OC Hatası Nedir? VFD Aşırı Akım Hatası Neden Olur?

OC – Over Current, bir hız kontrol cihazının motor çıkış akımının sürücünün izin verdiği aşırı akım koruma sınırına ulaştığını veya bu sınırı geçtiğini algılamasıdır.

En önemli ayrıntı şudur:

OC hatası, motor akımının yalnızca nominal akımı geçmesi demek değildir.

Birçok VFD kalkış veya kısa süreli ağır yüklerde anma akımının üzerinde çalışabilecek şekilde tasarlanır. Örneğin sürücü belirli süre %150 yük taşıyabilirken çok daha yüksek ve hızlı gelişen bir akım olayında OC koruması devreye girebilir.

Kesin OC eşiği evrensel değildir. Marka, model, sürücü rating'i ve koruma algoritmasına göre değişir.

Bu nedenle sahada yalnız:

“Motor 10 A, 11 A gördüm; demek OC buradan geliyor.”

diye düşünmek doğru değildir.

Asıl soru şudur:

OC HANGİ ANDA GELİYOR?

RUN'a bastığınız anda mı?
Hızlanırken mi?
Sabit hızda mı?
Yavaşlarken mi?
Yük değiştiği anda mı?

Bu beş sorudan biri çoğu zaman arızanın yarısını çözer.

Diğer sürücü korumaları için İnverter Hata Kodları ana rehberimize geçebilirsiniz.

Canlı OC simülasyonu · OC ne zaman geliyor? · OC1 / OC2 / OC3 · Teşhis sırası · SSS

OC hatasını canlı olarak deneyin

Aşağıdaki modelde farklı arızaları seçin. Aynı OC sonucu, tamamen farklı çalışma anlarında ortaya çıkabiliyor.

Özellikle Kısa Hızlanma, Makine Sıkışması, Çıkış Kısa Devresi ve Sert Yavaşlama senaryolarını karşılaştırın.

Simülasyonun verdiği en önemli ders

OC tek bir arıza değildir; bir sonuçtur.

VFD yalnız “akım çok yükseldi” der.

Nedenini sizin çalışma anından çıkarmanız gerekir.

RUN'a bastığınız anda gelen OC ile 20 dakika normal çalıştıktan sonra makine taş sıkıştırınca gelen OC aynı şey değildir.

OC RUN komutuyla hemen geliyorsa

Motor henüz dönmeden veya ilk PWM darbeleriyle birlikte OC oluşuyorsa, ilk şüpheler daha elektriksel tarafa kayar.

Motor kablosunda kısa devre, toprak kaçağı, yanlış motor bağlantısı veya daha nadiren VFD güç katı araştırılmalıdır.

Özellikle RUN verildiği anda cihaz anında tripliyorsa “rampayı uzatalım” demeden önce motor-kablo tarafını düşünmek gerekir.

OC yalnız hızlanırken geliyorsa

Bu en sık görülen tabloların başındadır.

Hızlanma süresi çok kısa olabilir.

Yüksek atalete sahip bir konveyör, büyük volan, ağır tambur veya dolu makineyi çok hızlı hızlandırmak için motorun büyük ivmelenme torku üretmesi gerekir.

Tork arttıkça motor akımı yükselir.

Sürücü akım sınırlandırması ile durumu toparlayamazsa OC oluşabilir.

Ayrıca motor hâlâ dönüyorken sürücü tekrar başlatılırsa çıkış frekansı ile gerçek rotor hızı uyuşmayabilir. Böyle uygulamalarda Speed Search / Flying Start fonksiyonları önem kazanır.

OC sabit hızda geliyorsa

Motor saatlerdir düzgün çalışıyor, sonra bir anda OC veriyorsa ilk soru “parametre neden bozuldu?” olmamalıdır.

Makinede:

malzeme sıkışması, rulman problemi, redüktör zorlanması, konveyöre ani yük binmesi, pompa mekanik sıkışması veya başka bir proses değişikliği olabilir.

Bu tablo Motor Stall durumuyla da ilişkili olabilir.

Motor akımının OC öncesinde yavaşça mı yükseldiğini yoksa bir anda mı sıçradığını bilmek çok değerlidir.

OC yavaşlama sırasında geliyorsa

Yavaşlama sırasında yalnız OV / Overvoltage oluşur diye bir kural yoktur.

Çok sert hız azaltma, mekanik frenin yanlış zamanda kapanması veya motor/mekanik sistemin dinamik davranışı bazı sürücülerde overcurrent tripine de yol açabilir.

