulu gecikme tamamlanmadan kalkarsa çıkış etkinleşmez. Burada anlatılan, standart hafızasız davranıştır; giriş ve sıfırlama ayrıntıları modelin şemasından doğrulanır.

Örneğin süre 3 saniyeyken giriş yalnızca 2 saniye aktif kalırsa bu deneme tamamlanmaz. Giriş tekrar geldiğinde 3 saniye yeniden sayılır; önceki 2 saniye otomatik olarak eklenmez. Süreyi biriktiren veya enerji kesintisinde koruyan modeller farklı özellikler taşır.

Üç saniyelik gecikmeyi deneyin

Başlat, örnekteki girişi 6 saniye aktif tutar. Çıkış ilk 3 saniye kapalı kalır, ardından etkinleşir; 6. saniyede giriş kaldırılır ve çıkış sıfırlanır. Sıfırla düğmesi denemeyi istediğiniz anda keser. İlk 3 saniye içinde sıfırlarsanız çıkış hiç etkinleşmez. Bu bir zamanlama gösterimidir; elektrik bağlantı şeması değildir.

Üç saniyelik çekmede gecikme gösterimi Giriş 0–6 s, çıkış 3–6 s etkin. 3. saniyede NO kontak kapanır. Başlat Sıfırla Bekleniyor 3 s 2 s 1 s Çıkış etkin Giriş Çıkış NO kontak Geçen süre 0 s 3 s 6 s Giriş Çıkış 0 s 3 s 6 s Giriş 0–6 s, çıkış 3–6 s etkin. 3. saniyede NO kontak kapanır.

Hareketi azalt tercihi açık olduğu için animasyon yerine sabit zaman diyagramı gösteriliyor.

Besleme ile başlatma sinyali nasıl ayrılır?

Cihazın yapısında besleme, zamanlama bölümü, varsa kontrol girişleri ve çıkış bulunur. Enerjiyle başlayan modelde beslemenin verilmesi gecikmeyi başlatır. Ayrı girişle başlayan modelde ise cihaz beslenmeye devam ederken bir kumanda sinyali bekleyebilir. Girişin kaldırılmasının sayımı nasıl etkilediği seçilen işleve bağlıdır.

Bağlantı kurulurken kontrol girişinin gerilimli mi, potansiyelsiz kontakla mı çalıştığı belirlenmelidir. Potansiyelsiz kontak girişine, şemada belirtilmeyen harici gerilim uygulanmaz. PLC çıkışı kullanılacaksa çıkışın röleli veya transistörlü olması ve girişle elektriksel uyumu kontrol edilir. Aynı pin sayısı, aynı bağlantı düzenini garanti etmez.

Süre ve doğruluk nasıl seçilir?

Süre ayarında önce işlev, ardından zaman birimi ve kademe seçilir. Düğmedeki “3” konumu, seçilen ölçeğe göre saniye veya dakika ifade edebilir. Ayarlanabilir aralık ile gerçek zamanlama doğruluğu aynı özellik değildir; uygulamanın kabul edebileceği hata teknik verilerle karşılaştırılır.

Analog ayarlı modeller düğmeyle hızlı ayar sağlar; dijital modeller sayısal ayar ve uygun üründe kalan süre göstergesi sunabilir. Ayar çözünürlüğü, ayar hatası ve tekrarlanabilirlik ayrı ayrı değerlendirilir. Çok işlevli bir cihaz kullanılıyorsa zaman değeri doğru olsa bile yanlış mod seçimi farklı sonuç verir.

Çıkış kontağı yükü nasıl kumanda eder?

Potansiyelsiz kontak, kendi başına gerilim üretmez; harici devrenin yolunu açıp kapatır. NO kontak, çıkış etkinleşince kapanır; NC açılır. Bazı cihazlarda zaman gecikmeli kontakların yanında ani çalışan kontak da bulunabilir. Hangi terminalin hangi görevi yaptığı ürün şemasından okunmalıdır.

Model seçiminde yalnızca kontak üzerindeki amper değerine bakılmaz. Yükün türü, kalkış akımı, anahtarlama sıklığı ve elektriksel ömür birlikte ele alınır. Motor veya yüksek güçlü yük, gerektiğinde uygun kontaktör üzerinden kumanda edilir. Yarı iletken çıkışlı zamanlayıcılarda ise AC/DC uyumu, kaçak akım ve yük bağlantısı ayrıca kontrol edilir.

Uygulama örnekleri ve sınırları

Kumanda devrelerinde ikinci bir makinenin komutunu geciktirmek, enerjilenme sonrasında kısa bir bekleme oluşturmak veya kararlı hâle gelmesi gereken bir sinyali değerlendirmek için kullanılabilir. Sıralı çalıştırma, yüklerin aynı anda devreye girmesini azaltabilir; fakat doğru işlem sırası uygulamaya göre belirlenmelidir.

Gecikmeli motor başlatma, yumuşak yol verme değildir. Zaman rölesi motor akımına, hızına veya pompa basıncına rampa uygulamaz. Bir konveyörün gerçekten çalıştığını veya bir fanın yeterli hava akışı sağladığını da ölçmez. İşlem bu koşullara bağlıysa uygun geri bildirim gerekir.

Birden fazla koşul ve adım için programlanabilir zaman rölesi veya uygun kontrolör, tek bir gecikme için basit zaman rölesi değerlendirilebilir. Genel amaçlı ON-delay rölesi acil durdurmayı geciktirmek veya güvenlik rölesinin yerine geçmek için kullanılmaz. Güvenlikle ilgili gecikme, o işlev için uygun donanım ve doğrulanmış tasarım gerektirir.

Diğer zamanlama işlevlerinden farkı

OFF-delay sinyal kalktıktan sonraki bırakmayı geciktirir. Flaşör çalışma ve bekleme sürelerini tekrarlar. ON-delay ise koşulun oluşması ile çıkışın etkinleşmesi arasına gecikme koyar. Gecikme sona erdiğinde çıkışın kendiliğinden kısa bir darbe verip kapanması beklenmez.

Her gün saat 08.00'de çalışmak için gerçek zaman saatli zamanlayıcı, gün doğumu ve batımına göre aydınlatma için astronomik zamanlayıcı değerlendirilir. Geçen süreyi ölçmek ile takvimi izlemek farklı görevlerdir.

Beklenen gecikme oluşmuyorsa

Arıza incelemesinde besleme, seçilen mod, zaman birimi, başlatma sinyali ve kontak bağlantısı kontrol edilir. Yetersiz sıfırlama süresi, sonraki denemenin yanlış başlamasına yol açabilir. Çıkış LED'i yanarken yükün çalışmaması hâlinde kontak, soket ve yük devresi ayrıca incelenir. Ayar değişikliğinin ne zaman geçerli olacağı kullanım kılavuzundan doğrulanır.

İlgili ürünler ve konular

Zaman röleleri, analog zaman röleleri, zaman rölesi fiyatları ve zaman rölesi çeşitleri.