Gece boyunca güneş enerjisini kullanmak

Gündüz üretilen enerjiyi geceye taşımak
Güneş enerjisini gece kullanmak için gereken depolama teknolojileri zaten uygulanıyor. Fotovoltaik paneller gündüz elektrik üretir; üretimin bir bölümü uygun bir sistemde depolanarak gece yüklerine verilebilir. Enerji depolama yöntemleri arasında bataryalar, pompaj depolamalı hidroelektrik ve termal depolama bulunur. Asıl mesele, istenen yükü yeterli güçte ve yeterli süre boyunca besleyecek sistemi tasarlamaktır.
Bir gecelik ihtiyacı karşılamak ile yıl boyunca tamamen bağımsız çalışmak farklı hedeflerdir. Depolama enerji üretmez; önceden üretilen enerjinin kullanım zamanını değiştirir ve bu işlemde kayıplar oluşur. Arka arkaya bulutlu günler, kış üretimi ve günlük tüketim birlikte değerlendirilmelidir.
Önce kW ile kWh ayrımını yapın
kW, sistemin sağlayabildiği gücü; kWh, depoladığı veya teslim ettiği enerjiyi ifade eder. Yüksek kWh kapasitesi, büyük bir motorun kalkışını karşılayabilmek anlamına gelmez. Gece yük profili, eşzamanlı çalışan cihazlar ve kısa süreli güç talepleri güç ölçme ve izleme cihazlarıyla belirlenmelidir.
Örnek bir tesisin gece boyunca ortalama 50 kW tükettiğini ve besleme süresinin 10 saat olduğunu varsayalım. Yüklere teslim edilmesi gereken enerji 50 × 10 = 500 kWh olur. Bataryanın nominal enerjisinin %80'inin kullanılabildiği ve bataryadan AC yüke kadar deşarj yolunun veriminin %90 olduğu varsayılırsa ön hesap 500 / (0,80 × 0,90) ≈ 694 kWh nominal kapasite verir.
Bu değer örnek varsayımlara dayanan bir enerji hesabıdır. Yaşlanma payı, sıcaklık etkisi, yardımcı tüketimler ve istenen yedek rezervi ayrıca değerlendirilir. Aynı tesisin eşzamanlı talebi 120 kW'a çıkıyorsa batarya ve güç dönüşüm sistemi bu talebi de karşılamalıdır; motor kalkışları ayrıca incelenir. Enerji kapasitesi ile çıkış gücü birlikte seçilir.
Editörün notu
Üretici zaten kullanılabilir kapasiteyi veriyorsa aynı kullanılabilirlik oranını ikinci kez düşmeyin. Değer AC çıkışta teslim edilecek kWh olarak belirtilmişse kapsanan dönüşüm kayıplarını da tekrar uygulamayın. Nominal batarya enerjisi, kullanılabilir DC enerji ve teslim edilen AC enerji aynı ölçüm sınırını anlatmaz.
Batarya sisteminin hangi parçaları gerekir?
Batarya enerji depolama sistemi (BESS), yalnızca hücrelerden oluşmaz. Batarya yönetimi (BMS), çift yönlü güç dönüşümü, enerji yönetimi (EMS), koruma ve sıcaklık kontrolü birlikte çalışır. Lityum iyon bataryalar ve bunların LFP kimyası sabit depolamada yaygın seçenekler arasındadır; akış bataryaları gibi alternatifler de uygulamaya göre değerlendirilebilir. Akü ve şarj cihazı seçimi, gerilim ve akım sınırlarıyla birlikte yapılmalıdır.
Her solar inverter tipi batarya şarjı, deşarjı veya yedekleme işlevini desteklemez. MPPT, panellerden uygun çalışma noktasında güç alınmasını sağlar; tek başına bir depolama sistemi değildir. Batarya, inverter ve kontrol birimlerinin uyumluluğu ile AC veya DC bağlantı mimarisi proje başında netleştirilmelidir.
İnverter verimi ile tüm depolama çevriminin verimi de ayrıdır. Şarj ve deşarj dönüşümleri, kablolar, soğutma ve bekleme tüketimleri net teslim edilen enerjiyi azaltır. Ertesi gün paneller hem gündüz yüklerini karşılamalı hem de gece kullanılan enerjiyi kayıplarıyla birlikte yeniden doldurabilmelidir.