Bu yüzden:

OC during deceleration ≠ otomatik olarak fren direnci arızası.

Önce gerçek üretici açıklamasına bakılmalıdır.

Kısa devre ile OC aynı hata mıdır?

Hayır.

Kısa devre çok yüksek akım ürettiği için OC korumasını tetikleyebilir.

Ancak bazı VFD'ler Short Circuit olayını OC'den ayrı bir donanım veya yazılım koruması olarak raporlar.

Dolayısıyla:

Her kısa devre aşırı akım oluşturur; ama her OC kısa devre değildir.

Ground Fault ile OC ilişkili midir?

Evet.

Motor fazından toprağa güçlü bir kaçak oluşursa akım hızla yükselebilir ve bazı sürücüler önce Ground Fault, bazıları OC veya Short Circuit gösterebilir.

Bu yüzden motor ve kablo izolasyonu kronik OC arızalarında önemlidir.

Faz kaybı OC'ye neden olabilir mi?

Çıkış faz kaybı motor akımlarını ciddi biçimde dengesizleştirebilir.

Bazı sürücü hata tablolarında output phase loss, OC nedenlerinden biri olarak ayrıca listelenir.

Giriş faz kaybında ise durum farklıdır; problem önce doğrultucu ve DC bara tarafını etkiler.

OC ile Motor Overload aynı şey midir?

Hayır.

Motor Overload çoğunlukla akımın motor üzerinde oluşturduğu termal etkiyi zaman içerisinde hesaplar.

OC ise çok daha hızlı gelişebilen yüksek akım korumasıdır.

Örneğin:

%120 motor akımı uzun süre: overload konusu olabilir.

%200+ seviyesine ani akım sıçraması: sürücü tasarımına göre OC bölgesi olabilir.

Kesin oranı cihaz manuali belirler.

Akım limiti varken neden yine OC oluşuyor?

Çünkü akım sınırlandırması ile OC korumasının görevleri aynı değildir.

Akım limiti, sürücü akımı tehlikeli bölgeye gitmeden frekans veya tork davranışını değiştirerek sistemi kontrol altında tutmaya çalışır.

OC koruması ise akım limitinin yetişemediği çok hızlı veya çok büyük bir akım olayında güç katını kapatabilir.

Kısaca:

Current Limit = “akımı kontrol etmeye çalışıyorum.”
OC Trip = “artık çıkışı kesmek zorundayım.”

OC1, OC2 ve OC3 ne demektir?

Burada internette çok yapılan bir hatayı düzeltelim:

OC1, OC2 ve OC3 kodlarının anlamı bütün VFD markalarında aynı değildir.

Bazı INVT, Toshiba ve Schneider serilerinde şu dizilim görülür:

OC1: Hızlanma sırasında aşırı akım.
OC2: Yavaşlama sırasında aşırı akım.
OC3: Sabit hızda aşırı akım.

Mitsubishi'nin birçok FR serisinde ise:

E.OC1: Hızlanma sırasında aşırı akım.
E.OC2: Sabit hızda aşırı akım.
E.OC3: Yavaşlama veya duruş sırasında aşırı akım.

Yani cihaz ekranında OC2 gördüğünüzde internetten “OC2 şudur” diye ezber cevap almak yerine marka + seri + OC2 şeklinde üretici manualine bakın.

Bu ayrım yanlış parça değiştirmeyi engelleyebilir.

OC sırasında IGBT bozuk olabilir mi?

Evet, ama ekranda OC görmek doğrudan IGBT arızası demek değildir.

Kısa devre olmuş bir IGBT veya gate-driver problemi aşırı akım korumasını çalıştırabilir.

Fakat sahada önce motor, kablo, yük ve parametreler elenmeden “IGBT patlak” kararı verilmemelidir.

OC hatasında en hızlı teşhis sırası

Önce hata anını kaydedin. Start, acceleration, constant speed veya deceleration?

Sonra motor akımını okuyun. Tripten hemen önce akım nasıl davranıyor?

Motor mekanik olarak rahat mı? Sistem güvenli biçimde enerjisizken rulman, redüktör, fren ve yük değerlendirilir.

Motor ve motor kablosunu inceleyin. Yanık, ezik kablo, gevşek tel, nem, terminal problemi veya izolasyon arızası var mı?

Motor etiket bilgilerini VFD parametreleriyle karşılaştırın. Motor rated current, voltage, frequency ve control mode doğru mu?

