
BS 1362 Standardı Nedir? İngiliz Tipi Fiş Sigortaları ve Amper Seçimi
BS 1362, ev ve benzeri uygulamalarda, özellikle BS 1363 fişlerinde kullanılan genel amaçlı kartuş sigortaların boyut ve performans gereksinimlerini belirleyen İngiliz standardıdır. Kapsamı 13 A’i aşmayan anma akımları ve 250 V’u aşmayan, 50 veya 60 Hz AC beslemeler için tanımlanır. Sigorta tabanları ve taşıyıcıları bu standardın kapsamına dahil değildir.
Birleşik Krallık tipi üç dikdörtgen pimli fişlerde görülen küçük kartuş sigorta, bu standardın en bilinen uygulamasıdır. BS sigorta standartları incelenirken BS 1362 ile BS 1363’ün farklı görevleri olduğu unutulmamalıdır: biri sigorta elemanını, diğeri ilgili fiş, priz ve bağlantı aksesuarlarını ele alır.
Güncel Standart Referansı Nedir?
BSI kataloğunda güncel sürüm BS 1362:1973+A3:2021 olarak listelenmektedir. Standart; anma değerleri, güç kaybı, zaman-akım davranışı, kesme kapasitesi, ölçüler ve işaretlemeler gibi özellikleri ele alır. Teknik belgelerde sigorta standardının tam referansını kullanmak, eski baskılarla karışıklığı azaltır.
Fişin İçindeki Sigorta Neyi Korur?
Fiş sigortasının temel görevi, bağlı cihazın esnek besleme kablosunun aşırı akım ve kısa devre koşullarında korunmasına katkı sağlamaktır. Cihaz içindeki bazı arızalarda da devreyi kesebilir; ancak bütün elektronik parçaları hasardan koruyacağı anlamına gelmez. Evde elektriksel koruma, tek bir sigortadan oluşmaz.
Fiş sigortası; uygun kablo, sağlam bağlantılar, tesisat koruması ve gerekli kaçak akım korumasıyla birlikte çalışır. Otomatik sigorta, kaçak akım rölesi ve RCBO farklı koruma görevlerine sahiptir. BS 1362 sigortası, kaçak akım korumasının yerine geçmez.
3 A, 5 A ve 13 A Sigortalar Arasındaki Fark
İngiliz tipi fişlerde 3 A ve 13 A değerleri yaygındır; bazı cihazlarda 5 A ve diğer değerler de kullanılabilir. Doğru sigorta amper değeri, cihaz üreticisinin talimatına ve kablo düzenine göre belirlenir.
| Anma akımı | Renk kodu | Seçimde dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| 3 A | Kırmızı | Düşük güç tüketen birçok cihazda kullanılır; üretici talimatı esas alınır. |
| 5 A | Siyah | Bu değerin belirtildiği cihazlarda kullanılır; gelişigüzel 13 A ile değiştirilmez. |
| 13 A | Kahverengi | Uygun kablo ve fişle kullanılan yüksek güçlü cihazlarda yaygındır; her cihaz için varsayılan seçim değildir. |
Renk, tanımayı kolaylaştırır; gövde üzerindeki amper değeri ve ürün bilgileri mutlaka okunmalıdır. Fişin üzerinde “13 A” yazması, içindeki sigortanın her durumda 13 A olması gerektiğini göstermez. Fişin kapasitesi ile bağlı cihaz için gereken sigorta değeri ayrı bilgilerdir.
Watt Değerinden Sigorta Seçilebilir mi?
Watt değerini ampere çevirmek, yük akımını anlamaya yardımcı olur. Güç faktörü yaklaşık 1 olan bir yükte I ≈ P / V kullanılabilir. Örneğin 230 V’ta çalışan 2300 W’lık dirençli bir ısıtıcı yaklaşık 10 A çeker.
Bu hesap, tek başına sigorta reçetesi değildir. Motorlu veya elektronik cihazlarda güç faktörü, ilk enerjilenme akımı ve üreticinin belirlediği koruma düzeni dikkate alınır. Sigortanın açma karakteristiği de önemlidir. Hesaplanan akımın üzerindeki ilk değeri seçmek, her uygulamada doğru sonuç vermez.
Boyut, Kesme Kapasitesi ve Eşdeğerlik
BS 1362 fiş sigortalarında yaklaşık 6,3 × 25,4 mm kartuş ölçüsü yaygındır. Ancak aynı ölçüdeki herhangi bir kartuş uygun kabul edilmez. Sigorta seçimi; standart uygunluğu, amper değeri, gerilim, açma davranışı ve taşıyıcı uyumunu birlikte gerektirir.
Kesme kapasitesi, sigortanın belirtilen koşullarda kesebileceği beklenen kısa devre akımıyla ilgilidir. Örneğin üreticiler BS 1362 ürünlerinde 6 kA kesme kapasitesi beyan edebilir. Bu değer sigortanın normalde taşıdığı akım değildir; ürün veri sayfasındaki gerilim ve deney koşullarıyla birlikte okunmalıdır.
BS 646 kapsamındaki aksesuar sigortaları ve BS 88 kapsamındaki sigortalar, BS 1362 ürünleriyle otomatik olarak değiştirilemez. Sigorta tipini kullanım yeri belirler. Ayrıca AC işaretli bir fiş sigortası, uygunluğu doğrulanmadan DC devre korumasında kullanılmaz.
Sigorta Sağlamken Fiş Neden Isınabilir?
Gevşek veya oksitlenmiş bir temas noktası, toplam akım sigortayı açtıracak düzeye ulaşmadan yerel ısınmaya neden olabilir. Bu yüzden priz ve fiş ısınması, “sigorta atmadı” gerekçesiyle normal kabul edilmez.
Benzer şekilde uzatma kablosunun ısınması durumunda kablonun ve aksesuarın yük sınırları değerlendirilmelidir. Çoklu prizdeki her çıkış, giriş fişindeki sigorta değerini ayrı ayrı kullanabileceğiniz anlamına gelmez; toplam yük önemlidir.
Kontrol ve Değişim
Tekrarlayan açmalarda sigortanın açma nedeni araştırılmalıdır. Fiş prizden çıkarılmadan sigorta yuvasına müdahale edilmez. Sigorta değişiminde üreticinin belirttiği değer kullanılmalı; taşıyıcının gevşekliği ve ısıl hasar da kontrol edilmelidir.
Sigortanın durumunu değerlendirmek için enerjisiz ve devreden ayrılmış kartuşta süreklilik ölçülebilir. Bu ölçüm, sigortanın doğru standart ve değerde olduğunu kanıtlamaz. Yedek sigorta modelleri karşılaştırılırken üretici kodu ve teknik bilgiler esas alınmalıdır.