Ethernet protokolü nedir?

Ethernet protokolü nedir?

Ethernet protokolü denildiğinde tek bir komut dili değil, cihazların Ethernet çerçevelerini fiziksel ortam üzerinden nasıl göndereceğini ve alacağını tanımlayan IEEE 802.3 teknoloji ailesi anlaşılmalıdır. Ethernet; kablo veya fiber üzerindeki fiziksel sinyal kurallarını, Ethernet MAC işlevlerini ve frame taşıma yapısını tanımlar. Fakat bir PLC'nin hangi register'ı okuyacağını, bir sürücünün hangi hız referansını kabul edeceğini veya bir HMI'nin hangi etiketi göstereceğini Ethernet tek başına belirlemez. Bu anlam, Ethernet'in üzerinde çalışan uygulama veya endüstriyel haberleşme protokolü tarafından belirlenir. [1]

Bu ayrım önemlidir. Bir cihazda RJ45 soketi bulunması yalnızca fiziksel olarak Ethernet'e benzeyen bir arayüz gördüğümüzü söyler; iki cihazın otomatik olarak aynı dili konuştuğunu söylemez. Örneğin EtherNet/IP, PROFINET ve EtherCAT Ethernet teknolojisinden yararlanır, ancak veri alışveriş yöntemleri aynı değildir. Aynı nedenle Ethernet, TCP/IP'nin başka bir adı değildir.

Ethernet protokolü gerçekte hangi işi yapar?

Ethernet'i, bir fabrikanın içindeki ortak taşıma sistemi gibi düşünmek daha doğrudur. Paketlerin hangi üretim emrini taşıdığı başka bir konudur; Ethernet'in temel işi, bir Ethernet frame'inin hangi biçimde hazırlanacağını ve uygun fiziksel bağlantı üzerinden nasıl taşınacağını belirlemektir. IEEE'nin Ethernet kapsamı; ortak bir MAC yapısını, farklı hızlara ve ortamlara ait PHY tanımlarını, yönetim öğelerini ve seçili fiziksel katmanlarda başka özellikleri kapsar. [1]

Parça Ethernet'in görevi Ethernet'in tek başına yapmadığı
PHY / fiziksel katmanBakır, fiber veya başka tanımlı ortamda bitlerin nasıl kodlanıp iletileceğini; ilgili PHY'ye göre hız, sinyal ve bağlantı kurallarını belirler.PLC değişkeninin anlamını belirlemez.
MACEthernet frame'inin gönderim/alım mantığını ve MAC adresleriyle Layer 2 teslimi sağlar.IP yönlendirmesi yapmaz.
FrameHedef ve kaynak MAC adresi, tür/uzunluk, veri alanı ve FCS gibi alanlarla Layer 2 taşıma kabı oluşturur.Taşınan uygulama verisinin ne anlama geldiğini tanımlamaz.
FCSAlınan frame'de bit bozulmasını saptamaya yardım eder.Bozuk veriyi onarmaz ve Ethernet seviyesinde “tekrar gönder” onayı üretmez.
Hız / linkİlgili Ethernet PHY'sinin desteklediği fiziksel bağlantı hızını sağlar.Kontrol çevrim süresini veya uygulama yanıt süresini tek başına garanti etmez.

Kablo seçimi için Ethernet kablo türleri, link hızı için Ethernet hızları, fiziksel arayüzün cihaz tarafındaki görevi için ise Ethernet kartı / NIC sayfaları daha ayrıntılıdır. Burada amaç aynı konuları tekrar etmek değil, parçaların protokol içindeki yerini göstermektir.

Bir PLC mesajı Ethernet üzerinde nasıl yol alır?

Bir HMI'nin PLC'den bir sıcaklık değerini istediğini düşünelim. HMI uygulaması önce kullandığı uygulama protokolüne göre bir istek hazırlar. Bu Modbus TCP gibi TCP/IP tabanlı bir protokolse, uygulama verisi sırasıyla TCP ve IP başlıklarıyla kapsüllenir; ardından Ethernet arayüzü bu veriyi bir Ethernet frame'inin payload alanına yerleştirir. IPv4'ün Ethernet üzerinde taşınmasına ilişkin klasik kapsülleme RFC 894'te açıklanmıştır. [2]

Gönderen cihaz aynı yerel IPv4 ağındaki hedefe ulaşacaksa hedef IP'nin hangi MAC adresine karşılık geldiğini öğrenmek için ARP kullanabilir. ARP Ethernet değildir; ayrı tanımlanmış bir adres çözümleme protokolüdür ve Ethernet üzerinde taşınabilir. RFC 826 bu IP benzeri protokol adresleri ile Ethernet donanım adresleri arasındaki eşlemeyi açıklar. [3] Bu nedenle “Ethernet IP adresini MAC'e çevirir” demek doğru değildir.

