Ethernet/IP (TCP) Nedir?

Ethernet/IP (TCP) Nedir?

Fabrika cihazları aynı ağda nasıl anlaşır?

Merhaba dostlar, EtherNet/IP, PLC, uzak I/O, motor sürücüsü ve diğer otomasyon cihazları arasında kontrol verisi, parametre ve tanılama bilgisi taşıyan bir endüstriyel haberleşme teknolojisidir. Standart Ethernet altyapısı üzerinde CIP, Common Industrial Protocol kullanır. Çalışma mantığının özü, yalnızca veri göndermek değil, gönderilen verinin cihazlar tarafından aynı kurallarla yorumlanmasını sağlamaktır. Standart Ethernet ile arasındaki fark da burada başlar: Ethernet taşıma altyapısının bir bölümünü, EtherNet/IP ise endüstriyel iletişim kurallarını sağlar.

2001 yılında tanıtılan teknolojinin geliştirilmesi ve uygunluk çalışmaları bugün ODVA bünyesinde yürütülür. EtherNet/IP'nin tarihçesini tek bir kuruluşun geliştirdiği kapalı bir sistem gibi anlatmak eksik kalır; farklı üreticilerin cihazlarını ortak bir haberleşme yapısında buluşturan bir ekosistem söz konusudur.

Editörün notu: EtherNet/IP adındaki IP, Industrial Protocol anlamına gelir. Ağ katmanındaki Internet Protocol ile aynı kısaltmayı paylaşır; ancak iki kullanımın anlamı farklıdır. Ayrıca EtherNet/IP yalnızca TCP kullanmaz: çevrimsel I/O iletişiminde UDP de kullanılır. Yerel makine ağı için internet aboneliği gerekmez. Cihazda Ethernet soketi bulunması da EtherNet/IP desteğini tek başına kanıtlamaz.

Ethernet, IP, TCP/UDP ve CIP hangi işi yapar?

Ethernet, fiziksel bağlantı ve yerel çerçeve iletişimini; IP, adresleme ve ağlar arasında paket taşımayı; TCP veya UDP, taşıma hizmetlerini sağlar. CIP ise cihaz verilerinin anlamını, nesneleri ve kullanılabilecek hizmetleri tanımlar. Bu görevleri OSI modeli içindeki yerleriyle ayırmak, “kablo takılı ama cihaz çalışmıyor” durumunu anlamayı kolaylaştırır.

CIP nesneleri cihazın kimliğini, parametrelerini ve durumunu düzenli bir yapıda sunar. Class, instance ve attribute terimleri sırasıyla nesne sınıfını, o sınıfın belirli örneğini ve okunacak veya yazılacak özelliği belirtir. Üreticiye özgü nesneler de bulunabilir; aynı EtherNet/IP desteği, her cihazın aynı parametre numaralarını kullandığı anlamına gelmez.

Çevrimsel I/O ile parametre okuma aynı iletişim değildir

Explicit messaging, belirli bir hizmetin belirli bir nesneye uygulanmasıdır; parametre okuma, yapılandırma ve ayrıntılı tanılama bu yapıdan yararlanabilir. Klasik EtherNet/IP iletişiminde bu istek/yanıt trafiği çoğunlukla TCP 44818 üzerinden yürür. Implicit messaging ise önceden belirlenmiş veri düzeniyle I/O verisi taşır; çevrimsel I/O için UDP 2222 kullanılır. Keşif hizmetlerinde UDP 44818 de görülür. Port numaralarını değerlendirirken taşıma protokolünü de belirtmek gerekir.

Scanner/originator rolündeki cihaz bağlantıyı başlatır; adapter/target rolündeki cihaz buna yanıt verir. Sık görülen yapıda PLC scanner, uzak I/O veya sürücü adapter olur. Ancak Hangi cihazların haberleşebileceği, tam modelin desteklediği role ve iletişim özelliklerine bağlıdır. İki cihazın da adapter olması, aralarında otomatik çevrimsel veri alışverişi kurulacağı anlamına gelmez.

Bir konveyör sürücüsü üzerinden düşünelim

PLC, konveyör sürücüsüne çalışma komutu ve hız referansı gönderirken sürücüden gerçek hız, akım, hazır bilgisi ve arıza durumu alabilir. Bu verilerin hangilerinin çevrimsel taşınacağı cihazın I/O profiline bağlıdır. Bakım ekranından ayrıntılı bir parametrenin ayrıca okunması ise explicit mesajlaşmayla yapılabilir. Böylece aynı ağda hem kontrol hem bakım verisi bulunur; fakat bu trafiklerin zamanlama gereksinimleri farklıdır.

Kullanım alanları arasında üretim hatları, paketleme, malzeme taşıma ve proses sistemleri yer alır. Endüstriyel otomasyondaki uygulama başarısı, cihazların bağlanmasının yanında veri eşleştirmesinin ve hata durumundaki davranışın doğru tasarlanmasına bağlıdır. Ağa bağlı olmak, komutun mekanik olarak yerine getirildiğini kanıtlamaz.

Devreye almada adres kadar veri profili de önemlidir

Yapılandırma sırasında IP adresi, alt ağ maskesi, gerekiyorsa ağ geçidi ve VLAN üyeliği kontrol edilir. Ardından cihaz kimliği, firmware uyumluluğu, Input/Output Assembly instance numaraları ve veri uzunlukları eşleştirilir. Input/Output adlandırmasının hangi tarafın bakış açısını kullandığını kılavuzdan doğrulayın; yanlış yön veya bayt uzunluğu bağlantının reddedilmesine neden olabilir.

