Yüksek Gerilim Sigortaları

Atmalı yüksek gerilim sigortaları ve özel yağlı düzenin temsili gösterimi

Yüksek gerilim sigortaları, dağıtım transformatörleri, gerilim trafoları, motor ve kondansatör devrelerinde aşırı akımın oluşturabileceği hasarı sınırlamak için kullanılan koruma elemanlarıdır. Orta gerilim dağıtımında da kullanılan bu ürünlerde doğru seçim; şebeke gerilimi, yükün davranışı, kesme kapasitesi ve mekanik uyumun birlikte değerlendirilmesine dayanır. Ürün seçeneklerini sigorta modelleri bölümünden inceleyebilirsiniz.

Yüksek gerilim sigortası nasıl çalışır?

Elektrik sigortasının içindeki eriyen eleman, üzerinden geçen akımın oluşturduğu ısıyla çalışır. Akım yeterince yükseldiğinde ve bu durum yeterli süre devam ettiğinde eleman erir. Ancak elemanın erimesi işlemin yalnızca ilk aşamasıdır; oluşan elektrik arkının da söndürülmesi gerekir. Sigortanın gövdesi, iç yapısı ve ark söndürme düzeni bu kesme işlemini belirli gerilim ve arıza akımı koşullarında tamamlamak üzere tasarlanır.

Bu nedenle sigorta, anma akımı geçildiği anda açan basit bir eşik anahtarı gibi değerlendirilmez. Açma süresi ile akımın büyüklüğü birlikte değişir. Kısa süreli bir enerjilendirme akımına dayanması gereken trafo sigortasıyla farklı bir yük için seçilen sigortanın davranışı aynı olmayabilir. Sigorta türleri arasındaki farklar, gövde görünüşünün ötesinde kesme yöntemi ve koruma karakteristiği üzerinden karşılaştırılmalıdır.

Akım sınırlayıcı ve atmalı sigortalar

Akım sınırlayıcı tipler, üreticinin belirttiği akım sınırlama bölgesinde kısa devre akımının ulaşabileceği tepe değerini ve devreye geçirilen enerjiyi azaltır. Yaygın yapılarda eriyen elemanlar, yalıtkan gövde içinde kuvars dolgu ile çevrilidir. Akım sınırlama davranışı, bütün akım değerlerinde aynı düzeyde gerçekleşmez. Korunan ekipmanın kısa devre dayanımı değerlendirilirken üreticinin sınırlama ve geçirilen enerji eğrileri esas alınır.

Atmalı sigortalarda arkın oluşturduğu gazların akışı ve soğutma etkisi kesmeye yardımcı olur. Düşer tip uygulamalarda sigorta tüpünün açık konuma geçmesi, çalışmış düzenin görülmesini de kolaylaştırır. Atmalı tiplerin akım kesme davranışı, akım sınırlayıcı tiplerle aynı değildir. Hangi tip sigortanın seçileceği; tesis düzeni, korunan ekipman ve mevcut şalt donanımının gereksinimleriyle belirlenir.

Hava içinde veya yağ altında kullanım ayrıca kontrol edilmesi gereken bir uygulama özelliğidir. Yağ altında çalışmaya uygun bir ürün, bunun için belirtilmiş sızdırmazlık ve sıcaklık koşullarını karşılamalıdır. Ark söndürme yöntemi ile sigortanın yerleştirildiği ortam birbirinden ayrı değerlendirilir.

Seçimde karşılaştırılması gereken altı özellik

Gerilim ve sistem türü: Sigortanın anma gerilimi veya belirtilen kullanım gerilim aralığı, şebekenin en yüksek işletme gerilimine uygun olmalıdır. Yalnızca daha yüksek bir kV değeri görmek, uygunluğu kanıtlamaz. AC/DC kullanımı, frekans ve üreticinin izin verdiği uygulama koşulları teknik belgeden kontrol edilir.

Anma akımı: Sigorta amper değeri; sürekli yük akımı, trafo gücü, enerjilendirme akımı, motor kalkışı ve ortam koşulları dikkate alınarak seçilir. Normal çalışma akımını taşıması kadar, ekipmanın korunmasına uygun zamanda açması da gerekir. Aynı amperdeki iki ürünün yük davranışına tepkisi farklı olabilir.