Ethernet frame'i hazır olduğunda PHY bitleri fiziksel ortama çıkarır. Arada bir Ethernet switch varsa switch Layer 2 bilgisine, özellikle hedef MAC adresine göre frame'i uygun porta iletir. Alıcı arayüz frame'i kabul eder, FCS kontrolünü yapar ve yükü üst katmana teslim eder. Sonra IP, TCP/UDP ve uygulama protokolü kendi görevlerini yerine getirir. Sürecin uçtan uca örneği için Ethernet nasıl çalışır? ve forwarding açısından Ethernet ağında veri nasıl iletilir? rehberleri kullanılabilir.

Ethernet, IP, TCP ve uygulama protokolü aynı şey değildir

Endüstriyel ağlarda en sık yapılan hata, kablodan geçen her şeyi “Ethernet protokolü” diye tek katmana toplamaktır. Oysa pratik bir TCP/IP uygulamasında görevler yaklaşık olarak aşağıdaki gibi ayrılır:

Katman / işlev Örnek Asıl soru
UygulamaModbus TCP, EtherNet/IP CIP mesajları, OPC UA gibi“Veri ne anlama geliyor, hangi hizmet veya değişken isteniyor?”
TaşımaTCP veya UDP“Uçtan uca veri nasıl taşınacak; bağlantı, sıra ve yeniden iletim gerekiyor mu?”
AğIPv4 / IPv6“Paket hangi IP ağına ve hangi hedefe gidecek?”
Veri bağlantıEthernet MAC“Bu yerel Layer 2 tesliminde frame hangi MAC hedefe gidecek?”
Fiziksel100BASE-TX, 1000BASE-T, fiber PHY'ler vb.“Bitler hangi ortamda, hangi fiziksel kurallarla taşınacak?”

Bu tablo her endüstriyel Ethernet sistemi için birebir aynı değildir. Örneğin EtherCAT çevrimsel proses verisini standart Ethernet frame'i içinde doğrudan EtherType 0x88A4 ile taşıyabilir ve bunun için TCP/IP veya UDP/IP yığınına ihtiyaç duymaz. EtherCAT Technology Group bu yapıyı açıkça tanımlar. [6] Benzer biçimde PROFINET'in zaman kritik RT trafiği de EtherType 0x8892 kullanarak TCP/IP katmanlarını atlayabilir. [8]

MAC adresi ne yapar, IP adresi ne yapar?

MAC adresi, Ethernet'in Layer 2 tesliminde kullanılan adres bilgisidir. IP adresi ise ağlar arasında mantıksal adresleme ve yönlendirme içindir. Bir switch'in MAC tablosuyla yaptığı forwarding ile bir router'ın IP yönlendirme tablosu aynı iş değildir. MAC adresinin üretici ataması, yerel atama, unicast/multicast/broadcast gibi ayrıntıları için Ethernet adresi (MAC adresi) sayfası kullanılabilir.

Burada “her Ethernet cihazının değiştirilemez ve dünyada tek bir MAC adresi vardır” gibi koşulsuz bir ifade de doğru değildir. Bir arayüz üretici tarafından atanmış bir adresle gelebilir; fakat yerel olarak yönetilen MAC adresleri ve yazılımla değiştirilebilen adres kullanımları da vardır. MAC adresi ayrıca bir kimlik doğrulama veya güvenlik mekanizması değildir. Ağ erişim kontrolü ve koruma için ayrı mekanizmalar gerekir; ilgili konu Ethernet ağ güvenliği rehberinde ele alınır.

EtherType alanı neden önemlidir?

Ethernet frame'indeki Type/Length alanı, kullanılan frame biçimine göre taşıdığımız yükün türünü tanımlamaya veya uzunluğu belirtmeye yarar. Ethernet II kullanımında EtherType, alıcıya payload'ın hangi üst protokole teslim edileceğini söyler. Örneğin klasik IPv4 Ethernet kapsüllemesinde 0x0800 kullanılır. [2] ARP için 0x0806, EtherCAT için 0x88A4, PROFINET RT için 0x8892 gibi değerler görülebilir.

