Bir elektrik devresinde voltaj nasıl dağıtılır?

Bir elektrik devresinde voltaj nasıl dağıtılır?

Bir elektrik devresinde gerilimin dağılımı, elemanların hangi noktalara bağlandığına ve elektriksel özelliklerine bağlıdır. Seri dirençlerde aynı akım akar; gerilim direnç değerleriyle orantılı bölünür. Aynı iki düğüme bağlanan paralel kollarda ise gerilim aynıdır, kol akımları farklı olabilir. Temel kavramlar için voltaj nedir? ve voltaj–akım farkı yazılarını birlikte okuyabilirsiniz.

Seri devrede gerilim nasıl bölünür?

Seri bağlı dirençlerin birleşme noktasından başka bir kola akım ayrılmıyorsa hepsinden aynı akım geçer. Bu, akımın her koşulda zamanla değişmeden kalacağı anlamına gelmez; elemanlardaki akımların birbirine eşit olduğunu anlatır. Ohm yasası ile her direnç üzerindeki gerilim U = I × R olarak bulunur.

İdeal 9 V DC kaynağa seri bağlanan R1 = 3 Ω ve R2 = 6 Ω için toplam direnç 9 Ω olur. Kablo ve kaynak iç direncini ihmal edersek akım 1 A’dır. R1 üzerinde 3 V, R2 üzerinde 6 V düşer; 3 V + 6 V = 9 V.

I = U / (R1 + R2)
U1 = U × R1 / (R1 + R2)
U2 = U × R2 / (R1 + R2)
Bu ifadeler, ara noktadan ek yük akımı çekilmeyen direnç bölücü için geçerlidir.

Animasyon: 9 V, iki dirençte nasıl paylaşılır?

9 V kaynak, seri 3 Ω ve 6 Ω dirençKapalı devre. A noktası 9 V, B noktası 6 V, C noktası 0 V. R1 üzerinde 3 V, R2 üzerinde 6 V vardır. +9 V− 3 VR1: 3 Ω 6 VR2: 6 Ω A: 9 VB: 6 VC: 0 V I = 1 A
A → B → C noktalarını sırayla inceleyin.

Ok, açıklama sırasında bakılan yeri gösterir; hareket eden voltajı veya elektron hızını temsil etmez. Devredeki değerler kararlı durum içindir; sırayla oluşmaz.

Güç sınırını unutmayın: Bu örnekte R1, 3 W; R2, 6 W ısı yayar. Bunlar küçük 0,25 W dirençlerle kurulacak değerler değildir. Aynı bölme oranını 3 kΩ ve 6 kΩ ile elde ederseniz ideal akım 1 mA olur; gerilimler yine 3 V ve 6 V kalır. Gerilim ve güç ilişkisi gerçek eleman seçiminin parçasıdır.

0 V referans noktasıdır; gerilim toprağa akmaz

Bu devrede kaynağın eksi ucunu 0 V referansı seçtik. A, B ve C noktaları bu uca göre sırasıyla 9 V, 6 V ve 0 V’tur. R1’in iki ucu arasındaki fark 9 − 6 = 3 V olur. R2 için fark 6 − 0 = 6 V’tur.

Devrenin çalışması için bu referansın fiziksel toprağa bağlanması gerekmez. “Bütün voltaj kullanıldı ve toprakta sıfırlandı” demek yanıltıcıdır. Dirençlerde elektrik enerjisi ısıya dönüşür; gerilim ise iki nokta arasındaki farktır. Akım, kapalı devrenin dönüş yolundan kaynağa geri döner.

Paralel devrede gerilim bölünür mü?

İki direnç doğrudan aynı ideal 9 V kaynağın uçlarına paralel bağlanırsa ikisinde de 9 V bulunur. 3 Ω kolundan 3 A, 6 Ω kolundan 1,5 A akar; kaynak toplam 4,5 A sağlar. Bu hesaplar ideal kaynak içindir; kaynak akım sınırı ve dirençlerin güç değerleri gerçek uygulamada ayrıca kontrol edilir.

“Paralelde gerilim aynıdır”, aynı iki düğüme bağlı kolların aynı anda aynı gerilimi gördüğünü anlatır. Kaynak gerilimi zamanla değişiyorsa bütün kolların gerilimi de değişebilir. Kablo direnci bulunan gerçek tesisatta yük uçları arasındaki küçük farklar için hat gerilim düşümü değerlendirilir.

Gerilim bölücüye yük bağlanırsa ne değişir?

B noktasından C noktasına bir yük bağlamak, bu yükü R2’ye paralel bağlamaktır. Artık alt kolun eşdeğeri R2 ∥ Ryük olur. Örnekte R2’ye paralel 6 Ω yük eklenirse alt kol 3 Ω’a düşer; çıkış 6 V yerine 4,5 V olur.

Bu nedenle iki dirençli bölücü, değişken akımlı bir cihazı beslemek için tek başına voltaj regülatörünün yerine geçmez. Ölçüm veya sinyal ölçeklemede de bağlı girişin yükleme etkisi hesaba katılmalıdır.

Seri-paralel ve AC devrelerde hangi yöntem kullanılır?

Kirchhoff’un gerilim yasası, toplu elemanlı devre modelinde kapalı çevredeki gerilimlerin işaretli toplamının sıfır olduğunu söyler. Kirchhoff’un akım yasası ise bir düğüme giren ve çıkan akımların toplamını ilişkilendirir. Seri-paralel dirençler önce eşdeğerlerine indirgenebilir; sonra düğüm gerilimleri ve kol akımları hesaplanır.

Kondansatör ve bobin içeren AC devrelerde yalnız direnç değerleri yeterli değildir; empedans ve faz dikkate alınır. Fazları farklı gerilimlerin yalnız RMS büyüklüklerini aritmetik olarak toplamak doğru sonuç vermeyebilir. Buradaki 3 V + 6 V örneği, ideal dirençli DC devreye aittir.

Ölçümde hangi iki noktaya bakıyoruz?

Gerilim ölçümü iki nokta arasına paralel yapılır. B–C ölçümü 6 V, A–B ölçümü 3 V, A–C ölçümü 9 V verir. DC ölçümde probların yönü ters çevrilirse işaret değişir. Bir direncin üzerindeki gerilim ile bir düğümün referansa göre gerilimini birbirine karıştırmayın.

Gerçek ölçüm beklenenden farklıysa önce kaynak gerilimi, direnç değerleri, bağlantı noktaları ve bağlı yük kontrol edilir. Voltaj düşüklüğü veya gerilim dalgalanması da sonucu etkileyebilir. Multimetrenin giriş direnci özellikle yüksek dirençli bölücülerde ek yük oluşturabilir.

Site içi kaynaklar ve ilgili yazılar

Temel kavramlar:
Voltaj nedir? · Voltaj ve akım farkı · Direnç nedir? · Ohm yasası

Ölçüm ve hesaplama:
Voltaj ölçümü · Voltaj ve watt ilişkisi · Gerilim düşümü hesabı

Besleme ve arıza:
Voltaj düşüklüğü · Gerilim dalgalanmaları · Voltaj regülatörleri

Ek teknik doğrulama: bölücüde yükleme etkisi

Texas Instruments — SSZTAW1, voltage scaling and load impedance

Seri bağlantı açıklamasına dön ↑