ACC / DEC sürelerini kontrol edin. Özellikle hata yalnız rampalarda geliyorsa.

Akım limiti ve torque boost ayarlarını kontrol edin. Rastgele yükseltmeyin.

Hata geçmişini inceleyin. Aynı anda phase loss, ground fault, undervoltage veya başka korumalar oluşmuş mu?

Nedeni bulmadan sürekli RESET yapmayın.

Megger ile kontrol yapılır mı?

Motor ve motor kablosundaki izolasyon problemlerini araştırmak için uygun izolasyon direnci testi faydalıdır.

Ancak:

Megger test gerilimi doğrudan VFD'nin U-V-W elektronik çıkışına uygulanmaz.

Motor ve kablo sürücüden ayrılmalı, test gerilimi motor ve ekipman üreticisinin talimatına göre seçilmelidir.

Bu konu özellikle Ground Fault ve Output Short Circuit teşhisinde önemlidir.

Motor ayrıyken OC devam ediyorsa?

Motor ve kablo üreticinin izin verdiği servis prosedürüyle ayrıldığı halde VFD uygun no-load testte yine OC veriyorsa sürücünün:

IGBT güç katı, gate-driver, akım sensörleri veya akım ölçüm devresi araştırılabilir.

Ancak her VFD'de “motoru çıkar RUN'a bas” testi yapılmaz. Üretici servis prosedürü esas alınmalıdır.

Editörün saha notu

OC gördüğümde ilk sorum “kaç amper çekti?” değildir.

İlk sorum:

“OC hangi anda geldi?”

RUN'a basar basmaz geldiyse kablo ve motor izolasyonuna başka gözle bakarım.

Hızlanırken geldiyse ACC, atalet, akım limiti ve motor boyutuna bakarım.

Motor iki saattir çalışırken taş sıkıştıktan sonra geldiyse parametre ekranında kaybolmam; mekanik makineye giderim.

Yavaşlarken geliyorsa bu kez DEC, mekanik fren ve yükün dinamiğini incelerim.

OC'nin zamanı, çoğu kez OC kodundan daha fazla şey söyler.

OC / Overcurrent hakkında sık sorulan sorular

OC hatası ne demektir?
VFD'nin çıkış akımının kendi aşırı akım koruma sınırına ulaştığını veya bu sınırı aştığını algılamasıdır.

Motor nominal akımını geçince hemen OC verir mi?
Hayır. VFD'ler belirli süre nominal akımın üzerinde çalışabilir. OC eşiği ayrı bir koruma seviyesidir.

OC1, OC2 ve OC3 bütün markalarda aynı mı?
Hayır. Kodların çalışma fazı üreticiye göre değişebilir.

OC kalkışta geliyorsa ilk neye bakılır?
Hızlanma süresi, yük ataleti, motor/VFD boyutu, motor kablosu ve motorun hâlihazırda dönüp dönmediği kontrol edilir.

OC sabit hızda geliyorsa?
Ani mekanik yük, sıkışma, rulman/redüktör problemi ve proses değişiklikleri ön plana çıkar.

OC yavaşlarken gelebilir mi?
Evet. Bazı sürücülerde ani yavaşlama veya yanlış mekanik fren sıralaması OC oluşturabilir.

Kısa devre her zaman OC mu gösterir?
Hayır. Bazı sürücüler Short Circuit'i ayrı hata olarak raporlar.

Ground Fault OC oluşturabilir mi?
Evet. Yeterince büyük faz-toprak akımı OC korumasını da tetikleyebilir.

Akım limitini yükseltirsem OC düzelir mi?
Kök neden gerçekten gereğinden düşük current limit ise yardımcı olabilir; sıkışmış makine veya kısa devreyi çözmez.

Daha büyük VFD takmak OC sorununu çözer mi?
Yalnız sürücü kapasitesi gerçekten yetersizse. Küçük motor, yanlış parametre veya mekanik sıkışma daha büyük VFD ile düzelmez.

OC sürekli resetlenebilir mi?
Hayır. Tekrarlayan OC gerçek elektriksel veya mekanik arızayı büyütebilir.

İlgili VFD hata konuları

İnverter Hata Kodları · Çıkışta Kısa Devre · Motor Toprak Kaçağı · Faz Kaybı · Motor Stall

İlgili VFD kontrol ve koruma konuları

Akım Sınırlandırması · Kalkış / Duruş Zamanı · DC Bara · IGBT Nedir? · Motor Aşırı Yük Koruması