Bu alanı “Ethernet'in bütün protokolleri bildiği” şeklinde düşünmemek gerekir. Ethernet frame'i bir taşıma kabıdır; EtherType alıcıdaki doğru işleyiciye yönlendirme işaretidir. Frame'in alanları, minimum/maksimum boyut koşulları ve VLAN etiketi gibi ayrıntılar için Ethernet çerçevesi nasıl bir yapıya sahiptir? sayfasına geçilebilir.

FCS hata düzeltmez; yalnız hatayı yakalamaya yardım eder

Ethernet frame'inin sonundaki Frame Check Sequence (FCS), alıcının frame'in iletim sırasında bozulup bozulmadığını kontrol etmesine yardım eder. FCS uyuşmuyorsa frame normalde geçersiz sayılır ve atılır. Ethernet MAC, bu bozuk frame için karşı tarafa uygulama düzeyinde bir “ACK” göndermez ve kendi başına yeniden iletim istemez.

Yeniden iletim gerekiyorsa bunu başka bir katman yapabilir. Örneğin TCP, kendi güvenilir teslim mekanizmalarıyla kayıp veriyi yeniden gönderebilir; UDP böyle bir garanti vermez; gerçek zamanlı endüstriyel protokoller ise kendi çevrim, watchdog veya tekrar stratejilerine sahip olabilir. Bu nedenle FCS = hata düzeltme ve Ethernet = güvenilir uçtan uca teslim eşitlikleri yanlıştır.

CSMA/CD bugün neden her Ethernet bağlantısının açıklaması değildir?

Eski paylaşımlı ve half-duplex Ethernet ağlarında aynı ortamı kullanan cihazların çarpışmalarını yönetmek için CSMA/CD önemliydi. Modern switch'li ağlarda bağlantılar çoğunlukla point-to-point ve full-duplex çalışır. Bu durumda iki uç aynı anda gönderip alabilir ve klasik collision domain mantığı o bağlantıda kullanılmaz. Cisco'nun half/full-duplex açıklaması da full-duplex arayüzlerde collision beklenmemesi gerektiğini belirtir. [4]

Bu yüzden Ethernet'i anlatırken “cihaz önce kabloyu dinler, boşsa gönderir” cümlesini bütün modern ağlara yaymak teknik olarak yanıltıcıdır. Tarihsel mekanizma önemlidir; ancak bugünkü PLC-switch-HMI bağlantısının normal davranışı değildir.

Switch, VLAN ve Ethernet arasındaki sınır

Bir Ethernet switch'in MAC öğrenmesi ve bridge olarak frame forwarding yapması günlük kullanımda Ethernet ağının ayrılmaz parçası gibi görünür. Ancak standart mimarisinde bridging ve VLAN işlevlerinin önemli bölümü IEEE 802.1 ailesinde ele alınır. IEEE 802.1Q, bridged networks ve VLAN yapısını tanımlar. [5] Dolayısıyla “802.3 Ethernet = VLAN = switch güvenliği” şeklinde tek bir protokol yığını oluşturmak doğru değildir.

Aynı şekilde Power over Ethernet (PoE) seçili Ethernet fiziksel arayüzlerinde veri kablosu üzerinden güç sağlama kurallarını ekler; fakat PoE'nin varlığı uygulama protokolünü değiştirmez. Bir PoE kamera yine IP tabanlı trafik kullanabilir; bir endüstriyel cihazın PoE ile beslenmesi onun otomatik olarak PROFINET veya EtherNet/IP desteklediği anlamına gelmez.

Endüstriyel Ethernet'te “aynı kablo” neden “aynı protokol” demek değildir?

Sahada iki cihazın RJ45 konnektörlü olması sık sık uyumluluk varsayımına yol açar. Oysa konnektör yalnız fiziksel arayüzün bir parçasıdır. Bir PLC EtherNet/IP, sürücü PROFINET destekliyorsa ikisi standart Ethernet fiziksel ortamını kullansa bile doğrudan aynı I/O protokolüyle haberleşmez.