Gece kullanımı ile kesintide yedekleme farklıdır
Şebeke varken bataryadan tüketim yapmak, elektrik kesintisinde çalışabilmek ile aynı özellik değildir. Kesintide besleme için uygun inverter çalışma modu, şebekeden güvenli ayrılma düzeni ve beslenmesi planlanan yükler birlikte tasarlanmalıdır. Depolama bulunması, tesisin otomatik olarak ada modunda çalışacağı anlamına gelmez.
UPS uygulamalarında ayrıca geçiş süresi ve hassas yükün kabul ettiği kesinti süresi önemlidir. Bataryayı gece öz tüketimi için tamamen kullanan bir sistem, beklenmedik kesintiye düşük şarjla yakalanabilir. Yedek enerji rezervi ve yük öncelikleri enerji yönetiminde açıkça tanımlanmalıdır.
Büyük ölçekte diğer depolama seçenekleri
Pompaj depolamalı hidroelektrik, elektrik kullanarak suyu üst rezervuara çıkarır; ihtiyaç olduğunda su türbinden geçirilerek yeniden elektrik üretilir. Büyük enerji miktarları için yerleşik bir teknolojidir, ancak uygun yükseklik farkı, rezervuar ve saha koşulları gerektirir.
Termal depolama enerjiyi ısı olarak saklar. Yoğunlaştırılmış güneş enerjisi santrallerinde (CSP) depolanan ısı daha sonra elektrik üretiminde kullanılabilir. Sıcak su veya soğutma ihtiyacında ise depolanan termal enerji doğrudan değerlendirilebilir. Bu yaklaşım, fotovoltaik elektriğin bataryada saklanmasından farklı bir enerji dönüşüm yoludur.
Volanlar hızlı güç desteği ve kısa süreli dengelemede yararlı olabilir; gece boyunca enerji sağlamak için gereken uzun süreli kapasiteyle aynı görevi üstlenmezler. Teknoloji seçimi, yalnızca “enerji depoluyor” olmasına değil, deşarj süresine, güce, kayıplara ve kullanım sıklığına dayanmalıdır.
Depolama ihtiyacını azaltmak da bir çözümdür
Uygun işlerde tüketimin bir bölümünü güneşli saatlere taşımak, gereken batarya kapasitesini azaltabilir. Örneğin sulama pompalarının gündüz su deposunu doldurması, gece elektrikli pompalama ihtiyacını düşürebilir. Isı veya soğuk depolamak da bazı yüklerde işe yarar. Enerji verimliliği ile birlikte düşünülürse depolama, daha küçük bir tüketim ihtiyacını karşılar.
Yatırım ve işletme nasıl değerlendirilir?
Karşılaştırmayı yalnızca batarya hücresinin fiyatıyla yapmayın. Güç elektroniği, kurulum, yardımcı tüketimler, bakım, kapasite kaybı ve garanti koşulları toplam sonucu etkiler. Kurulum ve bakım planı, koruma sistemleri ve işletme sorumlulukları da belirlenmelidir. Bir geceyi karşılayan sistem, birkaç günlük düşük üretim dönemini kendiliğinden karşılamaz. Güvenilir tasarım, üretim ve tüketim verilerini aynı zaman çizelgesinde inceler.
İlgili konular ve kategoriler
Güneş enerjisi tarafı: Solar panel nedir?, MPPT nedir?, Solar inverter tipleri, İnverter verimliliği, Kesintide solar inverter kullanımı.
Diğer ilgili kategoriler: Enerji depolama yöntemleri, Akü ve şarj cihazları, UPS sistemleri, Güç ölçme ve izleme, Enerji verimliliği.
Solar enerji sistemleri için sorular ve kavramlar
Kaynaklar
ABD Enerji Bakanlığı: güneş enerjisi ve depolama temelleri
IEA, Batteries and Secure Energy Transitions (2024): bataryaların uygulamaları ve kimyaları
NREL: Grid-Scale Battery Storage, güç ve enerji tanımları (Sandia arşivi)
IRENA: elektriksel, mekanik ve termal enerji depolama
ABD Enerji Bakanlığı: inverterler ve şebekeden bağımsız çalışma koşulları