Pompa seçiminde hangi faktörler dikkate alınmalıdır?

Debi ve basma yüksekliğini aynı çalışma noktasında karşılamak

Doğru pompa; istenen sıvıyı, gerekli miktarda ve gerekli basma yüksekliğinde taşıyabilen, bunu uygun verim ve güvenilirlikle yapan modeldir. Seçime marka, bağlantı çapı veya motorun kW değeriyle başlanmaz. Önce pompanın görevi, sıvı özellikleri ve tesisatın ihtiyacı yazılır. Aşağıdaki eğri, verim noktası ve emiş değerlendirmeleri özellikle santrifüj pompalara yöneliktir.

Debiyi ve toplam basma yüksekliğini belirleyin

Gerekli debi (Q), prosesin veya kullanıcıların aynı anda ihtiyaç duyduğu akıştır. Mevcut tesisatta debi ölçümü tahminden daha yararlıdır. Normal, minimum ve maksimum ihtiyacı ayrı kaydedin; sürekli düşük debiyle çalışan bir sisteme yalnızca kısa süreli zirveye göre tek büyük pompa seçmek verimsiz olabilir.

Toplam basma yüksekliği (H); seviye farkını, boru ve ekipman kayıplarını, giriş-çıkış basınç farkını ve gerekli olduğunda hız farkını kapsar. Uzun boru, dar çap, filtre, vana ve eşanjör kayıpları hesaba katılır. Tam dolu kapalı bir sirkülasyon devresinde bina yüksekliği doğrudan pompa basma yüksekliği değildir. Bu devrede dolaşım için esas olarak akış kayıpları karşılanır; dolum basıncı ayrı değerlendirilir.

Pompa eğrisinde gerçek çalışma noktasını bulun

Maksimum debi ve maksimum basma yüksekliği genellikle birlikte elde edilmez. İstenen Q ve H aynı noktada pompa eğrisinde karşılanmalıdır. Gerçek çalışma noktası, pompa eğrisi ile tesisat eğrisinin kesişimidir. Verimli seçim için sık kullanılan çalışma noktaları, üreticinin izin verdiği aralıkta ve mümkün olduğunca en iyi verim noktasına (BEP) yakın olmalıdır. Eğriyi doğru hız, frekans ve çark çapı için okuyun; tek bir noktayı değil beklenen çalışma aralığını kontrol edin.

Bir ön seçim hesabı

Açık bir depodan, 10 metre yukarıdaki kullanım noktasına su taşındığını düşünelim. İstenen debi 6 m³/saat; bütün hattın bu debideki kaybı 8 metre ve çıkışta gereken gösterge basıncı 1 bar olsun.

VeriÖrnek değerHesaba etkisi
Gerekli debi6 m³/saat = 100 L/dakPompa eğrisinde bu debideki H değeri aranır.
Seviye farkı10 mStatik yüksekliğe eklenir.
Emiş ve basma hattı kayıpları8 mVerilen debideki toplam akış kaybıdır.
Çıkışta istenen basınç1 bar ≈ 10,2 m su sütunuAçık depo atmosfer basıncında olduğu için eklenir.

Hız yükü farkı ihmal edilirse H ≈ 10 + 8 + 10,2 = 28,2 m bulunur. Ön seçimde yaklaşık 6 m³/saat ve 28,2 m birlikte aranır. Bu sonuç emiş uygunluğunu, malzeme seçimini veya motor gücünü tek başına doğrulamaz. Gerçek projede değişen depo seviyeleri ve işletme koşulları da hesaplanır.

Sıvıya uygun yapı ve malzeme seçin

Sıcaklık, yoğunluk, viskozite, kimyasal özellikler ve katı madde pompanın yapısını belirler. Su ve yağ pompaları arasında bu yüzden fark vardır. Temiz suya ait eğriyi koyu veya farklı yoğunluktaki sıvıya doğrudan uygulamayın; üreticinin düzeltmesi gerekir. Pompa türü, çarkın katı madde geçişi, gövde ve sızdırmazlık elemanları sıvıya uygun olmalıdır. Santrifüj ve dalgıç pompa seçeneklerini değerlendirin; “dalgıç” montaj biçimini, “santrifüj” çalışma prensibini anlatır ve aynı pompa ikisi de olabilir.

Emiş koşulunu NPSH ile kontrol edin

NPSHa tesisatın sağladığı, NPSHr pompanın ihtiyaç duyduğu emiş enerji payını ifade eder. Mevcut pay, gerekli değeri uygulamaya uygun emniyet payıyla aşmalıdır; bu pay için her pompaya tek bir sabit sayı verilmez. En düşük sıvı seviyesi, sıcaklık, rakım ve emiş kayıpları değerlendirilir. İyi bir basma performansı, kötü emiş koşulunu düzeltmez. Yetersiz emiş kavitasyona, performans kaybına ve hasara yol açabilir.

Motoru, kontrolü ve montajı birlikte değerlendirin

Motor gücü, pompanın bütün izin verilen çalışma aralığındaki mil gücü ihtiyacını karşılamalıdır. Besleme gerilimi, faz, frekans, çalışma süresi ve başlatma sıklığı da uygun olmalıdır. Hız kontrol cihazı kullanılacaksa izin verilen hız aralığı ve motor soğutması kontrol edilir. PID kontrol, seviye anahtarı ve diğer pompa kontrol seçenekleri ihtiyaca göre belirlenir; sürücü takılması kendiliğinden doğru seçim veya enerji tasarrufu sağlamaz.

Montaj yeri, ortam koşulları, bağlantılar, boru yükleri ve servis erişimi seçimin parçasıdır. Gürültü, titreşim ve aşırı ısınma riski işletme koşullarıyla birlikte değerlendirilir. Üretimi durdurabilecek bir görevde yedek pompa ve parçaların temin süresi de planlanmalıdır.

Teklif için gerekli bilgiler

Sıvının adı ve özellikleri, Q-H çalışma noktaları, sıcaklık aralığı, emiş seviyesi ve hat bilgileri ile başlayın. Ardından besleme, çalışma saatleri, kontrol yöntemi ve montaj koşullarını ekleyin. Tedarikçiden seçilen noktaların işaretlendiği performans eğrisi, verim, mil gücü, NPSHr ve malzeme/salmastra bilgilerini isteyin. Belirsiz verileri açıkça yazmak, yanlış bir kesinlikle model seçmekten daha yararlıdır.

İlgili konular

Pompa soru ve cevapları · Güç hesabı · Su ve yağ pompası farkları · Enerji tüketimini azaltma

Teknik kaynaklar

KSB — Pompa karakteristik eğrileri

KSB — Sıvı özellikleri ve pompa seçimi

KSB — NPSH ve emiş koşulları

KSB — Basma yüksekliği

Biral — Kapalı devrede pompa boyutlandırma

ABD Enerji Bakanlığı — Pompa yaşam döngüsü maliyeti