Kesme kapasitesi ve kesebildiği akım aralığı: Tesisin hesaplanan kısa devre akımı, sigortanın belirtilen kesme kapasitesini aşmamalıdır. Bazı tiplerde ayrıca asgari kesme akımı vardır. Dolayısıyla yalnız üst sınırdaki kA değerine bakmak yeterli değildir; sigortanın hangi düşük arıza akımlarını kesebildiği de bilinmelidir.

Zaman-akım karakteristiği ve koordinasyon: Sigorta eğrisi; yükün geçici akımları, korunan ekipmanın dayanım eğrisi ve diğer koruma elemanlarıyla birlikte incelenir. Hızlı veya yavaş açma karakteristiği tek başına seçim için yeterli bir tanım değildir. Sigorta seçim ölçütleri uygulamanın gerçek akım ve süre değerleriyle karşılaştırılmalıdır.

Gövde, bağlantı ve vurucu mekanizma: Uzunluk, çap, uç kapakları, kontak yüzeyleri ve sigorta yuvası eşleşmelidir. Vurucu pimli modellerde pimin kuvveti, hareket mesafesi ve açtırma mekanizmasıyla uyumu kontrol edilir. Vurucu pimin bulunması, her düzenekte aynı açtırma işlevinin sağlandığını göstermez.

Montaj ve çalışma ortamı: İç veya dış ortam kullanımı, sıcaklık, kapalı hücredeki ısınma, rakım ve hava/yağ altında çalışma koşulları üretici sınırlarıyla karşılaştırılır. Endüstriyel sigorta uygulamalarında gövde üzerindeki değerlerin yanında güç kaybı ve montaj düzeni de değerlendirilir. Sigorta standartları ve ürün belgesinde belirtilen kapsam, satın alınacak model üzerinden kontrol edilmelidir.

Trafo, motor ve kondansatör devrelerinde seçim

Güç transformatörlerinin primer tarafında sigorta seçilirken normal yükün yanında ilk enerjilendirme akımı ve sekonder korumayla koordinasyon değerlendirilir. Motor devrelerinde kalkışın süresi ve sıklığı, kondansatör uygulamalarında ise anahtarlama akımları ve ilgili devrenin özellikleri önem taşır. Trafo gücü veya motor kW değeri tek başına yeterli seçim bilgisi değildir.

Röleli koruma bulunan düzenlerde sigorta, kesici veya kontaktör ile koruma rölesinin görev paylaşımı belirlenmelidir. Ölçüm ve koruma zincirinde kullanılan akım trafolarının oranı ve uygulamaya uygunluğu da bu düzenin parçasıdır. Yardımcı kumanda rölesi, ölçü trafosu ve yüksek gerilim sigortası kendi teknik görevleri ve sınırları üzerinden seçilir.

Sipariş ve değişim öncesinde gerekli bilgiler

Aradığınız seçenek listede yoksa ilgili satıcıya mevcut ürün kodunu veya okunaklı etiket fotoğrafını, şebeke gerilimini, yükün türünü ve gücünü, sigortanın uzunluk ve çapını, uç bağlantılarını ve montaj düzenini iletin. Varsa kısa devre hesabını, koruma projesini ve vurucu mekanizma bilgisini de paylaşın. Fiyat, stok ve teslimat koşulları ilgili ürün kaydı veya satıcı üzerinden belirlenir.

Sigortanın neden çalıştığı incelenmeden daha yüksek amperli bir ürün takmak, koruma düzeninin davranışını değiştirebilir. Sigortanın değiştirilmesi gerektiğini gösteren belirtiler değerlendirilirken yalnız süreklilik ölçümüne dayanılmaz; gövde, bağlantılar ve mekanizma da incelenir. Yüksek gerilimde kontrol ve değişim, yetkili personel tarafından tesisin güvenli çalışma prosedürü ve sigorta değişiminde güvenlik önlemleri doğrultusunda yürütülmelidir.

Tamamlayıcı pano kumanda ve bildirim ürünleri

Tesisin yardımcı kumanda devreleri için röleler ve soketler, güç kaynakları, kumanda butonları, sinyal lambaları ve yardımcı kontaklar kategorilerini inceleyebilirsiniz. Diğer seçenekler şalt malzemeleri bölümündedir. Bu bileşenlerde besleme gerilimi, kontak kapasitesi, yalıtım ve mekanik uyum kendi devresine göre kontrol edilir.