EtherNet/IP, ODVA'nın tanımında CIP uygulama modelini Ethernet ve standart TCP/IP/UDP/IP mekanizmalarıyla birleştirir. [7] PROFINET ise normal konfigürasyon ve teşhis trafiğinde IP tabanlı yolları kullanabilirken zaman kritik RT trafiğini doğrudan Ethernet üzerinden taşıyabilir. [8] EtherCAT ise process data için kendi Ethernet frame modelini kullanır. Bu üç örnek bile “Ethernet tabanlı” ifadesinin tek bir üst katman protokolü anlamına gelmediğini gösterir.

Daha geniş protokol ailesi için Ethernet üzerinden hangi protokoller çalışabilir? ve endüstriyel haberleşme sayfalarına geçilebilir. PLC, HMI ve SCADA tarafındaki cihaz grupları için de PLC, HMI ve SCADA kategorileri ayrı değerlendirilmelidir.

Link LED'i yanıyor ama haberleşme yoksa hangi katmana bakılır?

Bu durum Ethernet katmanlarını ayırmanın pratik değerini gösterir. Link LED'inin yanması fiziksel bağlantının kurulduğuna dair güçlü bir işarettir; fakat uygulama protokolünün doğru çalıştığını kanıtlamaz. Sorun ararken aşağıdaki sırayla ilerlemek daha verimlidir:

1. Link speed ve duplex gerçekten iki uçta uyumlu mu? Kablo, konnektör ve switch portunda fiziksel hata var mı?
2. Cihazlar aynı Layer 2/VLAN alanında mı; switch portu doğru VLAN'da mı?
3. IP tabanlı iletişim gerekiyorsa IP adresi, subnet maskesi ve gateway doğru mu?
4. Hedef IPv4 aynı subnet'teyse ARP çözümlemesi oluşuyor mu?
5. İki cihaz gerçekten aynı uygulama/endüstriyel protokolü destekliyor mu?
6. Protokole özgü cihaz adı, port, connection, EDS/GSDML/ESI veya I/O eşlemesi doğru mu?
7. Haberleşme var ama yavaşsa sorun link hızından mı, uygulama çevriminden mi, switch kuyruğundan mı, kontrolör taramasından mı?

Özellikle son soru önemlidir: Ethernet link hızı ile makinenin kontrol çevrim süresi aynı ölçü değildir. 1 Gbit/s link kullanmak tek başına PLC programını veya servo çevrimini 10 kat hızlandırmaz.

Kısa özet

Ethernet protokolü, ağdaki verinin fiziksel ortamda ve Ethernet MAC/frame düzeyinde taşınmasını sağlayan IEEE 802.3 standart ailesidir. Ethernet, MAC adresi ve frame yapısıyla yerel veri taşımayı sağlar; fakat IP adresleme, TCP/UDP taşıma ve PLC komutlarının anlamı ayrı protokollerin görevidir. Modern switch'li full-duplex ağlarda eski CSMA/CD davranışı genellenmez. FCS hata tespit eder fakat Ethernet seviyesinde yeniden iletim sağlamaz. Endüstriyel ağda doğru seçim yapılırken yalnız RJ45'e değil, cihazın gerçekten desteklediği protokole bakılır.

İlgili Ethernet rehberleri

Ethernet nedir?  •  Ethernet nasıl çalışır?  •  Ethernet frame yapısı  •  MAC adresi  •  Switch ve hub farkı  •  Ethernet üzerinde çalışan protokoller  •  Ethernet'te veri iletimi  •  Ethernet hızları  •  Ethernet kablo türleri  •  Maksimum kablo uzunluğu  •  Gigabit Ethernet  •  PoE  •  Ethernet ağ güvenliği  •  Avantajlar ve dezavantajlar

Teknik kaynaklar

  1. IEEE SA, IEEE 802.3 / Standard for Ethernet: Ethernet MAC, PHY ve standart kapsamı. IEEE kaynağı ↩
  2. RFC 894, A Standard for the Transmission of IP Datagrams over Ethernet Networks: IPv4 datagramlarının Ethernet frame'lerinde kapsüllenmesi. RFC Editor ↩
  3. RFC 826, An Ethernet Address Resolution Protocol: protokol adresleri ile Ethernet donanım adresleri arasındaki çözümleme. RFC Editor ↩
  4. Cisco, Ethernet auto-negotiation ve half/full-duplex açıklaması: collision davranışının duplex moduyla ilişkisi. Cisco teknik dokümanı ↩
  5. IEEE 802.1Q, Virtual LANs / Bridges and Bridged Networks: VLAN ve bridging kapsamı.