Enerji verimliliği açısından hangi pompalar daha iyidir?
Aynı işi daha az elektrikle yapan pompa nasıl seçilir?
En verimli pompa, gereken debi ve basıncı en az toplam enerjiyle sağlayan pompadır. Temiz su, viskoz yağ, kalorifer devresi ve atık su için aynı tasarım öne çıkmaz. Pompa türü kadar doğru boyutlandırma, çalışma noktası, motor verimi ve kontrol yöntemi önemlidir. Bu nedenle yalnız watt değerine veya motorun enerji sınıfına bakılarak karar verilmez.
Hangi uygulamada hangi tasarım öne çıkar?
Temiz su ve düşük viskoziteli sıvılar: Uygun boyutlu santrifüj pompalar, özellikle düzenli su aktarımında iyi bir seçenektir. Pompanın en iyi verim noktası — BEP yakınındaki çalışma bölgesi hedeflenir; üreticinin izin verdiği çalışma sınırları ayrıca korunur. Sulama veya su beslemesinde gelecekte lazım olur diye gereğinden büyük pompa seçip akışı sürekli vanayla kısmak verim kaybına yol açabilir.
Talebi değişen su ve basınç sistemleri: Hidrolik olarak uygun pompayla birlikte değişken devir kontrolü değerlendirilebilir. Pompa kontrolü, PID düzenleme ve doğru geri bildirim gereksiz debi veya basınç üretimini azaltır. Birden fazla pompa varsa talebe göre devreye alma ve çıkarma da önemlidir. Pompa eşyaşlandırma çalışma sürelerini dengeler; enerji tasarrufu için bunun yanında verimli yük paylaşımı gerekir.
Kalorifer ve soğutma dolaşımı: Doğru ayarlanmış ECM motorlu, elektronik kontrollü sirkülasyon pompaları, eski sabit devirli modellere göre daha düşük tüketim sağlayabilir. ECM, motorun elektronik olarak komüte edildiğini ifade eder. Kontrol modu tesisata uygun seçilmelidir; her devreyi en yüksek kademede çalıştırmak gerekli değildir. Evde pompa seçerken ısıtma devresiyle kullanma sıcak suyu dönüşünün malzeme ve görev farkları da dikkate alınır.
Yağ, macun ve viskoz ürünler: Dişli, vidalı, loblu veya eksantrik vidalı gibi pozitif deplasmanlı tasarımlar uygun uygulamada avantaj sağlayabilir. Su ile yağ pompalamanın farkı burada belirleyicidir: santrifüj pompanın suyla ölçülmüş eğrisi koyu sıvıya doğrudan uygulanmaz. Ancak bütün pozitif deplasmanlı pompalar her viskozitede aynı verimde çalışmaz; iç kaçaklar, mekanik kayıplar ve emiş koşulları incelenir. Hidrolik pompa seçimi de gerçek yük ve akış ihtiyacına dayanır.
Kuyu ve yüksek basma yüksekliği: Uygun kademe ve çarklarla seçilmiş dalgıç pompa veya çok kademeli pompa iyi verim sağlayabilir. Dalgıç olmak ya da çok kademeli olmak, tek başına verim garantisi değildir. Çalışan su seviyesi, gereken debi ve motor kayıpları birlikte değerlendirilir. Dalgıç pompa sürücüsü kullanılırken minimum devir, motor soğutması ve gerekli basma yüksekliği korunmalıdır.
Atık su ve katı parçacıklı akış: Verimle birlikte tıkanmadan çalışma ve doğru katı geçişi aranır. Daha yüksek katalog verimi gösteren ama sürekli tıkanan pompa, duruş ve bakım nedeniyle kötü seçim olabilir. Ev ve endüstriyel uygulamalar için akışkanın niteliği, çark geometrisi ve çalışma düzeni belirleyicidir.
Pompa verimi ile toplam elektrik verimini ayırın
Pompa verimi, sıvıya verilen hidrolik gücün pompa miline gelen güce oranıdır. Elektrik tüketimi açısından ise motor ve varsa sürücü kayıpları da hesaba katılmalıdır. Ölçüm sürücünün şebeke girişinden yapılıyorsa toplam verim, hidrolik güç / şebekeden çekilen aktif güç olarak değerlendirilir. Pompa gücü hesabında ölçüm sınırını belirtmek, farklı katalog değerlerini yanlış karşılaştırmayı önler.
