Pompa seçiminde hangi faktörler dikkate alınmalıdır?
Debi ve basma yüksekliğini aynı çalışma noktasında karşılamak
Doğru pompa; istenen sıvıyı, gerekli miktarda ve gerekli basma yüksekliğinde taşıyabilen, bunu uygun verim ve güvenilirlikle yapan modeldir. Seçime marka, bağlantı çapı veya motorun kW değeriyle başlanmaz. Önce pompanın görevi, sıvı özellikleri ve tesisatın ihtiyacı yazılır. Aşağıdaki eğri, verim noktası ve emiş değerlendirmeleri özellikle santrifüj pompalara yöneliktir.
Debiyi ve toplam basma yüksekliğini belirleyin
Gerekli debi (Q), prosesin veya kullanıcıların aynı anda ihtiyaç duyduğu akıştır. Mevcut tesisatta debi ölçümü tahminden daha yararlıdır. Normal, minimum ve maksimum ihtiyacı ayrı kaydedin; sürekli düşük debiyle çalışan bir sisteme yalnızca kısa süreli zirveye göre tek büyük pompa seçmek verimsiz olabilir.
Toplam basma yüksekliği (H); seviye farkını, boru ve ekipman kayıplarını, giriş-çıkış basınç farkını ve gerekli olduğunda hız farkını kapsar. Uzun boru, dar çap, filtre, vana ve eşanjör kayıpları hesaba katılır. Tam dolu kapalı bir sirkülasyon devresinde bina yüksekliği doğrudan pompa basma yüksekliği değildir. Bu devrede dolaşım için esas olarak akış kayıpları karşılanır; dolum basıncı ayrı değerlendirilir.
Pompa eğrisinde gerçek çalışma noktasını bulun
Maksimum debi ve maksimum basma yüksekliği genellikle birlikte elde edilmez. İstenen Q ve H aynı noktada pompa eğrisinde karşılanmalıdır. Gerçek çalışma noktası, pompa eğrisi ile tesisat eğrisinin kesişimidir. Verimli seçim için sık kullanılan çalışma noktaları, üreticinin izin verdiği aralıkta ve mümkün olduğunca en iyi verim noktasına (BEP) yakın olmalıdır. Eğriyi doğru hız, frekans ve çark çapı için okuyun; tek bir noktayı değil beklenen çalışma aralığını kontrol edin.
Bir ön seçim hesabı
Açık bir depodan, 10 metre yukarıdaki kullanım noktasına su taşındığını düşünelim. İstenen debi 6 m³/saat; bütün hattın bu debideki kaybı 8 metre ve çıkışta gereken gösterge basıncı 1 bar olsun.
| Veri | Örnek değer | Hesaba etkisi |
|---|---|---|
| Gerekli debi | 6 m³/saat = 100 L/dak | Pompa eğrisinde bu debideki H değeri aranır. |
| Seviye farkı | 10 m | Statik yüksekliğe eklenir. |
| Emiş ve basma hattı kayıpları | 8 m | Verilen debideki toplam akış kaybıdır. |
| Çıkışta istenen basınç | 1 bar ≈ 10,2 m su sütunu | Açık depo atmosfer basıncında olduğu için eklenir. |
Hız yükü farkı ihmal edilirse H ≈ 10 + 8 + 10,2 = 28,2 m bulunur. Ön seçimde yaklaşık 6 m³/saat ve 28,2 m birlikte aranır. Bu sonuç emiş uygunluğunu, malzeme seçimini veya motor gücünü tek başına doğrulamaz. Gerçek projede değişen depo seviyeleri ve işletme koşulları da hesaplanır.
Sıvıya uygun yapı ve malzeme seçin
Sıcaklık, yoğunluk, viskozite, kimyasal özellikler ve katı madde pompanın yapısını belirler. Su ve yağ pompaları arasında bu yüzden fark vardır. Temiz suya ait eğriyi koyu veya farklı yoğunluktaki sıvıya doğrudan uygulamayın; üreticinin düzeltmesi gerekir. Pompa türü, çarkın katı madde geçişi, gövde ve sızdırmazlık elemanları sıvıya uygun olmalıdır. Santrifüj ve dalgıç pompa seçeneklerini değerlendirin; “dalgıç” montaj biçimini, “santrifüj” çalışma prensibini anlatır ve aynı pompa ikisi de olabilir.
Emiş koşulunu NPSH ile kontrol edin
NPSHa tesisatın sağladığı, NPSHr pompanın ihtiyaç duyduğu emiş enerji payını ifade eder. Mevcut pay, gerekli değeri uygulamaya uygun emniyet payıyla aşmalıdır; bu pay için her pompaya tek bir sabit sayı verilmez. En düşük sıvı seviyesi, sıcaklık, rakım ve emiş kayıpları değerlendirilir. İyi bir basma performansı, kötü emiş koşulunu düzeltmez. Yetersiz emiş kavitasyona, performans kaybına ve hasara yol açabilir.
Motoru, kontrolü ve montajı birlikte değerlendirin
Motor gücü, pompanın bütün izin verilen çalışma aralığındaki mil gücü ihtiyacını karşılamalıdır. Besleme gerilimi, faz, frekans, çalışma süresi ve başlatma sıklığı da uygun olmalıdır. Hız kontrol cihazı kullanılacaksa izin verilen hız aralığı ve motor soğutması kontrol edilir. PID kontrol, seviye anahtarı ve diğer pompa kontrol seçenekleri ihtiyaca göre belirlenir; sürücü takılması kendiliğinden doğru seçim veya enerji tasarrufu sağlamaz.
Montaj yeri, ortam koşulları, bağlantılar, boru yükleri ve servis erişimi seçimin parçasıdır. Gürültü, titreşim ve aşırı ısınma riski işletme koşullarıyla birlikte değerlendirilir. Üretimi durdurabilecek bir görevde yedek pompa ve parçaların temin süresi de planlanmalıdır.
Teklif için gerekli bilgiler
Sıvının adı ve özellikleri, Q-H çalışma noktaları, sıcaklık aralığı, emiş seviyesi ve hat bilgileri ile başlayın. Ardından besleme, çalışma saatleri, kontrol yöntemi ve montaj koşullarını ekleyin. Tedarikçiden seçilen noktaların işaretlendiği performans eğrisi, verim, mil gücü, NPSHr ve malzeme/salmastra bilgilerini isteyin. Belirsiz verileri açıkça yazmak, yanlış bir kesinlikle model seçmekten daha yararlıdır.
İlgili konular
Pompa soru ve cevapları · Güç hesabı · Su ve yağ pompası farkları · Enerji tüketimini azaltma
Teknik kaynaklar
KSB — Pompa karakteristik eğrileri
KSB — Sıvı özellikleri ve pompa seçimi
