NiCd (Nikel-Kadmiyum) Pil nedir?

NiCd (Nikel-Kadmiyum) Pil nedir?

Yüksek akım gerektiren uygulamalarda nasıl çalışır?

NiCd pil, nikel ve kadmiyum esaslı elektrotları bulunan şarj edilebilir bir pil türüdür. Hücre başına nominal gerilimi yaklaşık 1,2 V olur. Eski el aletlerinde, telsizlerde ve acil aydınlatmalarda karşımıza çıkar. Diğer pil çeşitleri arasındaki yerini belirleyen özellikler yüksek akım verebilmesi, sağlam yapısı ve uygun tiplerde düşük sıcaklık performansıdır.

Elektrotlar, elektrolit ve enerji dönüşümü

Şarjlı hücrede pozitif elektrodun aktif maddesi nikel oksihidroksit (NiOOH), negatif elektrodunki kadmiyumdur (Cd). Elektrolit genellikle potasyum hidroksit (KOH) çözeltisidir. Deşarj sırasında NiOOH, Ni(OH)₂ biçimine; Cd ise Cd(OH)₂ biçimine dönüşür. Böylece dış devrede elektrik akımı oluşur. Şarj cihazı enerji vererek bu dönüşümü tersine çevirir.

Deşarjda elektron yolu Elektronlar negatif elektrottan yük üzerinden pozitif elektroda gider. Elektronlar Elektronlar Yük Negatif elektrot Pozitif elektrot Cd Cd(OH)₂ Ayırıcı İyon geçişi NiOOH Ni(OH)₂ KOH elektroliti

Şema deşarj durumunu gösterir. Elektronlar dış kablodan ve yükten geçer; hücre içinde yük taşınmasına iyonlar katılır. Ayırıcı, elektrotların birbirine temasını önlerken iyon geçişine izin verir. Kapalı taşınabilir hücrelerle büyük endüstriyel akülerin bakım ve şarj yöntemleri aynı kabul edilmemelidir.

1,2 V, 2 Ah ve C oranı ne anlatır?

On adet 1,2 V hücre seri bağlandığında 12 V nominal bir pil grubu oluşur. Hücrelerin her biri 2 Ah ise seri grubun kapasitesi de 2 Ah kalır. Amper-saat, akımın zamanla ilişkili kapasite ifadesidir; anlık amper değeriyle aynı değildir. 2 Ah kapasite için 0,1C, 200 mA; 1C ise 2 A anlamına gelir.

12 V × 2 Ah hesabı yaklaşık 24 Wh nominal enerji verir. 1 A çeken yük için 2 Ah / 1 A = 2 saat sonucu yalnızca ideal bir tahmindir; sıcaklık, hücre durumu ve cihazın kesme gerilimi süreyi değiştirir. Bu örnek, akım ile gerilimin farkını da gösterir: nominal gerilim, pilin her koşulda aynı gerilimi vereceği anlamına gelmez.

Güçlü tarafları ve sınırları

Düşük iç direnç, uygun NiCd hücrelerin yüksek akım isteyen yüklerde çalışmasını kolaylaştırır. Ancak her NiCd hücre hızlı şarja veya aynı deşarj akımına uygun değildir. Çevrim ömrü de sıcaklığa, şarj yöntemine ve deşarj derinliğine bağlıdır. “Bütün NiCd piller diğer pillerden daha hızlı dolar” şeklinde bir genelleme doğru olmaz.

Enerji yoğunluğu genellikle NiMH ve lityum-iyon seçeneklerinden düşüktür; aynı enerji için daha ağır bir paket gerekebilir. Ayrıca kendiliğinden deşarj nedeniyle kullanılmadan bekleyen pilin doluluğu azalır; sıcaklık yükseldikçe bu kayıp artabilir. NiCd için “aylarca beklerken şarjını korur” varsayımı yapılmamalıdır.

Şarj ederken yalnızca gerilime bakılmaz

Uygun şarj cihazı, pilin kimyasını, hücre sayısını ve izin verilen akımı desteklemelidir. Kapalı NiCd hücrelerde akım kontrollü şarj yaygındır. Hızlı şarjda −ΔV algılama, yani tepe sonrası gerilim düşüşü; sıcaklık ve süre sınırları gibi yöntemler kullanılır. Bunların ayarları ürünün veri sayfasına bağlıdır.

Sadece bir adaptör bağlamak, kontrollü şarjın karşılığı değildir. Sürekli küçük akımla şarj da ancak bu kullanım için tasarlanmış hücrelerde ve belirtilen sınırlar içinde uygulanır. Şarj edilebilir olması, süresiz aşırı şarja dayanacağı anlamına gelmez.

Editörün notu: Her erken kapanmayı “hafıza etkisi” diye açıklamayın. Bazı hücrelerde tekrarlı belirli döngüler veya uzun süreli uygunsuz şarj, gerilim düşüklüğü ve kullanılabilir çalışma süresinde azalma oluşturabilir; yaşlanma ve zayıf hücreler de benzer belirti verir. Pili sıfır volta kadar boşaltmak çözüm değildir. Seri pakette zayıf hücre ters kutuplanabilir. Kontrollü kapasite testi ve varsa yenileme döngüsü, üreticinin kesme gerilimine göre yapılır.

Atölyede kontrol ve doğru pil değişimi

Önce etiket kimyasını, hücre sayısını, kapasiteyi ve bağlantı düzenini belirleyin. Multimetre ile ölçülen boşta gerilim tek başına kapasiteyi göstermez. Uygun yük altındaki gerilim ve çalışma süresi daha açıklayıcıdır. Temas direnci veya artmış iç direnç de Ohm yasası ile ilişkili gerilim düşümünü artırabilir. Pil uçlarını ölçüm amacıyla kısa devre etmeyin.

Değişimde soket, kutuplama, sıcaklık algılayıcısı ve şarj uyumu birlikte kontrol edilir. Aynı boyuttaki NiMH veya Li-ion hücre doğrudan eşdeğer değildir. Lityum pil ifadesi de tek başına şarj edilebilirlik belirtmez. Yedek besleme ve UPS uygulamalarında kullanılan kurşun-asit aküler de farklı şarj özelliklerine sahiptir.

Kadmiyum içeriği ve toplama

Kadmiyum nedeniyle NiCd pil evsel çöpe veya karışık geri dönüşüm kutusuna atılmamalıdır. Uçlarını kısa devreye karşı yalıtarak uygun atık pil toplama noktasına teslim edin. Sızıntılı hücreyi açmayın; alkali elektrolitle temas etmeyin.

İlgili sayfalar: Akü ve şarj cihazları / Pil aksesuarları / Pil çeşitleri