Sigorta standartları

Sigorta standartları: IEC, UL, BS ve doğru koruma seçimi
Sigorta standartları; bir elektrik sigortasının hangi koşullarda akım taşıyacağını, ne zaman devreyi açacağını ve arıza akımını nasıl güvenle keseceğini tanımlar. Anma akımı, anma gerilimi, kesme kapasitesi, zaman-akım karakteristiği ve fiziksel ölçüler birlikte değerlendirilir. Yalnızca amper değeri aynı diye iki sigorta birbirinin yerine kullanılamaz.
IEC sigorta standartları hangi uygulamaları kapsar?
IEC sigorta standartları: IEC 60269 ailesi alçak gerilim güç ve tesisat sigortalarını kapsar. IEC 60269-1 genel gerekleri, IEC 60269-2 yetkili kişilerce kullanılan, çoğunlukla endüstriyel sigortaları; IEC 60269-3 ise uzman olmayan kişilerin kullanımına yönelik, çoğunlukla ev ve benzeri uygulamalardaki sigortaları ele alır.
IEC 60269-4, yarı iletken hızlı sigortalar için ek gerekler getirir. IEC 60269-6 güneş fotovoltaik sistemlerinin; IEC 60269-7 batarya ve batarya sistemlerinin sigortalarını kapsar. Özellikle DC sigortalarda uygulamanın gerilimi ve arıza koşulları önemlidir.
IEC 60127 ailesi, cihaz ve elektronik bileşen korumasında kullanılan minyatür sigortaları ele alır. Cam veya seramik tüplü sigortalar ile belirli SMD sigorta tipleri bu ailenin ilgili bölümleriyle değerlendirilir. IEC 60127 kapsamındaki bir cihaz sigortası, sırf ölçüsü uygun diye tesisat sigortası yerine seçilmez.
UL, BS ve bölgesel standartlar
UL sigorta standartları: UL 248 ailesi alçak gerilim sigortalarının yapısını, işaretlemesini ve performansını ele alır. UL 248-1 genel gerekleri, diğer bölümler farklı sigorta sınıflarını tanımlar. UL Listed ve UL Recognized Component statüleri aynı değildir; bileşen onayının kullanım koşulları ayrıca incelenir. CSA sigorta standartları da Kanada uygulamalarında değerlendirilir.
BS sigorta standartları: Birleşik Krallık'taki BS 88 ailesi ve BS 1362 farklı uygulamalara yöneliktir; BS 1362 özellikle fişlerde kullanılan sigorta elemanlarını kapsar. Fiş içi sigorta ile endüstriyel sigorta aynı görev ve boyutlandırma koşullarına sahip değildir.
Avrupa ve diğer bölgeler: CENELEC kapsamındaki Avrupa yayınları ile DIN/VDE sigorta standartları değerlendirilirken tam standart numarası ve baskısı okunmalıdır. Avustralya ve Yeni Zelanda için AS/NZS standartları incelenir. Farklı ülke işaretleri taşıyan ürünlerin otomatik olarak eşdeğer olduğu varsayılmaz.
gG, aM ve hızlı sigorta işaretleri ne anlatır?
gG, genel amaçlı tam aralıklı aşırı akım korumasına yöneliktir; uygun seçildiğinde aşırı yük ve kısa devre korumasında kullanılır. aM ise motor devrelerinde kısa devre korumasına yönelik kısmi aralıklı sınıftır; ayrı aşırı yük koruması gerekir. Yüksek güçlü yükler için sigorta seçerken kalkış akımı da hesaba katılır.
aR ve gR, yarı iletken korumasına yönelik sınıflardır; kapsadıkları akım aralığı farklıdır. Minyatür sigortalardaki F hızlı, T gecikmeli karakteristiği belirtir. Bu harfler sigorta tipi seçiminde yararlıdır; ancak F/T işaretleri ile gG/aM/aR sınıfları birbirinin doğrudan karşılığı değildir.
Sigorta etiketinde hangi değerler birlikte okunmalı?
Anma akımı (In): Standartta belirtilen deney ve çalışma koşullarındaki akım değeridir; bu değerin biraz üstünde hemen erime sınırı değildir. Sigorta amperi ve devre yükü değerlendirilirken ortam sıcaklığı, kalkış akımı ve üreticinin azaltma katsayıları dikkate alınır.
Anma gerilimi ve AC/DC uygunluğu: Sigortanın gerilim değeri devreye uygun olmalıdır. Yalnız AC için belirtilmiş bir değer, aynı sayısal DC gerilim için uygunluk kanıtı değildir. Kesme kapasitesi, belirtilen koşullarda güvenle kesilebilen arıza akımıdır; montaj noktasındaki beklenen kısa devre akımını karşılamalıdır.
Zaman-akım eğrisi ve I²t: Eğri, akıma göre açma süresini gösterir. I²t, akımın karesinin zaman boyunca integralidir ve ısıl zorlanma değerlendirmesinde kullanılır; birimi A²s olur. Erime öncesi ve toplam kesme I²t değerleri farklıdır. Seçicilik ve hassas bileşen koruması, üreticinin eğrileri ve koordinasyon verileriyle kontrol edilir.
Boyut, yuva ve güç kaybı: Sigorta elemanı ile yuvasının mekanik ve ısıl uygunluğu birlikte değerlendirilir. Sigorta kutusu bakımı sırasında gevşek bağlantılar ve aşırı ısınma belirtileri de incelenir. Doğru sigorta seçimi, yalnız katalogdaki amper değerine indirgenemez.
Otomatik sigorta hangi standarda girer?
IEC 60898-1, ev ve benzeri tesisatlarda AC aşırı akım koruması sağlayan otomatik sigortaları; IEC 60947-2, endüstriyel kullanım dahil alçak gerilim devre kesicilerini ele alır. Bunlar eriyen telli sigorta standartlarından ayrıdır. Minyatür sigortadaki T gecikme işareti ile otomatik sigortadaki B/C/D açma karakteristikleri farklı sınıflandırmalardır.
Deney, uygunluk ve değişim
İlgili standart ve ürün tipine göre sıcaklık artışı, güç kaybı, akım taşıma, açma karakteristiği, kesme kapasitesi ve yalıtım deneyleri uygulanır. Deney koşulları ve sınırları her sigorta için aynı değildir. Satın almada ürün kodu, tam standart referansı ve doğrulanabilir onay belgeleri eşleştirilmelidir.
Sigorta neden attı? sorusu çözülmeden amper büyütülmez. Sigorta değişimi gerektiğinde aynı koruma özelliklerini sağlayan uygun ürün seçilir; işlem güvenli değişim koşullarında, besleme kesilip gerilimsizlik doğrulanarak yapılır. Standartlara uygunluk, arızanın nedenini araştırma gereğini ortadan kaldırmaz.
Teknik kaynaklar: IEC 60269-1 · IEC 60127-1 · UL 248-1 · IEC 60898-1 · IEC 60947-2 · Eaton.