EDS, Electronic Data Sheet, cihazın haberleşme özelliklerini mühendislik aracına tanıtan dosyadır; cihazın firmware'i veya PLC programı değildir. Doğru EDS ve uygun cihaz profili, Mühendislik yazılımları ve araçlarla kurulumu kolaylaştırır. Electronic Keying ise projede tanımlanan cihazla sahadaki cihazın kimlik ve sürüm uyumluluğunu denetler. Uygunluk testleri ve standartlar önemli olsa da uygulamadaki bütün parametrelerin kendiliğinden doğru seçileceği anlamına gelmez.

RPI ve gerçek zamanlı çalışma neyi anlatır?

RPI, Requested Packet Interval, I/O verisinin istenen üretim aralığıdır. Örnek olarak çevrimsel bir akışta 20 ms aralık yaklaşık 50 güncelleme/s, 2 ms aralık yaklaşık 500 güncelleme/s demektir. Bu hesap tek bir akış içindir; toplam yük bağlantı sayısı ve veri boyutuyla artar. Bant genişliği, gecikme ve zamanlama sapması birlikte değerlendirilmelidir.

RPI, sensörden motora kadar toplam tepki süresi değildir. Sensör yenilemesi, PLC görevi, ağ gecikmesi ve sürücünün komutu işlemesi de süreye eklenir. Daha düşük RPI her zaman daha iyi sonuç vermez. Avantajlar ve sınırlamalar değerlendirilirken “standart Ethernet kullandığı için her ofis ağında aynı performansı verir” varsayımından kaçınılmalıdır. Gerçek zamanlı kontrol için uygun ağ tasarımı gerekir.

Kablo, topoloji ve multicast tasarımı

Yıldız ve hat topolojileri kurulabilir; uygun cihazlarla DLR, Device Level Ring halka yapısı kullanılabilir. DLR, uygun yapılandırılmış halkada tek yol arızasına karşı alternatif iletişim yolu sağlayabilir; arızalanan cihazın işlevini geri getirmez. Kablo ve konnektör seçimi yapılırken mesafe, hareket, parazit ve ortam şartları hesaba katılır. İki portlu her cihazın DLR desteklediği varsayılmaz.

I/O verisi bağlantı ayarlarına göre unicast veya multicast taşınabilir. Multicast kullanılan ağlarda IGMP snooping ve querier düzeni, gereksiz trafik yayılmasını sınırlamak için önemlidir. Switch seçimi ve uplink kapasitesi yalnız port sayısına göre yapılmamalıdır; trafik yükü, kuyruklar ve zamanlama gereksinimleri de incelenmelidir.

İşlevsel güvenlik, siber güvenlik ve hareket kontrolü

CIP Safety, destekleyen güvenlik cihazları arasında iletişim hatalarını algılamaya yönelik işlevsel güvenlik mekanizmaları sağlar. CIP Security ise desteklenen profile göre kimlik doğrulama, bütünlük ve gizlilik gibi Siber güvenlik özelliklerini ele alır. Birinin bulunması diğerinin bulunduğunu göstermez. Ağa özel güvenlik önlemleri kapsamında ağ bölümlendirmesi, erişim denetimi ve uygun cihaz yapılandırması ayrıca değerlendirilir.

CIP Sync, zaman eşzamanlaması; CIP Motion, uygun cihazlarla hareket kontrolü için kullanılan hizmetlerdir. Bu özellikler bütün EtherNet/IP ürünlerinde zorunlu değildir. Teknolojinin gelişimini takip ederken genel bir yeniliği, elinizdeki cihazın mevcut özelliği gibi değerlendirmeyin; destek, model ve firmware üzerinden doğrulanmalıdır.

Programlama ve başka protokollerle çalışma

EtherNet/IP bir PLC programlama dili değildir. Programlama dili seçimi, kullanılan kontrolör ve geliştirme ortamına bağlıdır; ağ verileri bu ortamda uygun değişkenlere eşlenir. Örneğin Siemens'in S7-1500 için yayımladığı EtherNet/IP I/O kütüphanesi, belirli bir yazılım çözümüdür; her Ethernet portunun kendiliğinden scanner özelliği taşıdığını göstermez.

Modbus TCP ile karşılaştırıldığında aynı Ethernet altyapısını kullanmak, mesaj yapısının veya cihaz rollerinin aynı olduğu anlamına gelmez. Farklı protokoller arasında geçiş gerekiyorsa desteklenen bir gateway ya da yazılım çözümü ve açık bir veri eşleştirmesi gerekir. Dönüşümde güncelleme hızı, veri tipi ve bağlantı kaybındaki davranış da belirlenmelidir.

Sağlıklı iletişim nasıl doğrulanır?

Tanılama ve hata tespiti için cihaz LED'leri, PLC bağlantı durumu, CIP hata kodları, switch sayaçları ve desteklenen olay kayıtları birlikte incelenir. Wireshark gibi araçlarla paketler çözümlenebilir; ilgili trafiği görebilmek için uygun yakalama noktası gerekir. Ping yanıtı yalnızca erişim hakkında bilgi verir; çevrimsel verinin zamanında yenilendiğini veya cihazın komutu uyguladığını kanıtlamaz. Devreye alma, gerçek yük altında veri güncelliği ve bağlantı kaybındaki davranış görülerek tamamlanmalıdır.


Alt Kategoriler