Voltaj nasıl ölçülür?

Voltaj nasıl ölçülür?

İki nokta arasındaki gerilimi doğru okumak

Merhaba değerli meslektaşlarımız. Voltaj, iki nokta arasındaki elektriksel potansiyel farkıdır ve volt birimiyle ifade edilir. Ölçüm için multimetre gerilim moduna alınır veya uygun bir voltmetre kullanılır. Gerilim ölçümü paralel yapılır: problar, aralarındaki farkı öğrenmek istediğimiz iki noktaya temas eder. Voltaj ile akımın farkı burada önemlidir; gerilim ölçmek için devreyi kesip cihazı seri bağlamayız.

Ölçüme başlamadan önce

Siyah prob COM girişine, kırmızı prob V işaretli girişe takılır. Bazı cihazlarda bu giriş V/Ω gibi ortak işaret taşır. Kırmızı probun A veya mA girişinde kalması, kaynak uçlarına paralel bağlandığında kısa devre ve ciddi hasar oluşturabilir. Ampermetre bağlantısı ile voltmetre bağlantısını karıştırmayın.

Ölçülecek büyüklüğün türüne göre DC V veya AC V seçilir. Pil ve birçok elektronik besleme çıkışı DC gerilim, şebeke beslemesi ise AC gerilim örneğidir. Manuel aralıkta beklenen değerin üzerindeki uygun kademe seçilir; değer bilinmiyorsa cihazın izin verilen sınırları içinde en yüksek uygun kademeden başlanır. Otomatik kademe, yanlış fonksiyonu veya yanlış giriş bağlantısını düzeltmez.

Pil üzerinde DC ölçüm örneği

Öğrenme için tek bir 1,5 V pil üzerinde çalışılabilir. Cihaz DC gerilim modundayken siyah prob pilin eksi, kırmızı prob artı ucuna temas ettirilir. İki uç arasında paralel ölçüm yapılır ve ekrandaki değer okunur. Nominal değer 1,5 V olsa da gerçek okuma pilin türüne, doluluk durumuna ve bağlı yüke göre değişebilir.

Dijital multimetrede problar ters çevrildiğinde örneğin −1,50 V görülmesi, seçilen referansa göre polaritenin ters olduğunu gösterir; tek başına pilin arızalı olduğu anlamına gelmez. Bu açıklama, uygun gerilim aralığında çalışan dijital cihaz içindir; analog cihazlarda ters polarite farklı sonuç doğurabilir.

Pil üzerinde paralel DC gerilim ölçümü Siyah prob pilin eksi, kırmızı prob artı ucuna yaklaşır. Temas tamamlandığında örnek okuma 1,50 volttur. DC V COM V/Ω 1,5 V pil − + — — — 1.50 V Problar henüz temas etmiyor Paralel bağlantı: örnek okuma 1,50 V 1.50 V Paralel bağlantı: örnek okuma 1,50 V Başlat Durdur

Çizimin anlattığı: Başlat ile problar pil uçlarına ulaşır; iki temas tamamlanınca örnek 1,50 V okuması görünür. Durdur, hareketi bulunduğu yerde durdurur; Başlat gösterimi yeniden başlatır. Çizim bir ölçüm cihazı değildir. Probları yaklaştırmak pilin gerilimini artırmaz. Hareketi azalt ayarında bağlantı sabit gösterilir.

Editörün notu: COM, ölçümün ortak referans girişidir; her zaman koruma toprağı değildir. Pilin eksi kutbu, devrenin 0 V hattı ve koruma toprağı ancak devre tasarımında birbirine bağlanmışsa aynı referansı paylaşır. Siyah probun hangi noktada olduğu, ekrandaki değerin ne anlama geldiğini belirler.

AC ölçümünde RMS ve dalga şekli

AC gerilimde ekrandaki sayı çoğunlukla etkin değer, yani RMS olarak yorumlanır. Ortalama algılayan bir cihaz, sinüs dalgasına göre ölçeklendiği için bozulmuş dalgalarda hatalı sonuç verebilir. True RMS bu ayrımı azaltır; ancak cihazın frekans bandı, tepe faktörü ve giriş sınırları yine geçerlidir. Frekans ve dalga şekli bilinmeden yalnız cihazın üzerinde True RMS yazmasına güvenilmez.

Birçok cihazın AC modu yalnız AC bileşeni ölçer; AC+DC toplam etkin değer ayrı bir işlev olabilir. PWM sürücü çıkışlarında sıradan AC ölçümü yanıltıcı olabilir; üreticinin uygun gördüğü cihaz, filtre veya ölçüm yöntemi gerekir. Dalga şeklini incelemek için osiloskop kullanılacaksa probun gerilim, izolasyon ve referanslama özellikleri de uygun olmalıdır; topraklı prob klipsi gelişigüzel bir noktaya bağlanmaz.

Okunan değer nasıl değerlendirilir?

Ölçüm noktası ve yük durumu birlikte kaydedilmelidir. Örneğin aynı çalışma koşulunda kaynak çıkışında 24,1 V, uzaktaki yük girişinde 21,8 V varsa fark 2,3 V olur. Bu fark, kablo ve bağlantılardaki gerilim düşümünü araştırmak için bir başlangıçtır. Voltaj düşüklüğü kaynağın yetersizliğinden de doğabilir; tek okuma arızalı parçayı kesin belirlemez.

Boşta duran probların mutlaka 0,00 V göstermesi beklenmez. Yüksek giriş empedansı nedeniyle çevredeki elektrik alanlardan etkilenme veya hayalet gerilim görülebilir. Uygun cihazdaki LoZ işlevi bazı durumları ayırt etmeye yardımcı olur; ancak devreyi daha fazla yüklediği için hassas elektronik noktalarda gelişigüzel kullanılmaz. Şüpheli bir okuma, kontrol edilmeden “zararsız parazit” kabul edilmez.

OL veya taşma göstergesi görüldüğünde seçilen aralık, fonksiyon ve üretici açıklaması kontrol edilir. Bu gösterge her cihazda aynı anlamı taşımaz. Ekrandaki basamak sayısı da tek başına doğruluk değildir; ölçüm hatası, çözünürlük ve kalibrasyon birlikte değerlendirilir. Kısa süreli voltaj dalgalanmaları, cihazın yakalama hızı yetersizse normal ekranda görünmeyebilir.

Güvenlik açısından temel ayrımlar

Şebeke ve endüstriyel pano ölçümleri yetkin personel tarafından, işe uygun yöntem ve koruyucu donanımla yapılmalıdır. Cihazın ve probların CAT kategorisi ile gerilim sınıfı ölçüm yerine uygun olmalı; yalıtım ve prob uçları kullanımdan önce incelenmelidir. Yalnız ekranda okunabilen en yüksek voltaj, cihazın o ortamda güvenli olduğunu göstermez.

Enerjili devrede direnç veya süreklilik modu kullanılmaz; direnç ölçümü öncesinde enerji kesilir ve depolanmış enerji uygun yöntemle giderilir. Gerilim yokluğu doğrulanacaksa uygun test cihazının çalışması ölçümden önce ve sonra bilinen bir kaynak veya doğrulama ünitesiyle kontrol edilir. Tek bir sıfır okuması, yanlış ayar veya cihaz arızası nedeniyle de oluşabilir. Elektrik çarpması ve ark riski, yalnız nominal gerilime bakılarak değerlendirilmez.

İlgili konular: Düşük voltajın tehlikeleri, yüksek voltaj ve riskleri.