Örnek: İki sistem aynı suyu 30 m³/saat debi ve 25 metre basma yüksekliğinde taşısın. Hidrolik güç yaklaşık 2,04 kW olur. Motor ve kontrol kayıpları dahil toplam verim ilk sistemde %50, ikincide %70 ise elektrik giriş güçleri yaklaşık 4,09 kW ve 2,92 kW olur. Aynı koşullarda yılda 3.000 saat çalışmada fark yaklaşık 3.500 kWh/yıl eder. Bu, seçilmiş varsayımlarla yapılan bir hesap örneğidir; ürünün gerçek verimi ölçülmeli veya uygun teknik veriden alınmalıdır.
Devir düşürmek ne zaman tasarruf sağlar?
Aynı çarklı santrifüj pompada, benzer çalışma noktaları ve yaklaşık sabit verim varsayımıyla debi devirle, basma yüksekliği devrin karesiyle, mil gücü devrin küpüyle değişir. Devir %80'e indiğinde yaklaşık oranlar Q: %80, H: %64, P: %51,2 olur. Bu ilişki, statik basma yüksekliği az ve sürtünme kayıplarının baskın olduğu sistemlerde özellikle yararlıdır.
Bu oran elektrik faturasının otomatik olarak %48,8 azalacağı anlamına gelmez. Gerçek çalışma noktası, motor ve sürücü verimi, ihtiyaç duyulan toplam su miktarı ve çalışma süresi değişebilir. Ayrıca yüksek statik basma yüksekliği bulunan hatta devir fazla düşerse pompa gereken yüksekliği yenemez. Örneğin tam devirde sıfır debi basma yüksekliği 50 metre olan pompanın %80 devirde bu değeri yaklaşık 32 metre olur; 40 metre statik yüksekliğe su gönderemez. Enerji tüketimini azaltırken önce sistem eğrisi kontrol edilmelidir.
IE, MEI ve EEI aynı şeyi söylemez
IE motorun verim sınıfını, MEI belirli su pompası türlerinin hidrolik verim indeksini ifade eder. EEI ise tanımlı referans ve yük koşullarına göre enerji verimliliği indeksidir; aynı kapsam ve yöntemle karşılaştırılan ürünlerde düşük değer daha iyi sonucu gösterir. MEI 0,70 demek pompa verimi %70 demek değildir. Farklı ürün gruplarındaki indeksler ve farklı ölçüm koşulları doğrudan birbirine karşılaştırılmaz.
En büyük tasarruf bazen pompayı değiştirmeden gelir
Gereksiz yüksek basıncı düşürmek, uygun boru çapı kullanmak, kaçakları gidermek ve ihtiyaç dışı çalışmayı durdurmak sistem tüketimini azaltabilir. Filtre ve vana gibi aksesuarlar gereksiz basınç kaybı oluşturmamalıdır; filtrenin sağladığı koruma da göz ardı edilmez. Çark aşınması ve iç kaçaklar gibi pompa bileşenleriyle ilgili sorunlar, bakım ve pompa ömrü açısından birlikte değerlendirilir.
Ölçün ve aynı işi karşılaştırın: Debi, toplam basma yüksekliği, aktif elektrik gücü, çalışma saatleri ve pompalanan hacim kaydedilir. kWh/m³ = tüketilen enerji / taşınan hacim pratik bir karşılaştırma ölçüsüdür; aynı basma yüksekliği ve hizmet koşullarıyla kullanılmalıdır. Düşük basınçta ölçülen iyi değer, yüksek basınçlı işi yapan pompayı kötü göstermez. Arıza belirtileri ve aşırı ısınma da ölçümle araştırılır. Marka karşılaştırması ve toplam maliyet değerlendirmesi, yıllık tüketim ve bakım verisiyle anlam kazanır.
Teknik kaynaklar: DOE — Efficient pump selection · DOE — Variable-speed pumping · DOE — Pump-system efficiency testing · DOE — Matching pump and system · KSB — Efficiency definitions · KSB — Viscosity · KSB — IE, MEI and EEI · Grundfos — Efficient circulators
